Giáo án Tin học 6 (Kết nối tri thức) - Tuần 21+22 - Trần Văn Tiến

 Trường:Trung học cơ sở Võ Thị Sáu Họ và tên giáo viên: Trần Văn Tiến
 Tổ:Tự nhiên
 BÀI 10: SƠ ĐỒ TƯ DUY
 Môn học: Tin học ; lớp:6
 Thời gian thực hiện: (2 tiết)
I. Mục tiêu:
1. Về kiến thức:
Sau bài học này, học sinh sẽ có được kiến thức về:
- Sắp xếp được một cách logic và trình bày được dưới dạng sơ đồ tư duy các ý 
tưởng, khái niệm.
- Giải thích được lợi ích của sơ đồ tư duy, nêu được nhu cầu sử dụng phần mềm 
sơ đồ tư duy trong học tập và trao đổi thông tin.
- Tạo được sơ đồ tư duy đơn giản bằng phần mềm.
2. Về năng lực:
2.1. Năng lực chung
 - Phát triển năng lực sử dụng và quản lý các phương tiện công nghệ thông 
tin và truyền thông .Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong 
học và tự học Năng lực hợp tác trong môi trường số.
2.2. Năng lực Tin học:
Thực hiện bài học này sẽ góp phần hình thành và phát triển một số thành tố năng 
lực Tin học của học sinh như sau:
Năng lực A (NLa):
- Phát triển năng lực sử dụng và quản lý các phương tiện công nghệ thông tin và 
truyền thông.
Năng lực C (NLc):
- Sắp xếp được một cách logic và trình bày được dưới dạng sơ đồ tư duy các ý 
tưởng, khái niệm.
- Tạo được sơ đồ tư duy đơn giản bằng phần mềm.
Năng lực D (NLd): Sử dụng được phần mềm Xmind, imindmap 10, để vẽ 
SĐTD
Năng lực E (NLe): 
- Năng lực hợp tác trong môi trường số.
3. Về phẩm chất:
Thực hiện bài học này sẽ góp phần hình thành và phát triển một số thành tố phẩm 
chất của học sinh như sau:
- Học sinh có thái độ cởi mở, hợp tác khi làm việc nhóm.
- Thông qua việc hiểu, giải thích được lợi ích của sơ đồ tư duy và nêu được nhu 
cầu sử dụng phần mềm, học sinh được rèn luyện tư duy phê phán.
- Nhân ái:Thể hiện sự cảm thông và sẳn sàng giúp đỡ bạn trong quá trình thảo 
luận nhóm.
- Chăm chỉ: thực hiện đầy đủ các hoạt động học tập một cách tự giác, tích cực.
- Trung thực: thật thà, thẳng thắn trong báo cáo kết quả hoạt động cá nhân và theo 
nhóm, trong đánh giá và tự đánh giá. - Trách nhiệm: hoàn thành đầy đủ, có chất lượng các nhiệm vụ học tập.
II. Thiết bị dạy học và học liệu:
1. Thiết bị dạy học:
- Phấn, bảng, máy tính, máy chiếu,máy tính cài đặt phần mềm sơ đồ tư duy 
(MindMaple Lite), phiếu học tập.
2. Học liệu:
- GV: SGK, SBT, tài liệu tham khảo
- HS: SGK, bảng nhóm, bút lông,bút màu, bút dạ, phấn, giấy trắng A4 để vẽ sơ 
đồ tư duy.
III. Tiến trình dạy học:
1. Hoạt động 1: Mở đầu- Sổ lưu niệm của lớp (10 phút) 
a) Mục tiêu:
- Giúp học sinh xác định được nhiệm vụ sau khi học xong chủ đề ứng dụng tin 
học là tạo được sản phẩm sổ lưu niệm, xác định được một số thông tin cơ bản 
trong sổ lưu niệm.
b) Nội dung:
- Học sinh đọc đoạn văn bản trong sách giáo khoa và trả lời 2 câu hỏi của hoạt 
động 1.
c) Sản phẩm:
- Học sinh trả lời về 2 câu hỏi (Câu 1 theo định hướng mở; Câu 2 là để HS chuẩn 
bị ý kiến cho thảo luận nhóm ở hoạt động 4).
d) Tổ chức thực hiện:
 Hoạt động của GV và HS Nội dung
 * GV giao nhiệm vụ học tập 1 Cuốn sổ lưu niệm của lớp...
