Giáo án Ngữ văn 6 (Chân trời sáng tạo) - Tuần 19 - Ngô Thị Mén

 Trường: THCS TẠ TÀI LỢI GV: Ngô Thị Mén
Tổ: Văn- GDCD
 Bài 6
 ĐIỂM TỰA TINH THẦN
 I. MỤC TIÊU (Học xong bài học, học sinh sẽ đạt được)
 1. Về kiến thức: 
 - Tri thức ngữ văn (truyện, truyện đồng thoại, cốt truyện, nhân vật, lời người 
kể chuyện, lời nhân vật).
 - Nêu được bài học về cách nghĩ và cách ứng xử gợi ra từ văn bản
 - Ý nghĩa của dấu ngoặc kép.
 2. Về năng lực: 
 - Nhận biết được đặc điểm nhân vật trong truyện, nhận biết được đề tài, chủ 
đề, câu chuyện, nhân vật, các chi tiết tiêu biểu trong tính chỉnh thể của tác phẩm.
 - Nhận biết và phân tích được đặc điểm nhân vật thể hiện qua hình dáng, cử 
chỉ, hành động, ngôn ngữ, ý nghĩ của nhân vật.
 - Nhận biết được nghĩa văn cảnh của một từ ngữ khi được đặt trong dấu ngoặc 
kép; chỉ ra được những đặc điểm, chức năng cơ bản của đoạn văn và văn bản.
 - Viết được biên bản ghi chép đúng quy cách.
 - Tóm tắt được nội dung trình bày của người khác.
 3. Về phẩm chất: 
 - Biết yêu thương và sống có trách nhiệm với mọi người xung quanh mình.
 II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
 - SGK, SGV.
 - Một số video, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học.
 - Máy chiếu, máy tính
 - Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm.
 - Phiếu học tập.
 III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Hoạt động 1: XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ
a) Mục tiêu: Giúp HS
- Kết nối kiến thức từ cuộc sống vào nội dung bài học.
- Khám phá tri thức Ngữ văn.
b) Nội dung: 
GV yêu cầu HS quan sát video, trả lời câu hỏi của GV.
HS quan sát, lắng nghe video bài hát “Đứa bé” suy nghĩ cá nhân và trả lời.
c) Sản phẩm: HS nêu/trình bày được
- Nội dung của bài hát: hát về tình yêu thương, bao bọc, che chở của mọi người .
- Cảm xúc của cá nhân (định hướng mở).
- Tri thức ngữ văn (truyện; cốt truyện; nhân vật; người kể chuyện; lời người kể 
chuyện và lời nhân vật; dấu ngoặc kép).
d) Tổ chức thực hiện: 
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- Chiếu video, yêu cầu HS quan sát, lắng nghe & đặt câu hỏi:
? Cho biết nội dung của bài hát? Bài hát gợi cho em cảm xúc gì?
- Yêu cầu HS đọc ngữ liệu trong SGK.
- Chia nhóm lớp và giao nhiệm vụ:
? Điểm tựa tinh thần là gì?
? Điểm tựa tinh thần có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi người?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS
- Quan sát video, lắng nghe lời bài hát và suy nghĩ cá nhân.
- Đọc phần tri thức Ngữ văn.
- Thảo luận cặp đôi.
GV:
- Hướng dẫn HS quan sát và lắng nghe bài hát.
- Theo dõi, hỗ trợ HS.
B3: Báo cáo thảo luận
GV:
- Yêu cầu đại diện của một vài nhóm lên trình bày sản phẩm.
- Hướng dẫn HS báo cáo (nếu các em còn gặp khó khăn).
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV.
- HS còn lại theo dõi, nhận xét, bổ sung cho bạn (nếu cần).
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét ,chốt kiến thức, chuyển dẫn vào hoạt động đọc 
- Viết tên chủ đề, nêu mục tiêu chung của chủ đề và chuyển dẫn tri thức ngữ văn. 
Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
ĐỌC VĂN BẢN VÀ THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT I. Đọc văn bản
 Văn bản (1)
 GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
 -Thạch Lam- 
 Môn học: Ngữ Văn; lớp: 6ABC
 Thời gian thực hiện: 2 tiết
 1. MỤC TIÊU
 1.1 Về kiến thức: 
 - Những nét tiêu biểu về nhà văn Thạch Lam.
 - Đặc điểm nhân vật thể hiện qua hình dáng, cử chỉ, hành động, ngôn ngữ, suy 
nghĩ 
 - Tính chất của truyện đồng thoại được thể hiện trong văn bản “Bài học đường 
đời đầu tiên”.
 1.2 Về năng lực: 
 - Nhận biết được các chi tiết tiêu biểu, đề tài, chủ đề, câu chuyện, nhân vật 
trong tính chỉnh thể.
 - Rút ra bài học về cách ứng xử với bạn bè và biết quan tâm,chia sẻ với 
những hoàn cảnh, khó khăn trong cuộc sống.
 1.3 Về phẩm chất: 
 - Nhân ái, biết yêu thương mọi người.
 2. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
 - SGK, SGV. 
 - Máy chiếu, máy tính.
