Giáo án Ngữ văn 6 - Tuần 24 - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn: 
Tuần: 24
 Văn bản: ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
 Minh Huệ
 ( 2 TIẾT )
I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức:
 - Hình ảnh Bác Hồ trong cảm nhận của người chiến sĩ.
 - Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự, miêu tả với yếu tố biểu cảm và các biện pháp nghệ 
thuật khác được sử dụng trong bài thơ. 
 - THTTĐĐHCM: Học tập tư tưởng HCM.
 - THGDQPAN.
 2.Năng lực :
 - Năng lực chung: Tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và 
sáng tạo
 - Năng lực chuyên biệt:
 - Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn. 
 - Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự được viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các 
yếu tố miêu tả và biểu cảm thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ ; tâm 
trạng ngạc nhiên, xúc động, lo lắng và niềm sung sướng, hạnh phúc của người chiến sĩ.
 - Tìm hiểu sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm trong bài thơ.
 - Trình bày được suy nghĩ của bản thân sau khi học xong bài thơ.
 3. Phẩm chất: Có ý thức trân trọng, yêu quí, biết ơn Bác Hồ.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1.Giáo viên:
- Kế hoạch bài học
- Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập, chân dung nhà vănMinh Huệ 
2. Học sinh:
- Soạn bài.
- Dự án tìm hiểu về tác giả, văn bản
- Đọc tài liệu về nhà văn Minh Huệ
III. Tiến trình dạy học:
 HOẠT ĐỘNG 1: Mở đầu
1. Mục tiêu: Tạo tâm thế, kích thích sự tìm tòi khám phá của HS về tác giả, văn bản.
2. Nội dung:
- Hoạt động nhóm
3. Sản phẩm 
- Trình bày miệng 
- Học sinh đánh giá.
- Giáo viên đánh giá.
4. Tổ chức thực hiện:
*Chuyển giao nhiệm vụ 
 GV: Cho Hs tìm 1 đoạn thơ viết về Bác Hồ:
 * Thực hiện nhiệm vụ - Học sinh: Nghe câu hỏi và trả lời
*Báo cáo kết quả: Dự kiến sản phẩm: 
 Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng
 Ai yêu thiếu niên nhi đồng...
*Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
Chốt: Việc trân trọng, yêu quý Bác là tình cảm chung của người Việt Nam. Nhà thơ Minh 
Huệ thể hiện tình cảm ấy qua bài Đêm nay bác Không ngủ.
 HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức
*Mục tiêu: HS nắm được những nét cơ bản về tác giả Minh Huệ và văn bản Đêm nay bác 
Không ngủ; HS hiểu được nội dung, ý nghĩa của bài thơ.
 Tổ chức thực hiện Sản phẩm Nội dung
Kiến thức 1: Đọc, tìm I. Đọc, tìm hiểu chung: 
hiểu chung *Sản phẩm dự kiến 1) Đọc: 
Mục tiêu : HDHS tìm hiểu - Từ khó: SGK
phần đọc hiểu chú thích: - Đọc theo yêu cầu của 2) Chú thích:
Rèn luyện cho HS KN đọc- GV. a. Tác giả: Minh Huệ sinh 
hiểu - Đọc chú thích * năm 1927 quê ở tỉnh Nghệ 
- Hướng dẫn học sinh cách An. 
đọc: đoạn đầu nhịp chậm, - Nêu đôi nét về tác giả. b. Tác phẩm: Bài thơ 
đoạn giữa giọng nhanh, được viết năm 1951 dựa 
cao, đoạn sau đọc chậm. - Nêu xuất xứ của bài trên sự thật trong chiến dịch 
GV chuyển giao nhiệm vụ thơ. biên giới Thu Đông, Bác ra 
và HS thực hiện nhiệm - Đọc các từ khó. mặt trận trực tiếp chỉ huy 
vụ: cuộc kháng chiến của nhân 
- Yêu cầu học sinh đọc chú - Tìm bố cục của bài. dân ta.
thích. - Nhận xét- bổ sung. 3) Bố cục: 3 đoạn 
- Em hãy nêu đôi nét về - Nghe. Đ1: 9 khổ đầu -> Câu 
tác giả ?(YẾU) chuyện thứ nhất của anh đội 
- Tác phẩm này có xuất xứ viên với Bác. 
từ đâu ? Đ2: Từ khổ 10-> 15 -> Câu 
- Yêu cầu đọc các từ khó chuyện thứ 2 giữa Bác và 
của bài. anh đội viên.
