Bài giảng Địa lí 6 (Cánh diều) - Bài 2: Các yếu tố cơ bản của bản đồ - Hoang Thi Lieu

 Sách Cánh diều
 Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN 
 CỦA BẢN ĐỒ Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
 Nội dung 1 Nội dung 2
 Nội dung 3
Một số lưới kinh, vĩ tuyến Kí hiệu bản đồ và chú
 trên bản đồ thế giới giải bàn đồ
 Tỉ lệ bản đồ
 Nội dung 4 Nội dung 5
 Phương hướng trên bản đồ Một số bản đồ thông dụng Bài 2. KÍ HIỆU VÀ CHÚ GIẢI TRÊN MỘT SỐ BẢN ĐỒ THÔNG DỤNG
 KHỞI ĐỘNG
 (?) Lớp bạn A đang có dự định đi tham quan một số địa điểm ở Thủ đô Hà 
 Nội. Địa điểm xuất phát là từ tp Hưng Yên. Lớp bạn A đang loay hoay 
 không biết đường đi như thế nào. Theo em, lớp của bạn A có thể sử dụng 
 gì để tìm được đường đi đến đến Thủ đô Hà Nội? Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
1. Một số lưới kinh, vĩ tuyến trên bản đồ thế giới
 - Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ một phần hay toàn bộ bề 
 mặt Trái Đất lên mặt phăng trên cơ sở toán học, trên 
 đó các đối tượng địa lí được thể hiện bằng các kí hiệu 
 bản đồ.
 1
 Bản đồ thế giới
 Yêu cầu hs đọc nội dung 
 SGK, QS hình cho biết: 
 Bản đồ là gì? Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
1. Một số lưới kinh, vĩ tuyến trên bản đồ thế giới
- Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ một phần hay toàn bộ bề 
mặt Trái Đất lên mặt phăng trên cơ sở toán học, trên ? Để thể hiện toàn bộ
đó các đối tượng địa lí được thể hiện bằng các kí hiệu Trái Đất thì giữa quả Địa
bản đồ. Cầu và bản đồ, phương
 tiện nào thể hiện đúng
 hơn?
 1
 Quả địa cầu
 Theo em hiểu bản 
 đồ là gì? Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
1. Một số lưới kinh, vĩ tuyến trên bản đồ thế giới
 - Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ một phần hay toàn bộ bề Quan sát H2.2 và H2.3
 mặt Trái Đất lên mặt phăng trên cơ sở toán học, trên 
 1. Cho biết hình nào có độ chính xác hơn khi thể
 đó các đối tượng địa lí được thể hiện bằng các kí hiệu 
 hiện toàn bộ bề mặt Trái Đất trên bề mặt bản đồ?
 bản đồ.
- Phép chiếu bản đồ là quá trình chuyển bề mặt cong 2. Hãy nhận xét về diện tích đảo Grin-len so với lục
 địa Nam Mỹ.
của TĐ lên mặt phẳng. 1 Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
 Mô hình dạng lưới kinh, vĩ tuyến ở mỗi bản đồ
 1
Mô tả lại hệ thống kinh, vĩ tuyến ở mỗi hình và 
 cho nhận xét? Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
1. Một số lưới kinh, vĩ tuyến trên bản đồ thế giới
 - Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ một phần hay toàn bộ bề 
 mặt Trái Đất lên mặt phăng trên cơ sở toán học, trên 
 đó các đối tượng địa lí được thể hiện bằng các kí hiệu 
 bản đồ.
- Phép chiếu bản đồ là quá trình chuyển bề mặt cong 
của TĐ lên mặt phẳng. 1
 - Với mỗi phép chiếu bản đồ, lưới kinh vĩ tuyến có
 đặc điểm khác nhau. Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
 Quan sát hình 2.4, hình 2.5, hình 2.6, hình 2.7 SGK 
1. Một số lưới kinh, vĩ tuyến trên bản đồ thế giới
 trang 108, em hãy hoàn thành bài tập sau:
 2. Kí hiệu bản đồ và chú giải bàn đồ
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
 - KHBĐ là những hình vẽ, đường nét, màu sắc, 
 mang tính qui ước dùng để thể hiện các đối tượng Kí hiệu Đối tượng Ví dụ 
 thể hiện 
 địa lí trên bản đồ KH điểm 
- KHBĐ được chia thành các loại: kí hiệu điểm, KH đường 
 1
đường, diện tích và thành 3 dạng: kí hiệu hình học, KH diện tích 
chữ và tượng hình KH hình học 
 KH chữ 
 *Lưu ý: Đối với bản đồ địa hình người ta sử dụng KH tượng 
 đường đồng mức hoặc thang màu hình 
 - Chú giải bản đồ: gồm hệ thống các kí hiệu và ỹ 
 nghĩa của các kí hiệu đó để người đọc hiểu được nội Quan sát hình 2.6A và hình 2.6B, hãy cho biết yếu 
 dung bản đồ tố địa hình được thể hiện trên bảng chú giải nào.
 Quan sát hình 2.7, hãy cho biết trên hình đã sử
 dụng các loại kí hiệu nào và các dạng kí hiệu nào. 
 Lấy ví dụ cụ thể. Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
3.Tỉ lệ bản đồ
 1
 Bản đồ Việt Nam trong khu vực Đông Nam Á
 ? Nhận xét về kích thước lãnh thổ Việt Nam và mức 
 độ chỉ tiết về nội dung của hai bản đồ và tại sao có 
 sự khác nhau đó? 
 Bản đồ Việt Nam Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
1. Một số lưới kinh, vĩ tuyến trên bản đồ thế giới
 2. Kí hiệu bản đồ và chú giải bàn đồ
3.Tỉ lệ bản đồ
 a. Tỉ lệ bản đồ
 - TLBĐ là yếu tố để xác định mức độ thu nhỏ khoảng
 cách khi chuyển từ thực tế sang thể hiện trên mặt
 Tỉ lệ số
 phẳng bản đồ
 1
 - Có 3 cách thể hiện tỉ lệ bản đồ: Tỉ lệ thước, tỉ lệ 
 thước, tỉ lệ số
 Tỉ lệ 
 thước Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
1. Một số lưới kinh, vĩ tuyến trên bản đồ thế giới Bài 1; Hãy tính khoảng cách từ Bạc Liêu đến Sóc
 Trăng ở hình 2.9
 2. Kí hiệu bản đồ và chú giải bàn đồ
3.Tỉ lệ bản đồ Tình huống: Bạn Nam muốn đi từ Thái Bình lên Hà 
a. Tỉ lệ bản đồ Nội, khi mua được bản đồ giao thông với tỉ lệ là 1: 
- TLBĐ là yếu tố để xác định mức độ thu nhỏ khoảng 200 000, Nam đã xác định đường đi nhưng không biết 
cách khi chuyển từ thực tế sang thể hiện trên mặt khoảng cách mất bao xa. Theo em, Nam có những 
 cách nào để xác định khoảng cách TB-HN theo đường 
phẳng bản đồ 1
- Có 3 cách thể hiện tỉ lệ bản đồ: Tỉ lệ thước, tỉ lệ chim bay?
thước, tỉ lệ số
b. Tính khoảng cách trên bản đồ dựa vào tỉ lệ bản đồ 
theo thao tác: Theo em, muốn tính khoáng cách thực tế dựa vào bản 
- Xác định vị trí 2 điểm cần đo đồ và tỉ lệ bản đồ ta cần phải thực hiện các thao tác 
- Dùng thước thẳng hoặc đặt 2 đầu compa vào 2 nào?
điểm cần đo để xác định khoảng cách trên bản đồ
- Lấy khoảng cách của 2 điểm trên bản đồ nhân với 
tỉ lệ bản đồ Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
 1. Một số lưới kinh, vĩ tuyến trên bản đồ thế giới
 2. Kí hiệu bản đồ và chú giải bàn đồ
 3.Tỉ lệ bản đồ
 4. Phương hướng trên bản đồ
- Đầu trên của các kinh tuyến chỉ hướng bắc, đẩu dưới 
chỉ hướng nam.
- Đẩu bên trái của các vĩ tuyến chỉ hướng tây, đầu bên 1
phải chỉ hướng đông
-> Có 4 hướng chính là Đông, Tây, Nam, Bắc 
 Quan sát H2.11, xác định và đọc tên các hướng 
 chính trên hình. Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
 1. Một số lưới kinh, vĩ tuyến trên bản đồ thế giới
 2. Kí hiệu bản đồ và chú giải bàn đồ Bắc
 3.Tỉ lệ bản đồ
 Tây
 4. Phương hướng trên bản đồ Đông
- Đầu trên của các kinh tuyến chỉ hướng bắc, đẩu dưới Nam
chỉ hướng nam.
- Đẩu bên trái của các vĩ tuyến chỉ hướng tây, đầu bên 1
phải chỉ hướng đông
-> Có 4 hướng chính là Đông, Tây, Nam, Bắc 
 Quan sát hình 2.12, hình 2.13 cho biết hướng OA, OB, 
 OC, OD có trong mỗi hình? Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
 1. Một số lưới kinh, vĩ tuyến trên bản đồ thế giới
 2. Kí hiệu bản đồ và chú giải bàn đồ
 3.Tỉ lệ bản đồ
 4. Phương hướng trên bản đồ
- Đầu trên của các kinh tuyến chỉ hướng bắc, đẩu dưới 
chỉ hướng nam. 1
- Đẩu bên trái của các vĩ tuyến chỉ hướng tây, đầu bên 
phải chỉ hướng đông
-> Có 4 hướng chính là Đông, Tây, Nam, Bắc 
- Có 2 cách xác định phương hướng:
+ Dựa vào đường kinh, vĩ tuyến
+ Dựa vào mũi tên chỉ hướng Bắc trên bản đồ
 Đối với bản đồ không có kinh, vĩ tuyến để xác định 
 phương hướng em cần làm gì? Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
1. Một số lưới kinh, vĩ tuyến trên bản đồ thế giới
2. Kí hiệu bản đồ và chú giải bàn đồ
3.Tỉ lệ bản đồ
4. Phương hướng trên bản đồ
5. Một số bản đồ thông dụng
 1
 ? Sắp xếp các
 bản đồ trên
 thành 2 nhóm: 
 bản đồ địa lí
 chung và bản
 đồ địa lí
 chuyên đề. Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
1. Một số lưới kinh, vĩ tuyến trên bản đồ thế giới
2. Kí hiệu bản đồ và chú giải bàn đồ
3.Tỉ lệ bản đồ
4. Phương hướng trên bản đồ
5. Một số bản đồ thông dụng
- Bản đồ địa lí chung thể hiện cụ thể các đối tượng 1
địa lí trên bề mặt đất như địa hình, đất, sinh vật, 
sông ngoài, ranh giới hành chính...Nhóm này 
không tập trung làm nổi bật vào yếu tố nào.
- Bản đồ địa lí chuyên đề: Có nội dung thể hiện tập 
trung một hoặc hai đối tượng địa lí, các đối tượng 
chính được ưu tiên thể hiện. Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
 LUYỆN TẬP
Chọn đáp án đúng nhất:
Câu 1: Bản đồ là
A. hình vẽ của Trái Đất lên mặt giấy.
B. mô hình của Trái Đất được thu nhỏ lại.
C. hình vẽ bề mặt Trái Đất trên mặt giấy.
D. hình vẽ thu nhỏ tương đối chính xác của một khu vực hay toàn bộ bề mặt Trái Đất.
 Đáp án: - D Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
 LUYỆN TẬP
Chọn đáp án đúng nhất:
Câu 2: Để xác định phương hướng trên bản đồ không vẽ kinh, vĩ tuyến thì dựa vào mũi tên chỉ hướng
A. bắc. B. nam.
C. đông D. tây.
 Đáp án: - A Bài 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ
 LUYỆN TẬP
Chọn đáp án đúng nhất:
Câu 3: Ý nào sau đây không đúng theo quy ước phương hướng trên bản đồ?
A. đầu phía trên của kinh tuyến chỉ hướng bắc. 
B. đầu bên phải của vĩ tuyến chỉ hướng tây.
C. đầu phía dưới kinh tuyến chỉ hướng nam.
D. đầu bên phải của vĩ tuyến chỉ hướng đông.
 Đáp án: - B