 - Tranh ảnh về nhà văn Thạch Lam và văn bản “Gió lạnh đầu mùa”
 - Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm.
 - Phiếu học tập.
 + Phiếu số 1: Nhóm 1 Nhóm 2 Nhóm 3 Nhóm 4
Sau khi đọc VB Hành động cho áo Theo em, việc Lan Hành động vội vã 
Gió lạnh đầu mùa, góp phần thể hiện và Sơn giấu mẹ đi tìm Hiên để đòi 
em thấy gia đình tính cách gì của Sơn lấy chiếc áo bông lại chiếc áo bông 
Sơn có điều kiện và Lan? Hành động của em Duyên cũ có làm em giảm 
như thế nào? Dựa ấy có ý nghĩa gì với đem cho Hiên là bớt thiện cảm với 
vào đâu em có Hiên? đáng khen hay nhân vật Sơn 
nhận định đó?. Hành Ý nghĩa đáng trách? Vì không? Vì sao? 
 động .. sao? Nếu là Sơn, em sẽ 
 làm gì?
 + Phiếu số 2:
 Hoàn cảnh của Hiên và những đứa trẻ nghèo
 Khung cảnh: 
 Dáng vẻ:
 + Phiếu số 3:
 Hai người mẹ
 Mẹ Hiên: 
 Mẹ Sơn:
+ Phiếu học tập số 4
Nghệ thuật
Nội dung
 3. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
 1. HĐ 1: Xác định vấn đề
a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học 
 tập của mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học.
b) Nội dung: GV hỏi, HS trả lời.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d) Tổ chức thực hiện: 
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
? Em đã từng thấy ai ở trong hoàn cảnh khó khăn chưa? Lúc đó em và mọi người 
có thể làm gì để giúp đỡ họ?
B2: Thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ cá nhân
B3: Báo cáo, thảo luận: HS trả lời câu hỏi của GV 
B4: Kết luận, nhận định (GV): Nhận xét câu trả lời của HS và kết nối vào hoạt động hình thành kiến thức mới.
- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới: Ai trong chúng ta cũng có lúc 
rơi vào hoàn cảnh khó khăn. Khi ta giúp đỡ người khác hay được người khác giúp 
đỡ, cả người cho và người nhận đều cảm thấy được tình yêu thương. Tình yêu 
thương là một điều kỳ diệu. Nó giúp nuôi dưỡng và sưởi ấm tâm hồn chúng ta. 
Trong bài học Yêu thương và chia sẻ này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu vb Gió lạnh 
đầu mùa.
2. HĐ 2: Hình thành kiến thức mới
2.1 Đọc – hiểu văn bản
 I. TÌM HIỂU CHUNG
 1. Tác giả
a) Mục tiêu: Giúp HS nêu được những nét chính về nhà văn Thạch Lam và tác phẩm 
“Gió lạnh đầu mùa”.
b) Nội dung: 
- GV hướng dẫn HS đọc văn bản và đặt câu hỏi.
- Hs đọc, quan sát SGK và tìm thông tin để trả lời câu hỏi của GV.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện
 HĐ của thầy và trò Sản phẩm dự kiến
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) - Thạch Lam (1910 1942) 
- Yêu cầu HS đọc SGK và trả lời câu hỏi
? Nêu những hiểu biết của em về nhà văn Tô 
Hoài?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn HS đọc và tìm thông tin.
HS quan sát SGK. - Tên khai sinh: Nguyễn Tường 
B3: Báo cáo, thảo luận Vinh.
GV yêu cầu HS trả lời. - Quê quán: Hà Nội, lúc nhỏ ở quê 
HS trả lời câu hỏi của GV. ngoại Cẩm Giàng, Hải Dương.
B4: Kết luận, nhận định (GV) - Truyện ngắn của ông giàu cảm xúc, 
Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến lời văn bình dị và đậm chất thơ. Nhân 
thức lên màn hình. vật chính thường là những con người 
 bé nhỏ, cuộc sống nhiều vất vả, cơ 
 cực mà tâm hồn vẫn tinh tế, đôn hậu.
 2. Tác phẩm
a) Mục tiêu: Giúp HS
- Biết được những nét chung của văn bản (Thể loại, ngôi kể, bố cục )
b) Nội dung: - GV sử dụng KT đặt câu hỏi, sử dụng KT khăn phủ bàn cho HS thảo luận nhóm.
- HS suy nghĩ cá nhân để trả lời, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ.
c) Sản phẩm: Câu trả lời và phiếu học tập đã hoàn thành của HS
d) Tổ chức thực hiện
 HĐ của thầy và trò Sản phẩm dự kiến
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) a) Đọc và tìm hiểu chú thích
- Hướng dẫn cách đọc & yêu cầu HS đọc. - HS đọc đúng.
