Biên soạn: Lop6.net III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Hoạt động 1. Mở đầu: nối ý thành chuyện (3 phút) a) Mục tiêu: Nhận ra cần trình tự và cảm xúc để người đọc theo được câu chuyện. b) Nội dung: Sắp xếp ba mảnh sự việc của một tình huống hư cấu (chiếu hoặc bảng phụ) theo diễn biến hợp lí; chỉ ra chỗ cảm xúc người kể thay đổi; nhắc trải nghiệm mình định kể. c) Sản phẩm: Thứ tự ba mảnh và lời giải thích miệng bằng quan hệ làm hỏng – nhận lỗi – khắc phục. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Đọc, sắp thứ tự; mở phiếu tìm ý 9C của mình. Chiếu ba mảnh của tình huống minh hoạ hư cấu, Dự kiến trả lời: hỏi: Sắp xếp thế nào để người đọc hiểu? Chi tiết – Thứ tự B – C – A: làm hỏng → chần chừ rồi nào cho thấy người kể thay đổi cảm xúc? Cho nói thật → xin lỗi, cùng khắc phục. suy nghĩ 30 giây. – Cảm xúc chuyển từ lo sợ, chần chừ sang nhẹ A. Tôi xin lỗi; Mai và tôi cùng làm khô cuốn nhõm sau khi nói thật và cùng khắc phục. sách, lòng tôi nhẹ đi. B. Chiều thứ bảy, tôi vô ý làm đổ nước lên cuốn sách mượn của Mai. C. Tôi chần chừ vì sợ bạn buồn, rồi quyết định nói thật. Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Sắp thứ tự, chỉ ra chỗ cảm xúc thay đổi. Gợi tìm sự việc gây ra vấn đề trước, cách đối diện và kết quả sau; không biến bài tập thành học thuộc một cách mở bài duy nhất. Bước 3. Báo cáo, thảo luận Đối chiếu chuyện của mình đã có đủ đầu – diễn Mời một em nêu thứ tự và lí do; một em nói biến – kết thúc chưa. chuyện mình sẽ viết bằng một câu. Bước 4. Kết luận, nhận định Giữ đề tài của chính mình, đánh dấu chỗ cần sắp Chốt; dẫn sang lập dàn ý. Nhắc bài tập chỉ là lại. minh hoạ, không đổi mọi đề tài của lớp thành ⇒ Sắp sự việc theo trình tự hợp lí giúp người chuyện làm hỏng sách. đọc hiểu chuyện và thấy được sự thay đổi cảm xúc. 11 Biên soạn: Lop6.net Hoạt động 2. Luyện tập: lập dàn ý của em (7 phút) a) Mục tiêu: Chuyển phiếu tìm ý thành bố cục đủ ba phần, có trọng tâm. b) Nội dung: Lập dàn ý cho trải nghiệm của em theo khung dàn ý (SGK tr. 31), dùng ý đã tìm ở phiếu 9C; ghi vào vở bằng từ khóa; trao đổi với bạn bên cạnh về mạch sự việc. c) Sản phẩm: Dàn ý cá nhân trong vở có mở bài, thân bài (thời gian, không gian, nhân vật; các sự việc theo thứ tự, có cảm xúc trong diễn biến), kết bài; một chi tiết được khoanh để kể kĩ. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Dựa vào phiếu 9C, ghi trải nghiệm và người kể; Yêu cầu đọc khung dàn ý (SGK tr. 31): “Hãy sắp xác định chi tiết cần thiết, không chép dàn ý xếp các thông tin và ý tưởng thành một dàn ý”; minh hoạ. lập dàn ý vào vở bằng từ khóa trong 4 phút. Hỏi: Dự kiến trả lời: + Chi tiết nào giúp người đọc hiểu chuyện? Chi I. LẬP DÀN Ý tiết nào có thể bỏ vì không liên quan? – Mở bài: Giới thiệu câu chuyện. – Thân bài: Kể lại diễn biến của câu chuyện: giới thiệu thời gian, không gian xảy ra câu chuyện và những nhân vật có liên quan; kể lại các sự việc trong câu chuyện. – Kết bài: Nêu kết thúc của câu chuyện và cảm xúc của người viết. – Dàn ý minh hoạ (tình huống hư cấu): mở bài: nhớ lần làm ướt sách của bạn; thân bài: chiều thứ bảy ở nhà, vô ý đổ nước, lo và chần chừ, thấy cần trả sách nên nói thật, cùng làm khô và nhận trách nhiệm; kết bài: sách vẫn còn vết nhưng tình bạn được giữ nhờ nói thật, người kể nhớ phải giữ đồ mượn cẩn thận. – Chi tiết nên kể: hành động chần chừ, lời nhận lỗi, việc khắc phục. Có thể lược: liệt kê các món ăn bữa trưa nếu không liên quan đến việc làm ướt sách. Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Điền ba phần; dành 1 phút trao đổi với bạn bên Đến HS thiếu ý, gợi lần lượt: khi nào, ở đâu, ai; cạnh: đọc chuỗi sự việc, đánh dấu chỗ chưa nối chuyện bắt đầu thế nào; bước ngoặt nào; kết thúc được; tự thêm từ nối hoặc chi tiết nguyên nhân. ra sao. Em quên phiếu 9C dùng ngay các câu hỏi tìm ý (SGK tr. 30) để ghi từ khóa. Gợi để cảm xúc xuất hiện cả trong diễn biến, không chỉ ở cuối bài. Bước 3. Báo cáo, thảo luận Trình bày, nhận góp ý về mạch sự việc; không Mời một em trình bày ngắn dàn ý; chỉ cách lược thêm sự việc không đúng trải nghiệm để bài có một chi tiết ngoài chuyện. vẻ hấp dẫn. Lớp hỏi một chỗ còn khó hiểu. 12 Biên soạn: Lop6.net Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 4. Kết luận, nhận định Hoàn thiện dàn ý, khoanh một chi tiết muốn kể Chốt; không ép mỗi gạch ý thành đúng một đoạn rõ nhất. hay áp số chữ; cho bắt đầu viết khi chuỗi sự việc ⇒ Dàn ý đủ ba phần, sự việc có thứ tự trước – đã rõ. Chấp nhận dàn ý khác khi nhất quán, đủ sau, giữ chi tiết giúp hiểu chuyện, lược chi tiết việc và cảm xúc. thừa; cảm xúc gắn với sự việc. Hoạt động 3. Luyện tập: kể rõ việc và cảm xúc (5 phút) a) Mục tiêu: Biết phát triển từ khóa thành câu kể cụ thể và nhất quán ngôi kể. b) Nội dung: Sửa đoạn nháp hư cấu ở phiếu 10B: tìm chỗ đổi ngôi kể, viết lại 2–3 câu làm rõ hành động và cảm xúc bằng các dữ kiện được cho. c) Sản phẩm: Câu trả lời câu 1 và 2–3 câu viết lại trong vở: ngôi “tôi” nhất quán, có hành động trước – sau và cảm xúc có căn cứ. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Gạch chỗ đổi ngôi; đọc dữ kiện: bìa sách ướt, Phát phiếu 10B; yêu cầu tìm chỗ người kể đổi từ chần chừ, nói thật, cùng làm khô. “tôi” sang “nó”; sau khi sửa ngôi kể, thay câu Dự kiến trả lời: “Nó rất lo” bằng hành động và cảm xúc cụ thể II. KỂ RÕ VIỆC VÀ CẢM XÚC theo dữ kiện. Đây là tập sửa đoạn minh hoạ, – Câu 1: “Nó” đang chỉ chính người kể, đổi không phải viết hộ bài của HS. thành “tôi”; không đổi tên Mai hoặc đại từ chỉ Mai thành “tôi”. – Câu 2, một cách sửa: “Nhìn bìa sách ướt, tôi cầm cuốn sách mà mãi chưa dám gặp Mai vì sợ bạn buồn. Cuối cùng, tôi kể thật chuyện đã xảy ra và xin lỗi; Mai cùng tôi làm khô sách. Lòng tôi nhẹ đi, nhưng tôi vẫn nhận trách nhiệm khắc phục phần sách bị hỏng.” Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Viết câu sửa vào vở; không thêm chi tiết trừng Làm mẫu: “Nhìn bìa sách ướt, tôi cầm cuốn sách phạt không có trong dữ kiện. mà mãi chưa dám gặp Mai vì sợ bạn buồn.”; chỉ ra hành động chần chừ làm rõ nỗi lo. Cho viết 2– 3 câu trong 2 phút; chỉ sửa đại từ chỉ người kể, giữ đúng vai của Mai. Bước 3. Báo cáo, thảo luận Nhận xét theo ba dấu hiệu: ai kể, đã làm gì, vì Mời một em đọc, một em chỉ ra câu đã cụ thể sao có cảm xúc đó. hơn; chấp nhận nhiều cách diễn đạt đúng. – Đạt khi đúng ngôi, có hành động, cảm xúc gắn với dữ kiện; không bắt dùng nguyên lời mẫu; chi tiết kể, tả để hỗ trợ câu chuyện, không cần tăng số tính từ. 13 Biên soạn: Lop6.net Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 4. Kết luận, nhận định Đánh dấu một chỗ trong dàn ý của mình có thể Chốt; nhắc đây là cách viết có thể vận dụng, kể rõ hơn khi viết. không yêu cầu mọi bài phải có đối thoại hay chi ⇒ Kể hành động, lời nói, cảm giác cụ thể giúp tiết giống ví dụ. cảm xúc có căn cứ; giữ một ngôi kể nhất quán. Hoạt động 4. Luyện tập: viết bản thảo tại lớp (27 phút) a) Mục tiêu: Viết bài văn kể trải nghiệm đáp ứng bốn yêu cầu cơ bản. b) Nội dung: Viết bài văn kể lại một trải nghiệm của em tại lớp theo dàn ý đã lập, theo lưu ý khi viết bài (SGK tr. 31); viết cá nhân 24 phút, tự đọc lại và đánh dấu một chỗ cần sửa. c) Sản phẩm: Bản thảo trong vở hoặc giấy riêng có mở bài, thân bài, kết bài; dùng “tôi” hoặc “em” nhất quán; kể các sự việc chính và thể hiện cảm xúc; một chỗ được đánh dấu để sửa ở tiết 11. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ Ghi tên chuyện, chọn xưng “tôi” hoặc “em”; + Đề: Viết bài văn kể lại một trải nghiệm của em kiểm dàn ý 1 phút rồi viết; có thể điều chỉnh thứ (SGK tr. 28): kể một trải nghiệm đáng nhớ em đã tự nếu giúp người đọc hiểu hơn. trực tiếp tham gia, chọn điều em sẵn sàng chia sẻ Dự kiến trả lời: với thầy cô, bạn bè hoặc người thân. III. VIẾT BÀI Nêu lưu ý khi viết bài (SGK tr. 31): Bám sát dàn – Sản phẩm là bài cá nhân, không có đáp án duy ý. Nhất quán về ngôi kể: em sẽ dùng người kể nhất; dùng bốn yêu cầu SGK và năm dòng tự chuyện ngôi thứ nhất (xưng “tôi” hoặc “em”) để kiểm 10D để nhận xét. Bài đủ bố cục nhưng chia sẻ trải nghiệm. Sử dụng