 - HS1.Đọc nội dung câu hỏi khởi động 
 trong SKG trang 48. • Danh sách lớp và 
 Lớp nghe bạn đọc và nghiên cứu trả GV.
 lời câu hỏi 1 và 2 trong SGK. • Thông tin về một số 
 Câu 1: Những mục gì nên có trong sổ hoạt động thể thao và văn hoá của 
 lưu niệm của lớp ? lớp.
 Câu 2: Theo em sổ lưu niệm sẽ gồm • Những cảm nhận về 
 những thông tin gì ? thầy cô và bạn bè.
 * HS thực hiện nhiệm vụ • Những thành tích 
 - Đọc tình huống mở bài.GV yêu cầu của lớp trong các cuộc thi.
 HS đứng tại chỗ đọc to.
 - Chuẩn bị giấy trắng A4 viết ba Một số chủ đề mà mọi HS trong lớp 
 điều mà cuốn sổ lưu niệm làm em quan tâm.
 thích thú, một điều làm cho em hạnh 
 phúc, một điều gợi cho em kỉ niệm 
 buồn.
 -HS làm việc cá nhân viết các câu trả 
 lời cho các câu hỏi 1 và 2. Sau khi HS đọc và nghiên cứu câu hỏi 
 GV đặt vấn đề.
 * Báo cáo, thảo luận
 Câu 1:Có những mục như giới thiệu 
 thành viên, giáo viên, bài viết,...
 Câu 2: Có thể là những thông tin về 
 học tập, các hoạt động văn hóa văn 
 nghệ , thể thao, vui chơi, ...
 - GV chọn ba bạn mang nộp giấy ghi 
 câu trả lời của mình.
 - HS cả lớp quan sát và kiểm đếm số 
 lượng ? 
 - GV kiểm đếm về số lượng không 
 bình luận tính đúng sai của câu trả lời.
 GV: Yêu cầu các nhóm khác nhận xét, 
 đánh giá và chấm điểm chéo nhau theo 
 phân công của GV.
 HS: Nhận xét, đánh giá kết quả hoạt 
 động của nhóm khác.
 * Kết luận, nhận định
 - GV nhận xét, và kết luận.
 - Như vậy trong một cuốn sổ lưu niệm 
 của lớp sẽ gồm rất nhiều mục lớn khác 
 nhau, trong mỗi mục lớn khác nhau lại 
 gồm nhiều mục nhỏ, trong các mục 
 nhỏ lại có những mục nhỏ thành 
 phần... Vậy ta làm thế nào ứng dụng 
 công nghệ thông tin vào việc làm cuốn 
 lưu niệm này một cách thuận tiện, dễ 
 trao đổi, và lưu giữ mãi. Để nghiên 
 cứu kĩ hơn ta nghiên cứu bài học ngày 
 hôm nay.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới(35 phút)
Hoạt động 2.1:Sơ đồ tư duy(15 phút)
a) Mục tiêu:
- HS giải thích được lợi ích của sơ đồ tư duy, nêu được nhu cầu sử dụng phần 
mềm vẽ sơ đồ tư duy, thấy được lợi ích của việc sử dụng công nghệ thông tin.
b) Nội dung:
- Hai cách trình bày thông tin (Văn bản: Hình 5.1; Sơ đồ tư duy: Hình 5.2).
c) Sản phẩm:
- Kết quả của các nhóm để trả lời 4 câu hỏi.
d) Tổ chức thực hiện:
 Hoạt động của GV và HS Nội dung * GV giao nhiệm vụ học tập 2 GV Chiếu hình 5.1 SGK/48
- GV Gọi HS đọc to nội dung đoạn trích + Để ghi lại thông tin về một chủ thể 
Hình 5.2 Giới thiệu sơ đồ tư duy. Trả nào đó chúng ta có rất nhiều cách, ví 
lời các câu hỏi: dụ như liệt kê bằng văn bản, dùng 
- Câu 1:Nội dung đoạn văn nói về điều bảng biểu, dùng sơ đồ,... Một trong 
gì ? các cách đó là dùng sơ đồ tư duy.