- Chia nhóm lớp, giao nhiệm vụ:
? Câu chuyện được kể bằng lời của người kể chuyện b) Tìm hiểu chung
ngôi thứ mấy? Người kể chuyện: ngôi thứ 
?Em hãy nêu phương thức biểu đạt và thể loại của VB. ba;
? Văn bản chia làm mấy phần? Nêu nội dung của từng - Phương thức biểu đạt: tự 
phần? sự kết hợp miêu tả;
B2: Thực hiện nhiệm vụ - Thể loại: truyện ngắn;
HS: - Bố cục:
- Đọc văn bản + Đoạn 1: Từ đầu... Sơn thấy 
- Làm việc cá nhân 2’, nhóm 5’ mẹ hơi rơm rớm nước mắt: 
+ 2 phút đầu, HS ghi kết quả làm việc ra phiếu cá nhân. Sự thay đổi của cảnh vật và 
+ 5 phút tiếp theo, HS làm việc nhóm, thảo luận và ghi con người khi thời tiết 
kết quả vào ô giữa của phiếu học tập, dán phiếu cá nhân chuyển lạnh;
ở vị trí có tên mình. + Đoạn 2: Tiếp... trong lòng 
GV: tự nhiên thấy ấm áp vui vui: 
- Chỉnh cách đọc cho HS (nếu cần). Sơn và Lan ra ngoài chơi 
- Theo dõi, hỗ trợ HS trong hoạt động nhóm. với các bạn nhỏ ngoài chợ 
B3: Báo cáo, thảo luận và quyết định cho bé Hiên 
HS: Trình bày sản phẩm của nhóm mình. Theo dõi, chiếc áo;
nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần). + Đoạn 3: Còn lại: Thái độ 
GV: và cách ứng xử của mọi 
- Nhận xét cách đọc của HS. người khi phát hiện hành 
- Hướng dẫn HS trình bày bằng cách nhắc lại từng câu động cho áo của Sơn.
hỏi
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của 
HS.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau .
 II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
 1. Nhân vật Sơn và Lan
a) Mục tiêu: Giúp HS
- Thấy được hoàn cảnh gia đình của Sơn - Suy nghĩ và tình cảm của chị em Sơn với những đứa trẻ nghèo.
b) Nội dung: 
- GV sử dụng KT mảnh ghép cho HS thảo luận.
- HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thiện nhiệm vụ.
- HS trình bày sản phẩm, theo dõi, nhận xét và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).
c) Sản phẩm: Phiếu học tập của HS đã hoàn thành, câu trả lời của HS.
d) Tổ chức thực hiện
 HĐ của thầy và trò Sản phẩm dự kiến
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) - Gia cảnh: sung túc
* Vòng chuyên sâu (7 phút) + Có vú già;
- Chia lớp ra làm 4 nhóm hoặc 6 nhóm: + Cách xưng hô: 
- Yêu cầu các em ở mỗi nhóm đánh số 1,2,3 -Cách mẹ Sơn gọi em Duyên 
(nếu 3 nhóm) hoặc 1,2,3,4,5,6 (nếu 6 nhóm)... ngay từ đầu tác phẩm: “cô 
- Phát phiếu học tập số 1 & giao nhiệm vụ: Duyên” – “cô” – trang trọng;
Nhóm I: Sau khi đọc VB Gió lạnh đầu mùa, em -Cách gọi mẹ của Sơn: “mợ” gia 
thấy gia đình Sơn có điều kiện như thế nào? Dựa đình trung lưu
vào đâu em có nhận định đó?
Nhóm II: Hành động cho áo góp phần thể hiện - Hành động cho áo góp phần thể 
tính cách gì của Sơn và Lan? Hành động ấy có ý hiện tính cách tốt bụng, biết yêu 
nghĩa gì với Hiên? thương đùm bọc những người có 
Nhóm III: Theo em, việc Lan và Sơn giấu mẹ hoàn cảnh khó khăn của chị em 
lấy chiếc áo bông của em Duyên đem cho Hiên là Sơn.
đáng khen hay đáng trách? Vì sao? Ý nghĩa: Hành động đó của hai 
Nhóm IV: Hành động vội vã đi tìm Hiên để đòi đứa trẻ có ý nghĩa vô cùng to lớn 
lại chiếc áo bông cũ có làm em giảm bớt thiện với Hiên vì Hiên được nhận 
cảm với nhân vật Sơn không? Vì sao? Nếu là được sự quan tâm, chia sẻ của 
Sơn, em sẽ làm gì? người khác trong cơn gió lạnh 
* Vòng mảnh ghép (8 phút) đầu mùa.
- Tạo nhóm mới (các em số 1 tạo thành nhóm I -Theo em, việc Lan và Sơn giấu 
mới, số 2 tạo thành nhóm II mới, số 3 tạo thành mẹ lấy chiếc áo bông của em 
nhóm III mới , Số 4 tạo thành nhóm IV mới & Duyên đem cho Hiên vừa đáng 
giao nhiệm vụ mới: khen vừa đáng trách. 
B2: Thực hiện nhiệm vụ +Đáng khen ở chỗ hai đứa trẻ tốt 
* Vòng chuyên sâu bụng, sẻ chia và quan tâm những 
HS: người có hoàn cảnh khó khăn. 
- Làm việc cá nhân 2 phút, ghi kết quả ra phiếu +Đáng trách ở chỗ đó là chiếc áo 
cá nhân. kỉ niệm của đứa em xấu số, chưa 
- Thảo luận nhóm 5 phút và ghi kết quả ra phiếu được sự cho phép của mẹ mà hai 
học tập nhóm (phần việc của nhóm mình làm). chị em đã đem đi cho người GV hướng dẫn HS thảo luận (nếu cần). khác.
