Giáo án Nâng cao Ngữ văn 6 - Tuần 23, Chuyên đề 4: Kiểu bài nghị Luận văn học (Tiếp) - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn: 20/1/2020 Tiết: 67 
 Chuyên đề 4: KIỂU BÀI NGHỊ LUẬN VĂN HỌC (Tiếp)
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
 Hiểu được đặc điểm của kiểu bài nghị luận văn học.
2. Kĩ năng:
 Rèn kĩ năng nhận diện, phân tích kiểu bài, dạng đề.
3.Thái độ:
 - Trân trọng yêu mến tác phẩm thơ ca nước nhà.
 - Nhận xét, đánh giá đúng những giá trị ý nghĩa của tác phẩm
II. Chuẩn bị:
 1. Thầy: Chuẩn bị tư liệu.
 2. Trò: ôn lại các kiến thức đã học.
III. Các bước lên lớp:
1. Ổn định tổ chức lớp: 
2. Kiểm tra bài cũ: 
3. Bài mới
 Hoạt động của Thầy Hoạt động của Trò Nội dung cơ bản
Hoạt động 1. I. Khái niệm
Hoạt động 2. II. Dàn ý của bài văn
Hoạt động 3. III. Các dạng bài nghị luận 
H? Kể tên các dạng đề nghị luận văn học
văn học mà em biết? - HS nêu: Có các dạng cơ 
 bản:
 + Nghị luận về tác phẩm 
 truyện (hoặc đoạn trích)
 + Nghị luận vê một đoạn 
 thơ, bài thơ.
H? Chỉ ra những đặc điểm của - HS phát hiện, trả lời 2.1. Nghị luận về tác phẩm 
kiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)
truyện (hoặc đoạn trích) - Đối tượng nghị luận của 
 kiểu bài này là các tác phẩm 
 tự sự (có thể là tác phẩm trọn 
 vẹn hoặc đoạn trích), sau đây 
 gọi chung là tác phẩm 
 truyện.
H? Đặc điểm hình thức của đề? - HS trao đổi, TL: a. Hình thức nghị luận
Cho ví dụ minh họa Có 2 dạng: Đề mở và đề có - Phân tích tác phẩm 
 kèm mệnh lệnh. truyện; phân tích nhân vật; 
 Cấu tạo của đề thường gồm phân tích một đặc điểm nội 
 2 phần: Giới hạn phạm vi dung hay nghệ thuật của tác 
 và yêu cầu. phẩm truyện (hoặc đoạn 
 - Đối tượng nghị luận: trích); 
 Nhân vật; sự việc; chủ - Phát biểu cảm nghĩ vể tác 
 đề phẩm truyện (đoạn trích); 
 cảm nghĩ về một nhân vật; 
 cảm nghĩ về một chi tiết đặc sắc; );
 - Bình luận về tác phẩm 
 truyện (bình luận về một 
 nhân vật, một chủ đề của tác 
 phẩm truyện, ).
H? Những dấu hiệu nhận biết - HS phát hiện, nêu. 2.2. Nghị luận vê một đoạn 
kiểu bài nghị luận về đoạn thơ, thơ, bài thơ
bài thơ. Nghị luận về một đoạn thơ, 
 bài thơ là trình bày nhận xét, 
 đánh giá của người viết về 
 nội dung và nghệ thuật của 
 đoạn thơ, bài thơ ấy. Hình 
 thức chính của kiểu bài nghị 
 luận này là phân tích hoặc 
 bình giảng.
Hoạt động 4 IV . Luyện tập
GV tổ chức cho HS làm bài - HS thực hiện 1. Đề nào trong số các đề 
theo yêu cầu. văn sau không thuộc dạng 
 Đề nào trong số các đề văn sau TL: b bài nghị luận văn học?
không thuộc dạng bài nghị luận a. Phân tích lí tưởng sống 
văn học? của nhân vật anh thanh niên 
 trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa 
 Pa (Nguyễn Thành Long). •
 b. Từ câu thơ của Tố Hữu: 
 “Lẽ nào vay mà không 
 trả-sống là cho, đâu chỉ nhận 
 riêng mình?” (Một khúc ca), 
 em có suy nghĩ gì về lí tưởng 
 sống của thanh niên hiện 
 nay?
 c. Hình tượng người nông 
 dân Việt Nam trước Cách 
 mạng trong hai tác phẩm: 
 Lão Hạc của Nam Cao và 
 Tắt đèn của Ngô Tất Tố.
 d. Khát vọng tự do trong bài 
 thơ Khi con tu hú của Tố 
 Hữu.
 Phân tích vẻ đẹp của người lao - HS phát hiện, TL:Phân 2. Phân tích vẻ đẹp của 
động mới trong bài thơ “Đoàn tích một vấn đề trong tác người lao động mới trong bài 
thuyền đánh cá” của Huy Cận phẩm. thơ “Đoàn thuyền đánh cá” 
thuộc kiểu đề nào? của Huy Cận thuộc kiểu đề 
 nào?
 A. Phân tích một bài thơ
 B. Phân tích một vấn đề 
 trong tác phẩm
 C. Phân tích nhân vật
 D. Phân tích hình tượng nghệ - HS nêu. thuật trong tác phẩm thơ
H? Câu 3 3. Với đề bài Phân tích vẻ 
 đẹp của người lao động mói 
 trong bài thơ “Đoàn thuyền 
 đánh cá” của Huy Cận, 
 người viết cần sử dụng 
 những thao tác lập luận nào?
 A. Phân tích, giải thích
 B. Phân tích, bình luận
 C. Phân tích, bình giảng, 
 chứng minh
 D. Phân tích, chứng minh
4. Củng cố;
 Hệ thống hóa các kiến thức đã học
5. Hướng dẫn học sinh tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà.
 - Năm đặc điểm kiểu bài..
 - Cách thức làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ..
IV. Rút kinh nghiệm:
Tiết 68,69
 Chuyên đề 4:
 NGHỊ LUẬN VỀ MÔT TÁC PHẨM TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
 - Hiểu thế nào là nghị luận về một tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích).
 - Nắm được yêu cầu và các dạng đề của bài văn nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn 
trích.
 - Nắm được các thao tác làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích).
2. Kĩ năng:
 - Nhận biết phân tích được các dạng đề bài và bài văn nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc 
đoạn trích).
 - Rèn kĩ năng viết bài văn nghị luận về một tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích).
3. Thái độ:
 - Biết yêu quí, trân trọng các thành tựu của văn học.
 - Biết yêu quí những giá trị chân, thiện mĩ và có thái độ khinh nghét những cái xấu, ác 
thông qua những tác phẩm nghị luận.
II. Chuẩn bị:
1. Thầy: Tư liệu dạy học theo chuyên đề.
2. Học sinh: Sưu tầm tư liệu, ôn lại kiến thức:
III. Các bước lên lớp:
1. Ổn định tổ chức lớp: 
2. Kiểm tra bài cũ: 
3. Nội dung bài mới:
 Họat động của Thầy Họt động của Trò Nội dung cơ bản
Hoạt động 1: I. Đặc điểm của bài văn nghị 
 luận về một tác phẩm truyện hoặc đoạn trích.
H? Thế nào là bài văn nghị - HS nêu 1. Khái niệm.
luận về một tác phẩm truyện 2. Yêu cầu của bài văn nghị 
hoặc đoạn trích. Những yêu luận về một tác phẩm truyện 
càu về nội dung và hình thức (hoặc đoạn trích)
của kiểu bài này? Cho ví du? 3. Ví dụ: 
 II. Cách làm các bài nghị 
Hoạt động 2 luận về một tác phẩm truyện 
 (hoặc đoạn trích)
Gv cho HS tìm hiểu đề và lập - HS làm: 1. Tìm hiểu đề, tìm ý:
dàn ý cho đề văn. - Xác định loại bài cụ thể.
H? Tìm hiểu đề, tìm ý cho đề - Yêu cầu: Có đề đã nêu một 
văn? nhận xét về đối tượng phải 
 nghị luận, có khi chỉ nêu đối 
 tượng, người viết phải tự xác 
 định.
Yêu cầu HS lập dàn ý cho bài - HS lập dàn ý. * Tìm ý:
văn. - Xác định đối tượng nghị 
 luận: Nhân vật, chủ đề, nội 
 dung ) gắn với câu hỏi tìm ý: 
 Điều gì là nổi bật nhất? Nét 
 biểu hiện cụ thể? Chi tiết nào 
 biểu hiện? Ý nghĩa xã hội như 
 thế nào? Giá trị tiêu biểu ra 
 sao ?
 2. Dàn ý
 Mở bài: Giới thiệu khái quát 
 đối tượng cần nghị luận.
 Thân bài: Phân tích, bàn luận 
 về từng khía cạnh của nhận xét 
 trên.
 Kết bài: Tổng hợp sự phân 
 tích, đánh giá chung về đối 
 tượng.
Hoạt động 3 III. Thực hành
GV cho đề bài yêu cầu HS - HS thực hiện yêu cầu của Đề bài: Những nét đặc sắc 
làm. GV. trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa 
- Tìm hiểu đề, tìm ý. của Nguyễn Thành Long
 1. Tìm hiểu đề, tìm ý:
 a. Tìm hiểu đề
 - Kiểu bài:
 - Nội dung vấn đề.
 - Yêu cầu.
 - Tư liệu làm bài.
 b. Tìm ý:
 - Tác giả tác phẩm.
 - Đặc sắc về tình huống truyện
 - Cảnh sắc thiên nhiên Sa Pa - Vẻ đẹp con người lao động.
 - Đặc sắc nghệ thuật của 
 truyện.
 2. Lập dàn ý cho bài văn.
GV cho HS thực hành lập dàn - HS lên bảng làm dàn ý a. Mở bài
ý cho bài văn. * Mở bài - Giới thiệu tác giả, tác phẩm.
 - Giới thiệu tác giả, tác phẩm. - Nhận định khái quát về giá 
 - Nhận định khái quát về giá trị, ý nghĩa và sự thành công 
 trị, ý nghĩa và sự thành công của tác phẩm.
 của tác phẩm. b. Thân bài:
 * Thân bài: - Vẻ đẹp con người:
 - Đặc sắc về tình huống truyện
 - Cảnh sắc thiên nhiên Sa Pa + Nghệ thuật: Cốt truyện đơn 
 - Vẻ đẹp con người lao động. giản; Xây dựng nhân vật chân 
 - Đặc sắc nghệ thuật của dung; Chất thơ của “Lặng lẽ 
 truyện. Sa Pa
 * Kết bài: c. Kết bài:
 - Cảm nhận chung về giá trị, ý - Cảm nhận chung về giá trị, ý 
 nghĩa văn bản. nghĩa văn bản.
 - Nhận định những thành công - Nhận định những thành công 
 của tác phẩm. của tác phẩm.
4. Củng cố;
 Hệ thống hóa các kiến thức đã học
5. Hướng dẫn học sinh tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà.
 - Tìm ý cho bài nghị luận về tác phẩm Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng.
 - Lập dàn ý cho bài văn.
IV. Rút kinh nghiệm:
 Kí duyệt của tổ
 Ngày... tháng.... ..năm 2021
 - Nội dung:
 .
 - Phương pháp: ..
 Đinh Thu Trang