- Câu 2:Sơ đồ tư duy gồm những vấn đề Kết luận:
gì ? -Sơ đồ tư duy là phương pháp trình 
- Câu 3:Trong mục người sáng tạo gồm bày thông tin một cách trực quan, bằng 
những gì ? cách sử dụng văn bản, hình ảnh và các 
- HS thảo luận nhóm để trả lời bốn câu đường nối.
hỏi vào bảng nhóm. -Sơ đồ tư duy tận dụng tối đa khả năng 
 ghi nhận hình ảnh của bộ não giúp 
 chúng ta dễ dàng ghi nhớ chi tiết tổng 
 hợp hay phân tích vấn đề.
* HS thực hiện nhiệm vụ
GV: Quan sát các nhóm hoạt động, hỗ 
trợ các các nhân hoặc nhóm gặp khó 
khăn. Có thể cho phép các em HS khá, 
giỏi hỗ trợ các bạn trong nhóm để hoàn 
thành nhiệm vụ nhanh hơn.
HS: Các nhóm thảo luận, thống nhất kết 
quả luận ghi vào bảng nhóm, phân công 
thành viên nhóm chuẩn bị báo cáo kết 
quả khi hết thời gian quy định thảo luận 
nhóm. * Báo cáo, thảo luận
- Đ1:Nói về sơ đồ tư duy.
- Đ2: Gồm: Người sáng tạo, lợi 
ích,thành phần, tác dụng.
Đ3:
- Tony Buzan.
- Quốc tịch Anh.
- Sinh năm 1942.
- Kết thúc thảo luận, GV cho các nhóm 
báo cáo kết quả và tổ chức nhận xét 
đánh giá.
GV. Mỗi mục con tương tự lại gồm các 
ý khác nhau.
Tương tự cũng nói về sơ đồ tư duy 
nhưng trình bày dưới bảng hình 5.2.
HS. Quan sát, so sánh, và thảo luận về 
hai cách trình bày.
văn bản được trình bày chi tiết như Hình 
5.1 và trình bày bằng sơ đồ tư duy ở 
Hình 5.2.
* Kết luận, nhận định
- 1.Cách biểu diễn bằng sơ đồ tư duy dễ 
hiểu, dễ nhớ hơn.
2.Sử dụng sơ đồ tư duy giúp dễ dàng ghi 
nhớ và tiết kiệm thời gian.
3.Tên của chủ đề chính là: Sơ đồ tư duy, 
có bốn chủ đề nhánh là: "Lợi ích", "Làm 
gì?" "Thành phần" và "Người sáng tạo". 4.Các ý chi tiết của chủ đề "Thành 
 phần" là: Từ khoá, Hình ảnh, Đường 
 nối.
 * Củng cố:
 GV: Vận dụng các kiến thức trên
 HS: Đứng tại chỗ trả lời câu hỏi trắc 
 nghiệm:(Trang 49)
 1. Đáp án. A,D
 2. Đáp án.A,B
Hoạt động 2.2:Cách tạo sơ đồ tư duy- Nội dung cuốn sổ lưu niệm(20 phút.)
a) Mục tiêu:
- HS vẽ được sơ đồ tư duy trên giấy trình bày nội dung của cuốn sổ lưu niệm.
- Trả lời được câu hỏi 2.
b) Nội dung:
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm và trình bày kết quả thảo luận trên giấy trắng A4.
- Yêu cầu HS nêu được những hạn chế của vẽ sơ đồ tư duy thủ công trên giấy.
c) Sản phẩm:
- Học sinh vẽ được sơ đồ tư duy sổ lưu niệm trên giấy trắng A4.
- Sản phẩm của mỗi nhómlà sơ đồ tư duy trình bày nội dung cuốn số lưu niệm.
- Những hạn chế của vẽ sơ đồ tư duy thủ công trên giấy.
d) Tổ chức thực hiện:
 Hoạt động của GV và HS Nội dung
 * GV giao nhiệm vụ học tập 3 Tùy các nhóm có thế đề xuất nội 
 - Chia thành các nhóm ghi nội dung cuốn dung cuốn sổ lưu niệm khác nhau.
 sổ lưu niệm theo dạng sơ đồ tư duy. GV nên đế cho HS trình bày quan 
 - Thảo luận để có được cuốn sổ đầy đủ, điểm riêng, chỉ nên thống nhất một 
 đúng nội dung, đẹp nhất. số nội dung cơ bản.
 - GV triển khai nên sử dụng từ khóa, màu Việc tạo ra sơ đồ tư duy cũng thực 
 sắc, hình ảnh, khi sử dụng sơ đồ tư duy. hiện theo các bước:
 Câu1:Chủ thể chính ở đây là gì ?
 Câu 2: Nội dung cuốn sổ lưu niệm theo - Viết chủ đề chính ở giữa tờ giấy. 
 em gồm nội dung nào ? Dùng hình chữ nhật, elip hay bất cứ 
 Câu 3:Trong mục giáo viên theo em ghi hình gì em muốn bao xung quanh 
 những gì ? chủ đề chính.
 Câu 4:Có nên để các nhánh con khác nữa 
 không ? - Từ chủ đề chính, vẽ các chủ đề 
 Câu 5: Sau khi vẽ hãy thảo luận xem khi nhánh.
 vẽ sơ đồ tư duy trên giấy như vậy thì sẽ có 
 những hạn chế gì ? - Phát triền thông tin chi tiết cho 
 Tương tự các mục còn lại các em thảo luận mỗi chủ đề nhánh, lưu ý sử dụng từ 
 nhóm để hoàn thành sơ đồ tư duy về sổ lưu khoá hoặc hình ảnh.
 niệm của lớp. - Có thề tạo thêm nhánh con khi bổ 
 sung thông tin vì sơ đồ tư duy có thể 
 mở rộng về mọi phía.
* HS thực hiện nhiệm vụ
- Thảo luận thành các nhóm ghi các ý 
tưởng của mình. Nhóm trưởng tổng hợp 
ghi vào bảng phụ.
* Báo cáo, thảo luận
- Các nhóm treo bảng phụ sản phẩm của 
nhóm mình, trình bày kết quả thảo luận 
bằng sơ đồ tư duy, nhận xét, đánh giá và 
bình chọn cho nhóm có sổ lưu niệm đẹp, 
đúng đủ nhất.
-Những hạn chế của vẽ sơ đồ tư duy thủ 
công trên giấy
 • Dễ bị bẩn, nhàu
 • Có thể bị vẽ sai và thay đổi 
 giấy nhiều lần
 • Sơ đồ sẽ khó nhìn hơn, không 
 thể đưa vào các bản trình 
 chiếu.
Câu 1:Chủ thể là sổ lưu niệm lớp.
Câu 2:Nội dung: Các thành viên, hoạt 
động sự kiện, giáo viên,các bài viết cảm 
nghĩ...
Câu 3: Giáo viên chủ nhiệm, giáo viên 
văn, giáo viên toán....
Câu 4:Nên để các nhánh con để còn có thể 
mở rộng khi cần. Câu 5:Có thể là dễ nhàu nát, khó bổ xung 
 thêm, không tiện chỉnh sửa, chia sẻ khó 
 khăn, bảo quản khó...v.v.
 * Kết luận, nhận định
 - GV cho học sinh báo cáo kết quả của các 
 nhóm thống nhất nội dung cơ bản của 
 cuốn sổ lưu niệm.
 - Chú ý sử dụng màu sắc, từ khóa, hình 
 ảnh, trong sơ đồ tư duy.
 *Củng cố:
 GV cho HS đứng tại chỗ trả lời câu hỏi 
 bằng việc lựa chọn đáp án đúng ? (SGK/ 
 Trang 51).
 Đáp án : D
 Qua việc tìm hiểu ưu điểm và hạn chế của 
 việc tạo sơ đồ tư duy trên giấy . Vậy bằng 
 việc sử dụng máy tính để tạo sơ đồ tư duy 
 ta sẽ khắc phục được các hạn chế trên 
 đồng thời tận dụng tối đa ứng dụng công 
 nghệ thông tin vào cuộc sống, vậy cách tạo 
 như nào ? bằng phần mềm gì chúng ta 
 nghiên cứu tiếp.
Tiết 2
Hoạt động 2.3: Tạo sơ đồ tư duy bằng máy tính (15 phút)
a) Mục tiêu:
- Giúp học sinh tạo được sơ đồ tư duy bằng phần mềm máy tính.
b) Nội dung:
- Yêu cầu HS thực hiện theo từng bước theo hướng dẫn.
c) Sản phẩm:
- Sơ đồ tư duy được vẽ bằng phần mềm máy tính.
d) Tổ chức thực hiện:
 Hoạt động của GV và HS Nội dung
 * GV giao nhiệm vụ học tập Phần 1: Khởi động phần mềm
 - Các nhóm sử dụng phần mềm sơ đồ tư duy 1.Chọn Map themes
 để tạo sơ đồ tư duy ghi lại các nội dung có 2. MindMaple
 trong cuốn sổ lưu niệm của lớp đã được 3. Ok
 hoàn thành ở Hoạt động 2.2 Phần 2: Tạo tên sơ đồ tư duy
 - GV hưỡng dẫn sử dụng phẩn mềm 
 MindMaple Lite để thực hiện nhiệm vụ. 1. Nháy chuột vào 
 * HS thực hiện nhiệm vụ Central Topic
 - Hs mở phần mềm MindMaple Lite và thực 
 hiện.
 - Chọn Map themes -> MindMaple -> Ok 2. Nhập tên chủ đề 
 chính sổ LƯU NIỆM 
 LỚP 6A.
Phần 3: Tạo các chủ đề nhánh
B1: Chọn Insert
B2: Chọn Subtopic
B3: Tạo tên cho chủ đề nhánh
Phần 4: Tạo các chủ đề nhánh để 
hoàn thiện sơ đồ tư duy.
- Tạo các chủ đề 
nhánhchọn Insert/Subtopic.
Nháy chuột vào chủ đê nhánh vừa 
tạo để nhập tên.
- Thực hiện các bước cần thiết để 
hoàn thành sơ đồ tư duy ghi lại nội 
dung cuốn sổ lưu niệm của lớp em. - Hs vẽ sơ đồ tư duy được tạo ra với chủ 
đề chính là một khung 
; Central Topic\ Nháy chuột vào khung để 
nhập tên chủ đề chính ; sổ LƯU NIỆM 
LỚP 6A.
- Sau khi tạo xong chọn File/Save và lưu 
tệp với tên SoLuuNiem.em.
Ngoài ra em có thể sử dụng phần mềm tạo 
sơ đồ tư duy để ghi lại nội dung kiến thức 
các môn học như Toán, Ngữ văn, Lịch sử 
và Địa lí,... hoặc kế hoạch hoạt động ngoại 
khoá, kế hoạch đi du lịch,... Nhờ các sơ đồ 
tư duy đó em có thể ghi nhớ thông tin nhanh 
hơn, lâu hơn,... và dễ dàng nhớ lại khi cần 
thiết.
* Báo cáo, thảo luận
- Sau khi thực hiện, các nhóm tiến hành báo 
cáo và thảo luận với nhau.
- Sau khi vẽ sơ đồ tư duy thủ bằng phần 
mềm máy tính, em có thề so sánh và thấy 
ngay được ưu điểm của việc tạo sơ đồ tư duy bằng phần mềm máy tính và việc tạo sơ 
 đồ tư duy thủ công trên giấy.
 - Hs rút ra nhận xét?