* Vòng mảnh ghép (7 phút) - Hành động đòi áo của Sơn rất 
HS: ngây thơ, trẻ con lúc đó mới hiểu 
- 3 phút đầu: Từng thành viên ở nhóm trình bày mẹ rất quý chiếc áo bông ấy. 
lại nội dung đã tìm hiểu ở vòng mảnh ghép. 
- 5 phút tiếp: thảo luận, trao đổi để hoàn thành 
những nhiệm vụ còn lại.
GV theo dõi, hỗ trợ cho HS (nếu HS gặp khó 
khăn).
B3: Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu đại diện của một nhóm lên trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày (nếu cần).
HS:
 - Đại diện 1 nhóm lên bày sản phẩm.
- Các nhóm khác theo dõi, quan sát, nhận xét, bổ 
sung (nếu cần) cho nhóm bạn.
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét thái độ và kết quả làm việc của từng 
nhóm, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế trong HĐ 
nhóm của HS.
- Chốt kiến thức & chuyển dẫn sang mục 2
 2. Nhân vật Hiên và những đứa trẻ nghèo
a) Mục tiêu: Giúp HS
- Tìm được chi tiết miêu tả không gian xung quanh khi Sơn và chị Lan đi chơi với 
những đứa trẻ khác.
- Thấy được dáng vẻ của Hiên và những đứa trẻ khác .
b) Nội dung: 
- GV sử dụng KT đặt câu hỏi, tổ chức hoạt động nhóm cho HS.
- HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm, trình bày sản phẩm, quan sát và bổ sung (nếu 
cần)
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS và phiếu học tập của HS đã hoàn thành.
d) Tổ chức thực hiện
 HĐ của thầy và trò Sản phẩm dự kiến
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) - Không gian/ khung cảnh
- Chia nhóm. + Yên ả, vắng lặng nghèo, lại 
- Phát phiếu học tập số 2 & giao nhiệm vụ: thêm mùa đông càng khắc họa 
1. Không gian xung quanh khi Sơn và chị Lan đi sâu về tình cảnh khốn khó.
chơi với những đứa trẻ khác được miêu tả như - Dáng vẻ:
thế nào? + Hiên và những đứa trẻ khác ăn 2. Nhân vật Hiên và những đứa trẻ khác ăn mặc mặc phong phanh, rách rưới, vá 
như thế nào? Chúng có thích chơi với Sơn và chị víu, không đủ ấm. Chúng rất 
Lan không? Chúng có dám chơi cùng không? Tại thích chơi với Sơn và Lan nhưng 
sao? chúng không dám thái quá.
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS: 
- 2 phút làm việc cá nhân
- 3 phút thảo luận cặp đôi và hoàn thành phiếu 
học tập.
GV: gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời 
của bạn.
B3: Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày (nếu cần).
HS
- Đại diện 1 nhóm lên trình bày sản phẩm.
- Các nhóm khác theo dõi, quan sát, nhận xét, bổ 
sung cho nhóm bạn (nếu cần).
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét về thái độ làm việc và sản phẩm của 
các nhóm.
- Chốt kiến thức lên màn hình, chuyển dẫn sang 
mục sau.
 3.Mẹ của Sơn và mẹ của Hiên
a) Mục tiêu: Giúp HS
- Tìm được chi tiết miêu tả thái độ của mẹ Hiên khi biết Sơn cho áo.
- Thấy được sự nhân hậu của mẹ Sơn đối với các con và Hiên .
b) Nội dung: 
- GV sử dụng KT đặt câu hỏi, tổ chức hoạt động nhóm cho HS.
- HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm, trình bày sản phẩm, quan sát và bổ sung (nếu 
cần)
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS và phiếu học tập của HS đã hoàn thành.
d) Tổ chức thực hiện
 HĐ của thầy và trò Sản phẩm dự kiến
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) a. Mẹ của Hiên 
- Chia nhóm. Thái độ và hành động của mẹ 
- Phát phiếu học tập số 3 & giao nhiệm vụ: Hiên:
1. Tìm những chi tiết thể hiện thái độ và hành + Khép nép, nói tránh: “Tôi biết 
động của mẹ Hiên khi biết Sơn cho Hiên chiếc cậu ở đây đùa, nên tôi phải vội áo? Qua đó, em thấy mẹ Hiên là người như thế vàng đem lại đây trả mợ” Cách 
nào? xưng hô có sự tôn trọng, như 
2. Em có nhận xét gì về cách cư xử của mẹ với người dưới với người trên: Tôi – 
Sơn? Qua đó, em thấy mẹ Sơn là người như thế cậu – mợ;
nào? =>Mẹ Hiên là người khép nép, 
B2: Thực hiện nhiệm vụ nhưng cư xử đúng đắn, tự trọng 
HS: của một người mẹ nghèo khổ.
- 2 phút làm việc cá nhân b. Mẹ của Sơn
- 3 phút thảo luận cặp đôi và hoàn thành phiếu - Cách cư xử nhân hậu, tế nhị 
học tập. của một người mẹ có điều kiện 
GV: Hướng theo dõi, quan sát HS thảo luận sống khá giả hơn.
nhóm, hỗ trợ (nếu HS gặp khó khăn). =>Với các con vừa nghiêm 
B3: Báo cáo, thảo luận khắc, vừa yêu thương, vui vì các 
GV: con biết chia sẻ, giúp đỡ người 
- Yêu cầu HS trình bày. khác.
- Hướng dẫn HS trình bày (nếu cần).
HS
- Đại diện 1 nhóm lên trình bày sản phẩm.
- Các nhóm khác theo dõi, quan sát, nhận xét, bổ 
sung cho nhóm bạn (nếu cần).
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét về thái độ làm việc và sản phẩm của 
các nhóm.
- Chốt kiến thức lên màn hình, chuyển dẫn sang 
mục sau.
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) III. Tổng kết
- Chia nhóm lớp theo bàn 1. Nghệ thuật
- Phát phiếu học tập số 4 - Nghệ thuật tự sự kết hợp miêu 
- Giao nhiệm vụ nhóm: tả;
? Nêu những biện pháp nghệ thuật được sử - Giọng văn nhẹ nhàng, giàu chất 
dụng trong văn bản? thơ;
? Nội dung chính của văn bản “Gió lạnh đầu - Miêu tả tinh tế
mùa” 2. Nội dung
B2: Thực hiện nhiệm vụ Truyện ngắn khắc họa hình ảnh 
HS: những người ở làng quê nghèo 
- Suy nghĩ cá nhân 2’ và ghi ra giấy. khó, có lòng tự trọng và những 
- Làm việc nhóm 5’ (trao đổi, chia sẻ và đi đến người có điều kiện sống tốt hơn 
 thống nhất để hoàn thành phiếu học tập). biết chia sẻ, yêu thương người 
GV hướng theo dõi, quan sát HS thảo luận nhóm, khác. Từ đó đề cao tinh thần 
hỗ trợ (nếu HS gặp khó khăn). nhân văn, biết đồng cảm, sẻ chia, B3: Báo cáo, thảo luận giúp đỡ những người thiệt thòi, 
HS: bất hạnh.
- Đại diện lên báo cáo kết quả thảo luận nhóm, 
HS nhóm khác theo dõi, nhận xét và bổ sung 
(nếu cần) cho nhóm bạn.
GV:
- Yêu cầu HS nhận xét, đánh giá chéo giữa các 
nhóm.
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét thái độ và kết quả làm việc của từng 
nhóm.
- Chuyển dẫn sang đề mục sau.
2.1 Viết kết nối với đọc
a) Mục tiêu: Giúp HS
- Hs viết được đoạn văn nêu lên được cảm nghĩ của mình về nhân vật trong 
truyện.
b) Nội dung: Hs viết đoạn văn
c) Sản phẩm: Đoạn văn của HS sau khi đã được GV góp ý sửa.
d) Tổ chức thực hiện
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV): Cho hs xem đoạn video, hoặc hình ảnh về sự 
chia sẻ yêu thương với những em bé vùng cao khó khăn. Từ đó cho hs nêu lên 
những cảm xúc của mình. Cuối cùng liên hệ viết đoạn văn.
 Có nhiều nhân vật trẻ em xuất hiện trong truyện Gió lạnh đầu mùa. Hãy viết một 
đọan văn (khoảng 5-7 câu) trình bày cảm nhận về một nhân vật mà em thấy thú vị.
B2: Thực hiện nhiệm vụ: HS viết đoạn văn
B3: Báo cáo, thảo luận: HS đọc đoạn văn
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét và chỉnh sửa đoạn văn (nếu cần).
Trường: THCS TẠ TÀI LỢI GV: Ngô Thị Mén
Tổ: Văn- GDCD
 VĂN BẢN 2: TUỔI THƠ TÔI
 Nguyễn Nhật Ánh 
 Môn học: Ngữ Văn; lớp: 6ABC
 Thời gian thực hiện: 2 tiết I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức: 
- Những nét tiêu biểu về nhà văn Nguyễn Nhật Ánh.
- Chi tiết tiêu biểu trong truyện.
- Đặc điểm nhân vật thể hiện qua ngoại hình, hành động, ngôn ngữ, suy nghĩ 
- Tính chất của truyện được thể hiện trong văn bản “Tuổi thơ tôi”.
2. Về năng lực: 
- Nêu được ấn tượng chung về văn bản.
- Nhận biết và phân tích được các đặc điểm của nhân vật thể hiện qua ngoại 
hình,cử chỉ, hành động, suy nghĩ của các nhân vật: tôi, Lợi, các bạn. 
- Rút ra bài học về cách nghĩ và ứng xử của cá nhân được gợi ra từ văn bản.
3. Về phẩm chất: 
- Trách nhiệm: biết nhận và sửa lỗi sai của mình; biết làm chỗ dựa cho người khác 
khi họ gặp khó khăn, tổn thương 
- Nhân ái: biết yêu thương, giúp đỡ và tôn trọng sự khác biệt của người khác.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- SGK, SGV.
