Giáo án Lịch sử 6 - Tuần 1 - Đặng Văn Gấu

 Trường THCS Ninh Hòa Họ và tên giáo viên:
Tổ: Xã hội Đặng Văn Gấu
 Tên bài dạy: 
 CHƯƠNG 1: TẠI SAO CẦN HỌC LỊCH SỬ
 BÀI 1: LỊCH SỬ LÀ GÌ?
 (3 tiết)
 Môn học/hoạt động giáo dục: Lịch sử, lớp 7
 Thời gian thực hiện: Tuần: 1, Tiết 1,2,3
I. MỤC TIÊU
1. Mức độ, yêu cầu cần đạt
Thông qua bài học, HS nắm được:
 - Lịch sử hiện thực.
 - Lịch sử được con người nhận thức.
 - Vai trò, ý nghĩa của tri thức lịch sử.
 - Những nguồn sử liệu cơ bản.
 - Ý nghĩa và sự cần thiết của tư liệu trong quá trình tìm hiểu lịch sử. 
2. Năng lực
 - Năng lực chung: 
 Năng lực giao tiếp, hợp tác: Trao đổi, thảo luận để thực hiện các nhiệm vụ học tập.
 Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Sử dụng các kiến thức đã học ứng dụng vào 
 thực tế, tìm tòi, phát hiện giải quyết các nhiệm vụ trong cuộc sống.
 - Năng lực riêng: 
 Hiểu được lịch sử là những gì diễn ra trong quá khứ. Nêu được khái niệm lịch sử và môn Lịch sử.
 Giải thích được vì sao cần thiết phải học lịch sử.
 Nhận diện và phân biệt được các nguồn sử liệu cơ bản.
 Giải thích được ý nghĩa và giá trị của các nguồn sử liệu.
3. Phẩm chất
 - Khơi dậy sự tò mò, hứng thú cho HS đối với môn Lịch sử.
 - Tôn trọng quá khứ. Có ý thức bảo vệ các di sản của thế hệ đi trước để lại.
 - Tôn trọng kỉ vật của gia đình.
 - Có thái độ đúng đắn khi tham quan di tích lịch sử, bảo tàng.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
 - Giáo án, SGV, SHS Lịch sử và Địa lí 6. 
 - Một số tranh ảnh được phóng to, một số mẩu chuyện lịch sử tiêu biểu gắn với nội 
 dung bài học.
 - Máy tính, máy chiếu (nếu có).
2. Đối với học sinh
 - SHS Lịch sử và Địa lí 6. 
 - Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học (nếu có) và dụng cụ học tập theo 
 yêu cầu của GV.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho học sinh và từng bước làm quen bài học.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề, HS trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức.
d. Tổ chức thực hiện: 
- GV chia HS thành các nhóm, yêu cầu HS thảo luận và thực hiện hoạt động sau: Bằng 
nhiều cách khác nhau như vẽ tranh, vẽ biếm họa, viết đoạn văn miêu tả,...em hãy mô tả lại 
lớp học của mình ở thời điểm hiện tại.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, trả lời câu hỏi: HS tùy chọn hình thức thực hiện yêu cầu của GV, 
nội dung mô tả lại lớp học của mình bao gồm: Tên lớp, các bạn học sinh trong lớp, thầy cô 
giáo, các đồ vật trong lớp học,...
- GV dẫn dắt vấn đề: Các em vừa hoàn thành việc mô tả lại lớp học của mình ở thời điểm 
hiện tại - năm 2021. Tình huống giả định khoảng 100 năm sau, năm 2121, các nhà sử học 
tìm thấy những miêu tả của các em trong thư viện một trường học. Họ gọi những văn bản 
đó là tư liệu lịch sử và nội dung miêu tả của những văn bản là: Lịch sử giáo dục Việt Nam 
đầu thế kỉ XXI. Những miêu tả của các em về lớp học của mình không giống nhau không, 
nhưng nó đều mang dấu ấn chủ quan của người làm ra nó và đều phản ánh quá khứ. Vậy 
lịch sử có phải là những gì diễn ra trong quá khứ? Bài học đầu tiên này sẽ truyền cảm hứng 
cho các em về tầm quan trọng của lịch sử và việc học lịch sử, giúp các em biết được dựa 
vào đâu đề dựng lại lịch sử một cách chân thực nhất. Chúng ta cùng vào Bài 1 - Lịch sử là 
gì?
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Lịch sử và môn Lịch sử
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS hiểu được lịch sử là những gì đã xảy ra trong quá 
khứ, bao gồm mọi hoạt động của con người từ khi xuất hiện đến nay; Môn Lịch sử là môn 
khoa học tìm hiểu về lịch sử loài người, bao gồm toàn bộ những hoạt động của con người 
và xã hội loài người trong quá khứ.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SHS, trả lời câu hỏi và tiếp thu kiến 
thức. c. Sản phẩm học tập: HS làm việc cá nhân, thảo luận theo cặp và trả lời câu hỏi. 
 d. Tổ chức hoạt động:
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao NV học tập 1. Lịch sử và môn Lịch sử
- GV giới thiệu kiến thức: - Một vài ví dụ cụ thể về lịch sử:
+ Mọi sự vật xung quanh chúng ta đều + Ngày 2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh 
phát sinh, tồn tại và biến đổi theo thời đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh Nhà 
gian. Xã hội loài người cũng vậy. Quá nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa. 
trình đó là lịch sử.
 + Ngày 30-4-1975 là ngày giải phóng 
+ Lịch sử là những gì đã xảy ra trong quá miền Nam thống nhất đất nước.
khứ, bao gồm mọi hoạt động của con 
người từ khi xuất hiện đến nay (lịch sử Đây là lịch sử vì ngày 2-9-1945, ngày 30-
hiện thực). 4-1975 đã xảy ra trong quá khứ.
- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp và Lịch sử là những gì đã xảy ra trong quá 
trả lời câu hỏi Em hãy nêu một vài ví dụ khứ.
cụ thể về lịch sử.
 Bao gồm mọi hoạt động của con người 
- GV yêu cầu HS đọc mục Em có biết từ khi xuất hiện đến nay.
SHS 11 để xác định được :
 + Những yếu tố cơ bản về một chuyện 
xảy ra trong quá khứ: 
 Thời gian.
 Không gian xảy ra.
 Con người liên quan tới sự kiện đó.
+ Tự đặt ra và trả lời những câu hỏi như: 
 Việc đó xảy ra khi nào? Ở đâu? Xảy ra như thế nào? Vì sao lại xảy 
 ra? 
 Ai liên quan đến việc đó? Việc đó 
 có ý nghĩa và giá trị gì đối với ngày 
 nay.
 - Những câu hỏi có thể được đặt ra để tìm 
- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp, quan hiểu về quá khứ khi quan sát hình 1.1:
sát Hình 1.1 và trả lời câu hỏi: Theo em, 
những câu hỏi nào có thể được đặt ra để + Điện Kính Thiên là gì?
 + Điện Kính Thiên có từ bao giờ?
 + Điện Kính Thiên do ai tạo ra?
 + Điện Kính Thiên có ý nghĩa gì với hiện 
 tại?
tìm hiểu về quá khứ khi quan sát hình 1.1.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV hướng dẫn, HS đọc sgk và thực hiện 
yêu cầu. 
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và 
thảo luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi. 
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện 
nhiệm vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, 
chuyển sang nội dung mới. Hoạt động 2: Vì sao phải học lịch sử?
 a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS hiểu được học lịch sử đề biết được cội nguồn của 
 tổ tiên, quê hương, đất nước; hiểu được ông cha ta đã phải lao động, sáng tạo, đầu tranh 
 như thế nào để có được đất nước ngày nay; để đúc kết những bài học kinh nghiệm của quá 
 khứ nhằm phục vụ cho hiện tại và tương lai.
 b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SHS, trả lời câu hỏi và tiếp thu kiến 
 thức.
 c. Sản phẩm học tập: HS làm việc cá nhân, thảo luận theo nhóm và trả lời câu hỏi. 
 d. Tổ chức hoạt động:
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao NV học tập 2. Vì sao phải học lịch sử?
- GV yêu cầu HS đọc thông tin mục II Lý do phải học lịch sử:
SHS trang 11 và trả lời câu hỏi: Vì sao 
phải học lịch sử? + Học lịch sử đề biết được cội nguồn của 
 tổ tiên, quê hương, đất nước, hiểu được 
 ông cha ta đã phải lao động, sáng tạo, đầu 
 tranh như thế nào để có được đất nước 
 ngày nay. 
 + Học lịch sử để đúc kết những bài học 
 kinh nghiệm của quá khứ nhằm phục vụ 
- GV mở rộng kiến thức, yêu cầu HS cho hiện tại và tương lai.
quan sát Hình 1.2 SHS trang 11: Mỗi 
người đều có nguồn gốc xuất thân, đó là 
lịch sử của gia đình, dòng họ. Khi một 
dòng họ xây dựng nhà thờ tổ, lập gia 
phả,... đều phải nghiên cứu về cội nguồn 
xa xưa của dòng họ. Đây chính là lịch sử 
của dòng họ. Mở rộng ra, mỗi dân tộc đều 
có lịch sử hình thành và phát triển của 
dân tộc mình (Ví dụ, Việt Nam có ngày 
hội truyền thống để tưởng nhớ công lao dựng nước của Hùng Vương - Hình 1.2). 
Như vậy, học lịch sử không phải là học 
những gì xa xôi mà học là để biết về 
chính quá khứ của dòng họ, làng xóm, 
dân tộc mình.
- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm, trả 
lời câu hỏi:
+ Có ý kiến cho rằng: Lịch sử là những gì 
đã qua, không thể thay đổi được nên 
không cần thiết phải học môn Lịch sử. 
Em có đồng ý với ý kiến đó không? Tại - Em không đồng ý với ý kiến Lịch sử là 
sao? những gì đã qua, không thể thay đổi được 
 nên không cần thiết phải học môn Lịch sử 
+ Em hiểu thế nào về từ “gốc tích” trong vì: học môn Lịch sử giúp đúc kết những 
câu thơ “Dân ta phải biết sử ta/Cho tường bài học kinh nghiệm về sự thành công và 
gốc tích nước nhà Việt Nam” của Chủ thất bại của quá khứ để phục vụ hiện tại và 
tịch Hồ Chí Minh? Nêu ý nghĩa câu thơ. xây dựng cuộc sống trong tương lai.
 - Từ “gốc tích” trong câu thơ nghĩa là lịch 
 sử hình thành buổi đầu của đất nước Việt 
 Nam, là một phần của lịch sử đất nước ta -
 “sử ta”.
 + Ý nghĩa của câu thơ: người Việt Nam 
 phải biết lịch sử của đất nước Việt Nam 
 như vậy mới biết được nguồn gốc, cội 
 nguồn của dân tộc.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - GV hướng dẫn, HS đọc sgk và thực hiện 
yêu cầu. 
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và 
thảo luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi. 
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện 
nhiệm vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, 
chuyển sang nội dung mới.
 Hoạt động 3: Khám phá quá khứ từ các nguồn sử liệu
 a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS hiểu được nguồn sử liệu (tư liệu lịch sử) là dấu tích 
 của người xưa là ở lại với chúng ta và được lưu giữ dưới nhiều dạng khác nhau; có nhiều 
 nguồn tư liệu khác nhau như tư liệu truyền miệng, tư liệu hiện vật, tư liệu chữ viết,... Trong 
 các nguồn tư liệu đó, có những tư liệu được gọi là tư liệu gốc.
 b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SHS, trả lời câu hỏi và tiếp thu kiến 
 thức.
 c. Sản phẩm học tập: HS làm việc cá nhân, thảo luận theo cặp và trả lời câu hỏi. 
 d. Tổ chức hoạt động:
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao NV học tập 3. Khám phá quá khứ từ các nguồn sử 
 liệu
- GV yêu cầu HS đọc thông tin mục III 
SHS trang 12 và trả lời câu hỏi: - Nguồn sử liệu (tư liệu lịch sử) là dấu tích 
 của người xưa là ở lại với chúng ta và 
+ Nguồn sử liệu là gì? được lưu giữ dưới nhiều dạng khác nhau. + Có những nguồn sử liệu nào? - Có nhiều nguồn tư liệu khác nhau như tư 
 liệu truyền miệng, tư liệu hiện vật, tư liệu 
 chữ viết,... Trong các nguồn tư liệu đó, có 
 những tư liệu được gọi là tư liệu gốc.
 - Đặc điểm của các nguồn sử liệu :
- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp, đọc 
thông tin về các nguồn sử liệu và quan sát + Tư liệu gốc: Đây là nguồn sử liệu có giá 
Hình 1.3 đến Hình 1.6 và trả lời câu hỏi: trị lịch sử xác thực nhất vì nó là nguồn tư 
 liệu liên quan trực tiếp đến sự kiện lịch sử 
+ Trình bày đặc điểm của các nguồn sử 
liệu? Nguồn sử liệu nào có giá trị lịch sử ra đời vào thời điểm diễn ra sự kiện, phản 
xác thực nhất, tại sao? ánh sự kiện lịch sử đó.
+ Hãy cho biết các hình từ Hình 1.3 đến + Tư liệu truyền miệng: gồm nhiều thể 
Hình 1.6 hình nào là tư liệu gốc? loại như truyền thuyết, thần thoại, ca dao, 
 dân ca„. được truyền từ đời này qua đời 
 khác.
 + Tư liệu chữ viết bao gồm các bản chữ 
 khắc trên xương, mại rùa, vỏ cây, đá, các 
 bản chép tay hay in trên giấy,...ghi chép 
 tương đối đầy đủ mọi mặt đời sống con 
 người và các sự kiện lịch sử đã xảy ra.
 + Tư liệu hiện vật là những dấu tích vật 
 chất của người xưa còn giữ được trong 
 lòng đất hay trên mặt đất như các công 
- GV mở rộng trình kiến trúc, các tác phẩm nghệ thuật, 
kiến thức, cho HS đồ gốm,... 
quan sát sơ đồ tư 
duy nguồn sử liệu: - Các hình là tư liệu gốc: Hình 1.4, 1,5, 
 1.6. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV hướng dẫn, HS đọc sgk và thực hiện 
yêu cầu. 
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và 
thảo luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi. 
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện 
nhiệm vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
 C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
 a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi lý thuyết . 
 b. Nội dung: HS sử dụng SHS, kiến thức đã học, GV hướng dẫn (nếu cần thiết) để trả lời 
 câu hỏi.
 c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
 d. Tổ chức thực hiện:
 - GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi 2 phần Luyện tập SHS trang 14: Căn cứ vào đâu để biết và 
 dựng lại lịch sư?
 - HS tiếp nhận nhiệm vụ, đưa ra câu trả lời: Căn cứ vào những chứng cứ lịch sử hay tư 
 liệu lịch sử, nguồn sử liệu để biết và dựng lại lịch sử. 
 - GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
 D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
 a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi thực hành. b. Nội dung: HS sử dụng SHS, kiến thức đã học, kiến thức và hiểu biết thực tế, GV hướng 
dẫn (nếu cần thiết) để trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi 3 và câu hỏi 5 phần Vận dụng SHS trang 14: 
Câu 3: Em biết những di tích lịch sử nào ở địa phương em đang sống? Hãy kể cho cả lớp 
nghe về sự kiện lịch sử liên quan đến một trong những di tích đó.
Câu 5: Cửa Bắc, một công trình kiến trúc cổ, nằm trên phố 
Phan Đình Phùng, Hà Nội. Trên tường vẫn còn nguyên dấu vết 
đạn pháo của thực dân Pháp khu đánh chiếm thành Hà Nội năm 
1832. Có ý kiến cho rằng nên trùng tu lại mặt thành, xoá đi 
những vất đạn pháo đó. Em có đồng ý với ý kiến đó không? Tại 
sao?
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, đưa ra câu trả lời: 
Câu 3: 
- Những di tích lịch sử nào ở địa phương em đang sống (Hà Nội): Văn Miếu - Quốc Tử 
Giám, Cột cờ Hà Nội, Đền Cổ Loa, Gò Đống Đa, Điện Kính Thiên, Nhà Hát lớn,...
- Sự kiện lịch sử liên quan đến Nhà Hát lớn: Tại Quảng trường trước Nhà hát lớn, ngày 
19/8/1945, 20 vạn đồng bào Thủ đô đã mít tinh hưởng ứng lời kêu gọi Tổng khởi nghĩa của 
Việt Minh, sau biến thành cuộc biểu tình vũ trang cướp chính quyền ở Hà Nội.
Câu 5: Em không đồng ý với ý kiến nên trùng tu lại mặt thành, xoá đi những vất đạn pháo 
đó vì những vết đạn đó là một phần của lịch sử, là nguồn sử liệu nên phải được giữ gìn và 
tôn trọng. 
- GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
IV. Kế hoạch đánh giá
 Kí duyệt Tuần 1
 Ngày Tháng năm 2021