- Em hãy chia bố cục của Đ3: Khổ 16 -> Suy ngẫm 
bài ? của anh đội viên khi thức 
Giới thiệu về hoàn cảnh, luôn cùng Bác. 
địa điểm... xảy ra câu 
chuyện?
Kiến thức 2: Tìm hiểu II. Đọc- hiểu văn bản: 
văn bản 
Mục tiêu: HD HS Tìm 
hiểu bài thơ: Rèn luyện cho 1/ Cái nhìn và tâm trạng 
HS KN đọc- hiểu, tư duy, của anh đội viên đối với 
hợp tác, diễn đạt Bác: GV chuyển giao nhiệm vụ 
và HS thực hiện nhiệm 
vụ:
- Bài thơ kể về chuyện gì ? - Kể lại câu chuyện 
- Em hãy tóm tắt diễn không ngủ trên đường đi - Lần đầu thức giấc đầu 
biến câu chuyện đó?(K- chiến dịch. tiên:
GIỎI) - Kể tóm tắt lại câu + Trời khuya, Bác vẫn 
- Anh đội viên thức dậy chuyện. ngồi trầm ngâm bên bếp 
mấy lần? - Có 3 lần anh đội viên lửa->ngạc nhiên.
Cái nhìn và tâm trạng thức dậy. + Bác đốt lửa sưởi ấm 
của anh đội viên đối với cho chiến sĩ, Bác “dém 
Bác – THGDQPAN. chăn”-> xúc động.
- Tâm trạng của anh đội + Bóng Bác cao lồng 
viên diễn biến như thế lộng
nào trong lần thức giấc - Băn khoăn, lo lắng, Ấm hơn ngọn lửa 
đầu tiên ? Tâm trạng ấy theo dõi từng cử chỉ hồng.
thể hiện tình cảm gì của của Bác=> Yêu kính -> So sánh.
anh đối với Bác? Bác -> Hình ảnh Bác vừa lớn 
 lao vĩ đại nhưng rất gần 
 gũi.
- Vì sao nhà thơ không kể, + Thổn thức cả nỗi 
tả lần thức dậy thứ 2? lòng
 - Không muốn câu -> Xúc động cao độ-> anh 
 chuyện bị trùng lặp. hỏi thầm thì “Bác có lạnh 
 lắm không”-> anh mời Bác 
 đi nghỉ. Anh nằm không 
- Tâm trạng thái độ của anh yên vì nỗi lo bề bộn trong 
đội viên tỉnh giấc lần thứ 3 lòng về sức khỏe của Bác.
như thế nào so với lần thứ 
nhất khi thấy Bác vẫn thức?
- Các động từ: hốt hoảng, 
giật mình, nằng nặc được - Hốt hoảng giật mình.
sắp đặt như thế nào ? Có 
hợp lí không ? - Rất hợp lí. 
(KHÁ –GIỎI)
- Hình tượng của Bác Hồ 2/ Hình tượng của Bác 
như thế nào qua cái nhìn Hồ:
của anh đội viên về hình 
dáng, tư thế, vẻ mặt cử 
chỉ, hành động và lời nói - Hình dáng, tư thế:
?(K, G) Lặng yên, vẻ mặt trầm 
- Yêu cầu học sinh thảo - Lo cho các anh bộ đội. ngâm, ngồi đinh ninh, 
luận. - Lo cho đoàn dân công chòm râu im phăng phắc-> 
- Từ những hành động, lời ngủ ngoài rừng không ai Chiều sâu tâm trạng.
nói trên cho ta thấy tình lo trong khi trời mưa - Cử chỉ, hành động: 
cảm của Bác đối với bộ đội lạnh. Đốt lửa sưởi ấm cho và dân công như thế nào ? - Thảo luận nhóm. (3’) chiến sĩ, 
 “Rồi Bác đi...nhẹ nhàng” 
 -> Thể hiện tình thương 
 yêu, chăm sóc ân cần tỉ mỉ 
 của Bác với các chiến sĩ 
 như người cha, mẹ lo cho 
 con. 