- Tranh ảnh về nhà văn Nguyễn Nhật Ánh và văn bản “Tuổi thơ tôi”
- Máy chiếu, máy tính.
- Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm.
- Phiếu học tập.
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
 (Điền từ và đánh dấu  vào ô thích hợp)
 Nhân vật Nhân vật được xây dựng thông qua
 Thể Tên Chính Phụ Ngoại Ngôn ngữ Hành động Ý nghĩ 
 loại nhân hình vật
 1. 
 2. 
 3 
 4 .
 Ấn tượng chung sau khi đọc văn bản
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
 Ứng xử của các bạn Ứng xử của thầy Phu 
Khi dế .. ..
lửa sống
Khi dế .. .
lửa chết
Em có suy nghĩ gì về:
Ý nghĩa của con dế?.................................................................................................
Hành động của các bạn và thầy Phu?..................................................................
Tính cách của các nhân vật?..................................................................................
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
 1. Hoạt động 1: Xác định vấn đề
a. Mục tiêu: HS kết nối kiến thức trong cuộc sống vào nội dung của bài học.
b. Nội dung: 
 GV hướng dẫn HS chia sẻ về lần vô ý làm người khác tổn 
 thương và dán vào bảng phụ Gv đã chuẩn bị
c. Sản phẩm: Câu trả lời trong tờ note của HS
d. Tổ chức thực hiện: 
Giao nhiệm vụ học Gv đặt câu hỏi: Trong cuộc sống đôi khi vì vô ý mà ta 
tập vô tình làm tổn thương người khác. Em đã khi nào rơi 
 vào trường hợp ấy chưa? Hãy chia sẻ về một lần như 
 thế.
Thực hiện nhiệm HS hoạt động cá nhân: hồi tưởng, ghi câu trả lời ra giấy vụ Note
Báo cáo/ Thảo HS dán giấy Note vào bảng phụ mà GV chuẩn bị
luận
Kết luận/ Nhận GV đọc phần chia sẻ của một số bạn và dẫn dắt vào bài
định
 Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
 I. Đọc và tìm hiểu chung
a. Mục tiêu: 
- Nhận biết thể loại, chủ đề của truyện “Tuổi thơ tôi”.
- Giúp HS nêu được những nét chính về nhà văn Nguyễn Nhật Ánh và tác phẩm 
“Tuổi thơ tôi” ( Xuất xứ, thể loại, ngôi kể, ).
- Nêu được các sự việc chính trong văn bản.
b. Nội dung: GV cho HS đọc văn bản, tham gia trò chơi Giải mật mã và trả lời câu 
hỏi phát vấn .
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
 Tổ chức thực hiện Sản phẩm dự kiến
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) I. Đọc và tìm hiểu chung
- Yêu cầu HS đọc SGK/ T15 và trả lời câu hỏi 1. Tác giả
? Nêu những hiểu biết của em về nhà văn Nguyễn - Nguyễn Nhật Ánh (1955), 
Nhật Ánh? quê Quảng Nam
B2: Thực hiện nhiệm vụ - Là nhà văn thường viết về đề 
HS đọc SGK tài thiếu nhi, được mệnh danh 
B3: Báo cáo, thảo luận là nhà văn tuổi thơ
HS trả lời câu hỏi - Những tác phẩm: Kính vạn 
B4: Kết luận, nhận định (GV) hoa, Cho tôi xin một vé đi tuổi 
Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến thức thơ, Tôi thấy hoa vàng trên cỏ 
lên màn hình. xanh B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) 2. Tác phẩm
- GV hướng dẫn HS cách đọc văn bản đúng giọng - Xuất xứ: Trích trong: Sương 
điệu và trao đổi với bạn dự đoán của bản thân về khói quê nhà
tình huống sau khi đọc mỗi phần của văn bản - Thể loại: Truyện ngắn
- GV yêu cầu HS điền phiếu học tập số 1. - Nhân vật: Lợi (chính), tôi, 
B2: Thực hiện nhiệm vụ bạn của tôi và Lợi, thầy Phu, 
HS hoạt động cá nhân 02 phút sau đó đọc và lắng con dế lửa
nghe theo sự hướng dẫn của GV, tiếp tục thảo - Sự việc chính:
luận cặp đôi điền phiếu số 1 và trình bày. (1) Lợi luôn chỉ nghĩ đến 
B3: Báo cáo, thảo luận chuyện thu vén cá nhân, chỉ 
HS trả lời câu hỏi làm khi có lợi ích
B4: Kết luận, nhận định (GV) (2) Lợi bắt được con dế lửa và 
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập giữ khư khư, không đổi cho bất 
của HS. kì ai
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau . (3) Lũ bạn đâm ghét Lợi, bày 
 trò khiến Lợi phải nộp con dế 
 lửa cho thầy Phu
 (4) Con dế lửa bị chết khiến 
 Lợi và đám bạn thảng thốt
 (5) Lợi cùng các bạn chôn con 
 dế, thầy Phu xin lỗi Lợi
 II. Đọc - hiểu văn bản
a. Mục tiêu: Giúp HS:
- Tìm được những chi tiết độc đáo, gây ấn tượng trong văn bản truyện “Tuổi thơ 
tôi”.