 * Kết luận, nhận định
 Gv: phần mềm máy tính giúp em tạo sơ đồ 
 tư duy dễ dàng, nhanh chóng; dễ sửa chữa 
 và điều chỉnh; nhanh chóng chia sẻ và trao 
 đổi.
Hoạt động 3:Luyện tập(15 phút)
a) Mục tiêu:
- Giúp học sinh ôn tập lại các thao tác tạo, chỉnh sửa sơ đồ tư duy sổ lưu niệm của 
lớp.
b) Nội dung:
- Yêu cầu HS thực hiện các thao tác theo trình tự a, b, c.
c) Sản phẩm:
- Ghi lại nội dung cuốn sổ lưu niệm của lớp.
d) Tổ chức thực hiện:
 Hoạt động của GV và HS Nội dung
 * GV giao nhiệm vụ học tập Bổ sung một số nội dung các nhánh 
 - Gv: vận dụng các kiến thức về sơ đồ tư của sơ đồ tư duy
 duy để thực hiện các thao tác theo trình tự Muốn chỉnh sửa màu sắc và kiểu 
 a, b, c. đường nối của sơ đồ tư duy ta thực 
 * HS thực hiện nhiệm vụ hiện các bước sau:
 B1: Chọn Format
 Bổ sung các nhánh nội dung cho sơ đồ tư B2: Chọn Theme Color
 duy (nếu cần). Bổ sung hình ảnh ta nháy chuột 
 vào chủ đề hoặc chủ đề nhánh:
 Chỉnh sửa màu sắc và kiểu đường B1: Chọn Home
 nối. Bổ sung hình ảnh, biểu B2: Chọn Picture
 tượng,... để tăng hiệu quả trình bày Bổ sung biểu tượng ta nháy chuột 
 cho sơ đồ tư duy. vào chủ đề hoặc chủ đề nhánh:
 B1: Chọn Home
 B2: Chọn Icon Market 3. Chia sẻ sơ đồ tư duy cho 
 thầy cô giáo và các bạn để cả lớp trao 
 đổi, thống nhất nội dung của cuốn sổ 
 lưu niệm.
* Báo cáo, thảo luận
Các nhóm trình bày kết quả thảo luận và nội 
dung bằng sơ đồ tư duy, nhận xét, đánh giá, và bình chọn cho nhóm có sổ lưu niệm đẹp, 
 đúng đủ nhất.
 * Kết luận, nhận định
 - Sản phẩm của mỗi nhóm là sơ đồ tư duy 
 trình bày nội dung cuốn số lưu niệm.
Hoạt động 4: Vận dụng (13 phút) 
a) Mục tiêu:
- Học sinh vận dụng được kiến thức về sơ đồ tư duy để thực hiện yêu cầu trình 
bày tóm tắt nội dung Bài 9.
b) Nội dung:
- Thực hiện vẽ sơ đồ tư duy đơn giản
c) Sản phẩm:
- Kết quả làm việc cá nhân.
d) Tổ chức thực hiện:
 Hoạt động của GV và HS Nội dung
 * GV giao nhiệm vụ học tập HS hãy dùng sơ đồ tư duy (vẽ trên giấy 
 - Gv: Em hãy dùng sơ đồ tư duy (vẽ hoặc tạo bằng phần mềm) trình bày tóm 
 trên giấy hoặc tạo bằng phần mềm) tắt nội dung Bài 9. An toàn thông tin 
 trình bày tóm tắt nội dung Bài 9. An trên Internet.
 toàn thông tin trên Internet.
 * HS thực hiện nhiệm vụ
 - Hs tiến hành dùng sơ đồ tư duy (vẽ 
 trên giấy hoặc tạo bằng phần mềm) 
 trình bày tóm tắt nội dung Bài 9.
 * Báo cáo, thảo luận - HS báo cáo kết qủa mình thực hiện, 
và thảo luận xem ai làm nhanh nhất, 
đúng nhất và đẹp nhất.
* Kết luận, nhận định
Gv: Nhận xét đánh giá kết quả của các 
học sinh.