 - Lời nói: “ Bác thương 
GDĐĐHCM: sáng mau mau”. 
Tố Hữu: Bác ơi tim Bác - Như một người cha lo -> Lo lắng đối với tất cả bộ 
Dành cho HS khá, giỏi: hết mình cho con=> Ca đội và nhân dân.
- Em cảm nhận gì về Bác? ngợi vẻ đẹp và tình yêu  Bác giản dị, gần gũi, 
 thương của Bác dành chân thực mà hết sức lớn 
 cho bộ đội nhân nhân lao thể hiện lòng yêu 
 - Ngợi ca vẻ đẹp của thương sâu nặng, sự chăm 
 lãnh tụ : hy sinh vì dân sóc ân cần, chu đáo của Bác 
 tộc, tình yêu thương đối với chiến sĩ và đồng 
- Đoạn kết nhà thơ viết: nhân dân, tinh thần bào.
"Đêm nay .Hồ Chí Minh" đồng cam cộng 3-Khổi thơ cuối:
thể hiện điều gì? Khái quát chân lí đơn giản 
 mà lớn lao: Đêm nay Bác...
 Bác là Hồ Chí Minh
 ->Bác là lãnh tụ của cả dân 
 - HS phát biểu tộc và là người cha thân yêu 
 của quân đội ta, cuộc đời 
 Bác là lãnh tụ của cả dân Người dành trọn cho nhân 
 tộc và là người cha thân dân, cho Tổ quốc.
- Bài thơ được làm theo thể yêu của quân đội ta, 4. Nghệ thuật:
thơ gì ? Thể thơ ấy có thích cuộc đời Người dành - Bài thơ 5 chữ, mỗi ghữ 4 
hợp với cách kể chuyện của trọn cho nhân dân, cho dòng vần liền ở mỗi chữ 
bài thơ không ? Tổ quốc. cuối dòng 2, 3.
- Tìm các từ láy trong bài - Thể thơ 5 tiếng trong thơ 
và cho biết gía trị biểu cảm - Thể thơ 5 tiếng trong ca thường thấy ở một số câu 
của 1 số từ láy mà em cho thơ ca thường thấy ở một tục ngữ và một số bài vè kể 
là đặc sắc? số câu tục ngữ và một số chuyện.
(KHÁ –GIỎI) bài vè kể chuyện. - Từ láy: Trầm ngâm, xơ 
 -Mơ màng, thầm thì, xác, đinh ninh, phăng phắc, 
 nằng nặc. lồng lộng. 
 -> Từ láy tăng giá trị miêu 
 tả tạo hình. 
 - Từ láy: Mơ màng, thầm 
 thì, nằng nặc. 
 -> Tăng giá trị biểu cảm 
 diễn tả cụ thể các trạng thái, 
 tình cảm, cảm xúc. 
 *. Ý nghĩa của văn bản: Bài thơ thể hiện tấm lòng 
- Nêu ý nghĩa của văn bản? Bài thơ thể hiện tấm yêu thương sâu sắc của Bác 
 lòng yêu thương sâu sắc với bộ đội đồng thời thể 
 của Bác... hiện tình cảm yêu kính, cảm 
 phục của người chiến sĩ đối 
 với lãnh tụ. 
 - Đọc ghi nhớ SGK. * Ghi nhớ : SGK
- Yêu cầu học sinh đọc ghi 
nhớ.
 Hoạt động 3: Luyện tập
* Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về văn bản để làm bài tập.
* Nội dung: Hs nghe câu hỏi, trình bày suy nghĩ.
* Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
Tổ chức thực hiện 
1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS
Qua tìm hiểu tâm trạng của của anh đội viên theo em, anh đã thể hiện tình cảm gì đối với 
Bác ?
2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:
- Nghe và làm bt
- GV hướng dẫn HS về nhà làm.
 HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
* Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn.
* Nội dung: HS vận dụng kiến thức đã học về văn bản để trả lời câu hỏi của GV.
* Sản phẩm: Câu trả lời của HS
Tổ chức thực hiện 
1. Gv chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
 Trình bày cảm nghĩ của em về Bác Hồ qua bài thơ trên ?
2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ.
+ Nghe yêu cầu.
+ Trình bày cá nhân
+ Dự kiến sản phẩm: yêu kính, tự hào và biết ơn Bác vì cả cuộc đời Bác đã hy sinh vì 
nước vì dân.
Tập làm văn
 PHƯƠNG PHÁP TẢ CẢNH
I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức: 
 - Yêu cầu của bài văn tả cảnh.
 - Bố cục, thứ tự miêu tả, cách xây dựng đoạn văn và lời văn trong bài văn tả cảnh.
 2.Năng lực :
 - Năng lực chung: Tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và 
sáng tạo
 - Năng lực chuyên biệt:
 - Quan sát cảnh vật. - Trình bày những điều đã quan sát về cảnh vật theo một trình tự hợp lí. 
 3. Phẩm chất: Có ý thức tìm hiểu và nắm cách thức tả cảnh để vận dụng viết bài văn tả 
cảnh.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1.Giáo viên:
- Kế hoạch bài học
- Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập. 
2. Học sinh:
- Soạn bài.
- Dự án tìm hiểu về cách thức làm bài văn tả cảnh.
- Đọc tài liệu về bài văn tả cảnh.
III. Tiến trình dạy học:
 HOẠT ĐỘNG 1: Mở đầu
1. Mục tiêu: Tạo tâm thế, kích thích sự tìm tòi khám phá cách làm bài văn tả cảnh.
2. Nội dung:
 Suy nghĩ trả lời câu hỏi
3. Sản phẩm 
- Trình bày miệng 
- Học sinh đánh giá.
- Giáo viên đánh giá.
4. Tổ chức thực hiện:
*Chuyển giao nhiệm vụ 
 GV: Cho Hs tìm 1 đoạn văn tả cảnh trong bài Sông nước Cà Mau.
 * Thực hiện nhiệm vụ
 Học sinh: Nghe câu hỏi và trả lời
*Báo cáo kết quả: Dự kiến sản phẩm: 
Một đoạn tả cảnh trong bài Sông nước Cà Mau.
*Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
 HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức
*Mục tiêu: HS nắm được cách làm bài văn tả cảnh để vận dụng viết bài văn tả cảnh.
 Tổ chức HĐ Sản phẩm Nội dung
Kiến thức 1: (20’) I. PHƯƠNG PHÁP TẢ 
PHƯƠNG PHÁP TẢ CẢNH: 
CẢNH: 1) Đọc văn bản: 
Mục tiêu : HDHS tìm hiểu Dự kiến SP: - Đoạn 1: Tả Dượng Hương 
về phương pháp tả cảnh: Thư vượt thác=> Khúc Sông 
GV chuyển giao nhiệm vụ Thu Bồn có nhiều thác dữ
Và HS thực hiện nhiệm 
vụ
- Yêu cầu học sinh lần lượt 
đọc 3 đoạn văn. - Đọc lần lượt 3 đoạn văn.
- Văn bản thứ nhất tả về - Tả Dượng Hương Thư 
ai ? (YẾU) đang vượt thác. - Taị sao qua hình ảnh nhân 
vật ta hình dung được - Thể hiện qua hình ảnh 
những nét tiêu biểu ở khúc tiêu biểu: Hai hàm răng 
sông có nhiều thác dữ cắn chặt, quai hàm bạnh 
?(khá-giỏi) ra, cặp mắt nảy lửa 
- Văn bản thứ 2 tả quang - Đoạn 2: Tả cảnh sông nước 
cảnh gì ? - Tả cảnh sông nước Cà Cà Mau.
- Người viết miêu tả quang Mau. - Thứ tự miêu tả: từ dưới 
cảnh ấy theo một thứ tự - Từ dưới sông lên bờ, từ sông lên bờ, từ gần đến xa. 
nào ? gần đến xa. 