các yếu tố của thiếu sự việc hoặc thiếu cảm xúc vẫn cần sửa. truyện như cốt truyện, nhân vật, Dặn thêm: kể để người đọc hiểu chuyện xảy ra khi nào, ở đâu, có ai, điều gì dẫn tới việc tiếp theo, kết thúc và cảm xúc ra sao; có thể dùng chi tiết tả hoặc lời nói cần thiết; không thêm sự kiện không có thật để bài hấp dẫn; bí ở một chỗ thì đánh dấu để quay lại, viết tiếp phần nhớ rõ. Không quy định cứng số chữ; bài thuộc quá trình luyện viết, GV nhận xét để sửa ở tiết 11, không đặt thêm đầu điểm. Không chấm theo mức “cảm động” hay mức riêng tư. 14 Biên soạn: Lop6.net Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Viết cá nhân liên tục 24 phút, tập trung trải Giữ thời gian viết liên tục; sau khoảng 10 phút nghiệm mình đã tham gia; kể rõ hành động, lời quan sát, hỗ trợ kín từng em: dừng lâu ở mở bài nói nếu nhớ, sự thay đổi cảm xúc; không sao thì gợi dùng câu “Tôi vẫn nhớ lần ”; nếu chỉ kể chép chuyện mèo Mun hay đoạn minh hoạ. kết quả thì hỏi chuyện diễn ra như thế nào. Không đọc mẫu dài khi HS đang viết; hỗ trợ vừa đủ: hỏi một chi tiết HS thực sự nhớ, cho ghi từ khóa trước câu, không viết hộ. HS viết nhanh tự rà sự nối tiếp và chọn chi tiết; HS chậm giữ trọng tâm để hoàn thành câu chuyện ngắn nhưng có đầu – cuối. Bước 3. Báo cáo, thảo luận Tự đọc, kiểm đã giới thiệu chuyện, kể diễn biến Trong 2 phút cuối: báo hết thời gian viết, yêu cầu và kết thúc chưa; đánh dấu nơi muốn sửa. đọc thầm bản thảo, đặt dấu ở một câu muốn Dự kiến trả lời: chỉnh; không yêu cầu mọi em đọc bài trước lớp. – Bài minh hoạ do GV soạn từ tình huống hư cấu, chỉ dùng khi đối chiếu cách triển khai, không phát cho HS chép: “Tôi vẫn nhớ lần vô ý làm ướt cuốn sách mượn của Mai. Chuyện xảy ra vào một chiều thứ bảy, khi tôi đang đọc sách ở nhà. Tôi đặt cốc nước sát mép bàn. Lúc với tay lấy bút, tôi làm cốc đổ, nước thấm vào bìa sách. Tôi vội nhấc sách lên, lấy khăn thấm nhưng mép bìa đã quăn. Cầm cuốn sách, tôi lo bạn buồn và cứ chần chừ chưa dám nói. Hôm sau, Mai hỏi cuốn sách để chuẩn bị bài. Tôi biết mình không thể giấu nữa. Tôi đưa sách cho bạn, kể đúng việc đã xảy ra và xin lỗi. Mai xem những trang còn ẩm rồi cùng tôi làm khô. Tôi hứa sẽ khắc phục phần sách bị hỏng và giữ đồ mượn cẩn thận hơn. Cuốn sách vẫn còn vết nước, nhưng tôi thấy nhẹ lòng vì đã nói thật. Mỗi khi mượn đồ của ai, tôi lại nhớ buổi chiều ấy và lời xin lỗi mình đã rất khó khăn mới nói được.” – Đối chiếu bài minh hoạ: đoạn 1 giới thiệu; đoạn 2 hoàn cảnh và biến cố, lo, chần chừ; đoạn 3 nhận lỗi và khắc phục; đoạn 4 kết thúc, cảm xúc và sự thay đổi. Không khẳng định vết nước tự mất; câu chuyện không kết bằng lời hứa suông mà có hành động khắc phục. 15
Tài liệu đính kèm: