Giáo án Nâng cao Ngữ văn 6 - Chuyên đề 2: Những đặc trưng cơ bản của truyện truyền thuyết Việt Nam (Tiết 1) - Năm học 2019-2020

 Tuần 2 
Chuyên đề 2 (Văn bản): 
 NHỮNG ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA
 TRUYỆN TRUYỀN THUYẾT VIỆT NAM (Tiết 1)
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
 Những nét chính về nội dung và nghệ thuật của một số truyện truyền thuyết 
Việt Nam được học trong chương trình từ đó mở rộng ra tìm hiểu những đặc 
điểm chung của thể truyền thuyết ở một số truyện truyền thuyết khác ngoài 
chương trình được học.
 2. Kĩ năng:
 Biết cách đọc-hiểu, cảm nhận nội dung và nghệ thuật của truyền thuyết theo 
đúng đặc trưng của nó qua từng văn bản cụ thể.
 Phân biệt thần thoại với truyền thuyết và với lịch sử. Thậm chí là phân biệt 
truyền thuyết về thời đại Hùng Vương và truyền thuyết về thời Hậu Lê (ít yếu tố 
hoang đường và theo sát lịch sử hơn).
3. Thái độ: 
 Lòng tự hào về trí tuệ văn hoá, lịch sử dựng nước và giữ nước, khơi gợi những khát 
vọng chinh phục thiên nhiên, làm chủ cuộc sống và có ý thức thực hiện những khát 
vọng cao đẹp ấy. 
II. Chuẩn bị:
 - GV: Giáo án + Tài liệu tham khảo về truyện truyền thuyết Việt Nam.
 - HS: Bài soạn + Sách Ngữ Văn nâng cao 6.
III. Các bước lên lớp:
 1. Ồn định lớp:
 2. Kiểm tra bài cũ: 
 3. Nội dung bài mới: 
 Hđ của thầy Hoạt động của trò Nội dung cơ bản
 I. Khái niệm truyện truyền thuyết: 
- Thế nào là - Nhắc lại khái niệm (SGK/tr7)
truyện truyền truyện truyền thuyết II. Đặc điểm của truyện truyền 
thuyết? thuyết: 
 1. Nội dung, nhân vật, cốt truyện:
 * Nội dung: thường hướng về đề tài 
 lịch sử, nhân vật lịch sử. Phản ánh, lí 
 giải, nhận thức về lịch sử.
- Qua những - Xác định nội dung - Đề tài, nhân vật lịch sử: công cuộc 
truyền thuyết đã chung của những khai thiên lập địa, dựng nước giữ 
học, em thấy nội truyền thuyết đã học. nước: Con Rồng Cháu Tiên, Sơn 
dung của chúng Tinh,Thủy Tinh, Thánh Gióng, Sự 
đều thể hiện đề tích Hồ Gươm.. 
tài nào? - Phản ánh, lí giải, nhận thức về lịch 
 sử: 
 + Giải thích cội nguồn dân tộc (Con 
 Rồng Cháu Tiên).
 + Giải thích phong tục diễn ra hàng năm (Bánh chưng bánh giầy).
 + Giải thích các hiện tượng tự nhiên 
 (Sơn Tinh,Thủy Tinh).
 + Ca ngợi tinh thần đoàn kết, lòng 
 yêu nước, niềm tự hào dân 
 tộc (Thánh Gióng, Con Rồng Cháu 
 Tiên ).