- Thứ tự ấy có hợp lí không 
? Vì sao ? - Hợp lí vì người miêu tả 
-> Khi miêu tả phải theo ngồi trên thuyền xuôi 
một trình tự hợp lí . dòng. - Đoạn 3: 3 phần 
- Yêu cầu học sinh đọc lại Đ 1: Từ đầu..của lũy ->Giới 
đoạn văn 3. - Đọc đoạn văn 3. thiệu khái quát về lũy tre 
- Bài văn chia làm mấy làng. 
phần? Em hãy chỉ ra và - Bài văn có 3 phần. . Đ 2: Tiếp theo không rõ-> 
nêu ý của từng phần Miêu tả cụ thể 3 vòng của lũy 
?(khá-giỏi) tre. 
- Em hãy nhận xét về trình . Đ 3: Còn lại -> Nêu cảm 
tự miêu tả của tác giả ? - Từ ngoài vào trong. nghĩ và nhận xét về loài tre. 
- Như vậy ba đoạn văn - Trình tự miêu tả của tác giả: 
tương ứng với ba phần nào - Ứng với 3 phần: MB, Từ ngoài vào trong, từ khái 
của bài tập làm văn tả cảnh TB, KB. quát đến cụ thể. 
? 
- Muốn tả cảnh trước hết 
phải làm gì ? (YẾU) - Quan sát, lựa chọn chi 
- Sau khi quan sát xong ta tiết. 
phải làm gì ? - Sắp xếp theo một thứ tự 
- Bài văn tả cảnh gồm hợp lí. * Bố cục bài tả cảnh gồm 3 
mấy phần ? Công việc - Bài văn tả cảnh gồm 3 phần:
của mỗi phần ?khá phần. - MB: Giới thiệu chung về 
- Chốt lại ghi nhớ. cảnh được tả.
 - Đọc ghi nhớ SGK. - TB: Tả cảnh chi tiết. 
 - KB: Cảm nghĩ về cảnh đã 
 tả. 
 * Ghi nhớ : SGK.
 Hoạt động 3: Luyện tập 
* Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về cách làm bài văn tả cảnh để làm bài tập làm văn tả 
cảnh.
* Nội dung: Hs nghe câu hỏi, trình bày suy nghĩ.
* Sản phẩm: Câu trả lời của HS. Tổ chức thực hiện 
 1. GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS
 Đọc bài tập và bài tập
2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:
- Nghe và làm bt
- Báo cáo kết quả
Bài 1: Tả quang cảnh lớp học giờ viết bài tập làm văn. 
- Chọn hình ảnh tiêu biểu: Thầy (cô), không khí lớp, quang cảnh chung của phòng học 
(bàn, ghế, bảng) các bạn (tư thế, công việc chuẩn bị, cảnh viết bài, cảnh ngoài sân trường. 
- Miêu tả theo trình tự nào miễn là hợp lí. 
 Bài 2: Tả quang cảnh sân trường giờ ra chơi: 
- Không gian. 
- Thời gian.
- Quang cảnh chung giờ ra chơi. 
 Bài 3: Dàn ý bài văn:"biển đẹp".( THGDBVMT)->Giữ gìn biển sạch đẹp
- MB: Tên văn bản. 
- TB: Tả cảnh đẹp của biển: 
. Buổi sáng.
. Buổi chiều. 
. Buổi trưa.
. Ngày mưa rào.
. Ngày nắng. 
- KB: Nhận xét về sự thay đổi cảnh sắc của biển.
 HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
* Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn.
* Nội dung: HS vận dụng kiến thức đã học để trả lời câu hỏi của GV.
* Sản phẩm: Câu trả lời của HS
Tổ chức thực hiện 
1. Gv chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
 Trình bày cách bài văn tả cảnh ?
2. HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ.
+ Nghe yêu cầu.
+ Trình bày cá nhân
+ Dự kiến sản phẩm: 
.Quan sát
.Tìm những hình ảnh tiêu biểu
. Sắp xếp những hình ảnh tiêu biểu theo trình tự hợp lí
 Kí duyệt tuần 24, ngày 
 Tổ phó
ND:
PP:
 Đinh Thu Trang