- Hiểu được ý nghĩa của các chi tiết độc đáo trong việc xây dựng tính cách nhân 
vật.
- Nêu được suy ngẫm của bản thân về cách ứng xử đúng đắn trong cuộc sống.
b. Nội dung: 
- GV cho HS thảo luận nhóm theo kĩ thuật mảnh ghép.
- HS làm việc nhóm và cử đại diện trình bày, nhận xét, bổ sung sau khi theo dõi 
phần trình bày.
c. Sản phẩm: 
- Phiếu học tập, phần trình bày của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
 Tổ chức thực hiện Sản phẩm dự kiến
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) II. Đọc hiểu văn bản
* Vòng chuyên sâu 1. Nhân vật Lợi - Chia lớp ra làm 3 nhóm hoặc 6 nhóm: * Giới thiệu: Là “trùm sò”, chỉ lo “thu 
- Yêu cầu các em ở mỗi nhóm đánh số vén cá nhân”
1,2,3 (nếu 3 nhóm) hoặc 1,2,3,4,5,6 * Hành động:
(nếu 6 nhóm)... - Khi có dế lửa: Nghênh nghênh; quyết 
GV yêu cầu HS thảo luận nhóm theo không đổi
yêu cầu riêng của mỗi vòng: - Khi dế lửa chết:
Nhóm 1,2: Hãy chỉ ra các cụm từ mà + Khóc rưng rức khi nhận hộp diêm 
người kể chuyện dùng để gợi lên tính chứa con dế lửa méo mó từ tay thầy
cách của Lợi. + Mải khóc, mắt đỏ hoe, nước mắt nước 
Nhóm 3,4: Tìm chi tiết thể hiện phản mũi chảy thành dòng
ứng của Lợi khi dế lửa chết. + Tổ chức đám tang trang trọng cho dế
Nhóm 5, 6: Tìm những chi tiết cho thấy * Tính cách: Tinh nghịch, biết tính toán, 
đám tang dế lửa đã được cử hành trang nhân hậu.
trọng.
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS: Thảo luận nhóm 5 phút và ghi kết 
quả ra phiếu học tập nhóm (phần việc 
của nhóm mình làm).
GV hướng dẫn HS thảo luận (nếu cần).
B3: Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu đại diện của một nhóm lên 
trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày (nếu cần).
HS:
 - Đại diện 1 nhóm lên bày sản phẩm.
- Các nhóm khác theo dõi, quan sát, 
nhận xét, bổ sung (nếu cần) cho nhóm 
bạn.
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét thái độ và kết quả làm việc 
của từng nhóm, chỉ ra những ưu điểm và 
hạn chế trong HĐ nhóm của HS.
- Chốt kiến thức & chuyển dẫn sang 
mục 2
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) 2. Các nhân vật khác:
* Vòng mảnh ghép a. “Tôi” và các bạn:
- Tạo nhóm mới (các em số 1 tạo thành - Khi dế lửa sống:
nhóm I mới, số 2 tạo thành nhóm II mới, + Gạ đổi dế không được Ghét Tìm 
số 3 tạo thành nhóm III mới. cách “hạ” Lợi - Phát phiếu học tập số 2 & giao nhiệm + Làm con dế nổi quạu, gáy inh ỏi 
vụ: Thầy tịch thu
1. Cách ứng xử của bạn học và thầy - Khi dế lửa chết:
Phu: + Lòng chùng xuống, tan nát cõi lòng 
- Khi dế lửa còn sống. Hối hận
- Sauk hi dế lửa chết. + Dến dự đám tang, im lìm, buồn bã, 
2. Em có suy nghĩ gì về: trang nghiêm
- Ý nghĩa của con dế. + “Tôi” đào hố chôn dế thật sâu và 
- Hành động của các bạn và thầy Phu. vuông vức
- Tính cách của các nhân vật. + Cả nhóm lấp đất lên mộ dế
B2: Thực hiện nhiệm vụ Tính cách: Sốc nổi, biết hối lỗi; là 
HS Thảo luận, trao đổi để hoàn thành những cậu bé hồn nhiên, nhân hậu
phiếu học tập. b. Thầy Phu: 
GV theo dõi, hỗ trợ cho HS (nếu HS gặp - Khi dế lửa sống:
khó khăn). + Giận dữ, tịch thu con dế (Vì không 
B3: Báo cáo, thảo luận muốn ảnh hưởng đến việc học của cả 
GV: lớp)
- Yêu cầu HS trình bày. - Khi dế lửa chết:
- Hướng dẫn HS trình bày (nếu cần). + Áy náy, xin lỗi Lợi vì lỡ đè bẹp hộp 
HS đựng dế
- Đại diện 1 nhóm lên trình bày sản + Dến dự đám tang, đứng lặng yên bên 
phẩm. “đám tang”
- Các nhóm khác theo dõi, quan sát, + Đặt lên mộ một vòng hoa tím
nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn (nếu + Buồn buồn xin lỗi “Đừng giận thầy 
cần). nghe con.”