 * Nhân vật- cốt truyện:
- Em hãy nêu - Nêu nhận xét về thế - Nhân vật chính chủ yếu là người và 
nhận xét về thế giới nhân vật truyền một số nhân vật là bán thần.
giới nhân vật thuyết qua các truyện - Ngoài nhân vật chính còn có nhân 
truyền thuyết qua truyền thuyết đã học. vật phụ. Nhân vật phụ rất đa dạng, có 
các truyện truyền nhân vật là người, nhân vật là thần.
thuyết đã học? => Nhân vật truyền thuyết là bất tử 
- HD HS thảo - Học sinh thảo luận - nhưng có lí lịch rõ ràng.
luận - trả lời. trả lời. - Cốt truyện có xu hướng bám sát lịch 
- GV tổng hợp, - Nghe. sử; thường gồm 3 phần: hoàn cảnh 
khái quát, mở xuất thân, sự nghiệp, chung cục thân 
rộng về những thế.
mô típ nhân vật VD: Bà mẹ ướm chân, có thai 12 
trong truyền tháng, 3 tuổi chưa biết nói cười của 
thuyết. Gióng Hoàn cảnh xuất thân; Lời 
 nói đầu tiên đòi đánh giặc, lớn nhanh 
 như thổi, đi đánh giặc, đánh tan 
 giặc sự nghiệp; Người cùng ngựa 
 bay về trời chung cục thân thế.
 3. Yếu tố hoang đường:
- Các yếu tố - Nhận xét về vai trò - Kì vĩ hóa, tô đậm tính chất phi 
hoang đường có của các yếu tố hoang thường, cao đẹp của đối tượng.
vai trò gì trong đường trong truyện - Thường liên quan đến thần thánh 
truyện truyền truyền thuyết. hoặc các thế lực siêu nhiên khác 
thuyết? =>Tăng niềm tin về sự cao cả toàn 
- HD HS tìm các - HS tìm các yếu tố bích của cộng đồng trong thời quá 
yếu tố hoang hoang đường trong khứ.
đường trong các các truyện truyền - Tạo sức hấp dẫn.
truyện TT Rút thuyết để rút ra vai 
ra vai trò của yếu trò của yếu tố hoang 
tố hoang đường. đường trong truyện 
 truyền thuyết.
 4. Thời gian và đặc điểm:
- Thời gian trong a. Thời gian:
truyện truyền - Xác định thời gian - Thời gian lịch sử; Gắn với lịch sử 
thuyết là những trong truyện truyền phát triển của dân tộc.
thời gian nào? thuyết - Thời gian thời đại, triều đại: gắn 
- GV giảng thêm: với các thời đại (theo phân kì lịch sử) 
+ Chuyện xảy ra - Nghe hoặc chỉ một triều đại.
có thể kéo dài VD: - Con Rồng Cháu Tiên, Bánh 
nhiều thời đại chưng bánh giầy, Thánh Gióng, Sơn 
“Họ Hồng Bàng”, Tinh, Thủy Tinh kéo dài suốt một thời một triều đại “An đại dựng nước.
Dương Vương” - Sự tích Hồ Gươm gắn với triều Lê. 
 + Sự tích Hồ 
Gươm kể từ khi 
Lê Lợi mới dấy 
binh khởi nghĩa -
> đất nước thanh 
bình.
 + Thánh Gióng 
từ khi đất nước có 
ngoại xâm -> khi 
giặc tan.
- Địa điểm trong - Nhận xét về địa b. Địa điểm:
truyện truyền điểm trong truyện Các địa danh, di tích cụ thể như: 
thuyết được kể truyền thuyết. Làng Phù Đổng, huyện Quế Võ, Trâu 
như thế nào? Sơn, núi Sóc Sơn (Thánh Gióng); 
 Phong Khê, núi Thất Diệu, Dạ Sơn 
 (An Dương Vương); Thanh Hóa, 
 Lam Sơn, hồ Tả Vọng (Sự tích Hồ 
 Gươm).
 4. Củng cố: 
 Kể lại một câu chuyện về thời vua Hùng bằng lời văn của em. 
 5. Hướng dẫn hs học bài, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà: 
 Đọc thêm các tài liệu tham khảo về truyện truyền thuyết.
IV. Rút kinh nghiệm: 
. . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
 Tổ kí duyệt tuần 2
 14.8.2019
 TT: Nguyễn Thị Vân+
 +