B4: Kết luận, nhận định (GV) Tính cách: Người thầy mẫu mực, biết 
- Nhận xét về thái độ làm việc và sản nhận lỗi, làm gương cho học trò
phẩm của các nhóm. c. Con dế:
- Chốt kiến thức lên màn hình, chuyển - Nhân vật gây ra sự xa cách, chia rẽ Lợi 
dẫn sang mục sau. và đám bạn 
 - Nhân vật gắn kết Lợi và đám bạn.
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) 3. Bài học ứng xử 
- Chia nhóm cặp đôi và giao nhiệm vụ: - Phải biết cảm thông, thấu hiểu, không 
? Theo em sự thay đổi trong trong tình làm tổn thương người khác vì sự đố kị, 
cảm của các bạn và thầy Phu đối với Lợi hay vô ý của mình
đã góp phần thể hiện chủ đề của truyện - Phải biết tha thứ khi người khác đã 
ntn? nhận ra lỗi lầm và xin lỗi, sửa lỗi 1 cách 
? Từ đó, em rút ra được bài học gì về chân thành.
cách ứng xử trong cuộc sống?
B2: Thực hiện nhiệm vụ HS: Làm việc nhóm 3’ (trao đổi, chia sẻ 
và đi đến thống nhất).
GV: Theo dõi, quan sát HS thảo 
luận nhóm, hỗ trợ (nếu HS gặp khó 
khăn).
B3: Báo cáo, thảo luận
- GV mời đại diện 1 – 2 nhóm trình bày 
kết quả thảo luận 
- Nhóm khác theo dõi, nhận xét và bổ 
sung (nếu cần) cho nhóm bạn.
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét thái độ và kết quả làm việc 
của nhóm.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn sang 
mục sau.
 III. Tổng kết
a. Mục tiêu: 
- Thấy được đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của văn bản Tuổi thơ tôi
b. Nội dung: 
- GV cho HS trả lời câu hỏi đàm thoại
c. Sản phẩm: 
 - Câu trả lời của học sinh
d. Tổ chức thực hiện:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) III. Tổng kết
Gv đặt câu hỏi và yêu cầu học sinh trả 1/ Nội dung
lời - Kỉ niệm tuổi thơ đáng nhớ với những 
? Em hãy khái quát nội dung của văn bản day dứt của nhà văn về một người bạn 
‘Tuổi thơ tôi” với chú dế lửa
? Văn bản có nét đặc sắc nghệ thuật - Bài học về lòng đố kị, cư xử tránh làm 
nào? tổn thương người khác
B2: Thực hiện nhiệm vụ - Trân trọng tâm hồn trẻ thơ, hồn nhiên, 
HS hoạt động cá nhân: suy nghĩ vụng dại
GV theo dõi, quan sát HS, hỗ trợ (nếu 2/ Nghệ thuật:
HS gặp khó khăn). - Tạo tình huống truyện độc đáo
B3: Báo cáo, thảo luận - Xây dựng nhân vật sinh động qua 
HS: trả lời câu hỏi, HS khác nghe và hành động cử chỉ .
bổ sung (nếu chưa đầy đủ)
GV:Yêu cầu HS nhận xét, đánh giá 
chéo giữa các nhóm.
B4: Kết luận, nhận định (GV) GV nhận xét, hướng dẫn HS chốt kiến 
thức tổng kết.
 Hoạt động 3: LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: 
- Hệ thống được một số yếu tố cơ bản của văn bản truyện
- Xác định các yếu tố ấy trong văn bản Tuổi thơ tôi
b. Nội dung: 
- GV tổ chức cho HS tham gia trò chơi Nhanh như chớp 
c. Sản phẩm: 
 - Câu trả lời của học sinh
d. Tổ chức thực hiện: 
a.Giao nhiệm vụ học tập:
GV nêu các câu hỏi trong trò chơi Nhanh như chớp
? Chủ đề của văn bản truyện là gì?
? Chi tiết tiêu biểu trong văn bản truyện có đặc điểm gì?
? Chi tiết tiêu biểu nhất trong văn bản “Tuổi thơ tôi” là chi tiết nào?
? Thông điệp mà nhà văn Nguyễn gửi gắm qua văn bản “Tuổi thơ tôi” là gì?
b.Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh suy nghĩ trả lời cá nhân
c. Báo cáo thảo luận
GV mời 1 -2 học sinh trả lời
d. Kết luận, nhận định
GV nhận xét và chốt lại các yếu tố cơ bản của văn bản truyện
 Hoạt động 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: 
- Vận dụng hiểu biết của bản thân để giải quyết tình huống thực tiễn 
b. Nội dung: 
- GV cho HS trả lời câu hỏi 
c. Sản phẩm: 
 - Câu trả lời của học sinh
d. Tổ chức thực hiện: 
a. Giao nhiệm vụ học tập:
GV nêu nhiệm vụ:
? Em có hài lòng với cách ứng xử của mình khi từng có lần làm tổn thương người 
khác không? Nếu không hãy đưa ra một cách ứng xử khác tinh tế hơn.
b. Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh suy nghĩ trả lời cá nhân
c. Báo cáo thảo luận GV mời 1 -2 học sinh trả lời
Kết luận, nhận định
GV nhận xét 
 DUYỆT CỦA BGH