Bài giảng Ngữ văn 6 - Viết: Tập làm thơ lục bát

 VIẾT
TẬP LÀM THƠ LỤC BÁT I. ĐỊNH HƯỚNG VỀ CÁCH GIEO 
 VẦN CỦA THƠ LỤC BÁT Thảo luận nội dung 1. 
Định hướng (Tr 43- 44): 
 Hoàn thành các bài tập 
 a, b, c. I. Định hướng về cách gieo vần của thơ lục bát
 a) Chọn từ ngữ nào để điền vào chỗ trống. Giải thích lí do:
 Sáng ra trời rộng đến đâu
 Trời xanh như mới ......(1) biết xanh
 Tiếng chim lay động lá cành
 Tiếng chim đánh thức ......(2) dậy cùng.
 (Định Hải)Ở vị trí số (2) điền 
 Ở vị trí số (1) điền lần 
 từ chổi xanh vì 
 đầu vì từ đầu sẽ tạo vần 
 từ xanh sẽ tạo vần với 
 với từ đâu phía câu trên 
 từ cành phía trên để 
 để phù hợp với cách 
 phù hợp với cách gieo 
 gieo vần thơ lục bát.
 vần thơ lục bát. I. Định hướng về cách gieo vần của thơ lục bát
 Con về thăm mẹ chiều đông
b) Trong mỗi dòng thơ B B B T B B
lục bát, việc sắp xếp các 
tiếng có thanh bằng (tiếng Bếp chưa lên khói, mẹ không có nhà
không dấu và dấu huyền; T B B T T B T B
kí hiệu là B) và các tiếng 
có thanh trắc (tiếng có Mình con thơ thẩn vào ra
dấu hỏi, ngã, sắc, nặng; kí B B B T B B
hiệu là T) phải theo quy 
tắc. Tìm hiểu quy tắc: Trời đang yên vậy bỗng oà mưa rơi
 B B B T T B B B I. Định hướng về cách gieo vần của thơ lục bát
c) Luật gieo vần, thanh Chữ 1 2 3 4 5 6 7 8
điệu của thơ lục bát: 
- Các tiếng ở vị trí 2, 4, 6, Câu - B - T - BV - 
8 trong mô hình câu thơ lục
lục bát bên cạnh phải tuân 
theo luật bằng trắc.
 Câu - B - T - BV - BV
- Các tiếng ở vị trí 1, 3, 5, 
7 không bắt buộc phải bát
tuân theo luật bằng trắc. II. THỰC HÀNH, LUYỆN TẬP 1. Đề bài (1) Con đường rợp bóng cây xanh
 Tiếng chim ríu rít trên cành cây cao
 (2) Tre xanh tự những thuở nào
 Chọn câu bát Dựng làng giữ nước chặn bao quân thù
 phù hợp điền (3) Phượng đang thắp lửa sân trường 
 vào chỗ trống.
 Hè sang nắng đỏ nhớ thương học trò
 (4) Bàn tay mẹ dịu dàng sao
 Đôi nôi con ngủ biết bao giấc nồng 2. Các bước viết bài thơ lục bát
 01 Chuẩn bị trước khi viết
 02 Viết bài thơ 04 Trình bày sản phẩm
 03 Kiểm tra và chỉnh sử - Em muốn viết bài thơ về ai? (cha, mẹ, ông, bà hay 
 thầy cô)
Bước 1: Ví dụ: Mẹ
Chuẩn bị - Những điều em ấn tượng nhất về họ là gì? (hình dáng, 
 cử chỉ, hành động, tình cảm yêu thương )
 Ví dụ: Tình yêu thương, sự hi sinh mẹ dành cho con Bước 2: Viết 
 bài thơ 
- Bắt đầu bằng hình ảnh của người em muốn viết, hoặc hành động, 
suy nghi, tình cảm em dành cho người ấy.
Ví dụ: Hình ảnh mẹ ru con ngủ, mẹ đưa nôi
- Lựa chọn từ ngữ thích hợp để thể hiện hình ảnh người mà em 
muốn viết và diễn tả tình cảm của em về người đó.
- Sắp xếp các từ ngữ theo quy định về số tiếng, vần, nhịp của thơ 
lục bát. - Đọc lại bài thơ.
 Bước 3: - Bài thơ đã đảm bảo số tiếng, vần, nhịp và luật bằng trắc 
Kiểm tra và của thơ lục bát chưa? Có mắc lỗi chính tả không?
 chỉnh sửa - Bài thơ có tập trung thể hiện về người em chọn viết và 
 tình cảm của em với người đó không?
 - Có nên thay thế từ ngữ nào để bài thơ diễn tả chính xác 
 hoặc hay hơn không? Gợi ý: 
 À ơi tay mẹ đưa nôi
 B T B
 Bước 3: À ơi tay mẹ đưa nôi em nằm.
Kiểm tra và B T B B
 chỉnh sửa Đưa nôi lên bảy lên năm,
 B T B
 Đưa nôi đưa mãi trăm năm cuộc đời.
 B T B B Bước 4: Trình bày 
sản phẩm trước nhóm 
và tham gia góp ý cho 
các bạn trong nhóm. Tập sáng tác một bài thơ lục 
bát (ngắn dài tùy ý) về cha, mẹ, 
ông, bà hoặc thầy, cô giáo. Bài thơ lục bát về cha Bài thơ lục bát về mẹ
 Thương cha nhiều lắm cha ơi
 Cày sâu cuốc bẫm, một đời của cha Cả đời mẹ vẫn theo con
 Đồng gần rồi tới ruộng xa Nắng mưa sương gió mãi còn đeo mang
 Ban mai vừa nở, chiều tà, sương rơi Muối dưa nghịch cảnh trái ngang
 Thơm tho trong sạch đàng hoàng yên vui
 Nếp nhăn vầng trán bên đời
 Vai cha mái ấm bầu trời tình thương Xua đi bao cảnh bùi ngùi
 Dìu con từng bước từng đường Vì ta có mẹ đậm mùi nghĩa nhân
 Lo toan vất vả đêm trường năm canh Dũa mài rèn luyện bản thân
 Giữ gìn khí phách bình an mạnh lành
 Bàn tay khô, cứng, sỏi, sành .
Ôm con mưa, nắng, dỗ dành, chở che
 Cha là chiếc võng trưa hè
 Ru con ngon giấc tuổi thơ ngọt ngào
 ........ Bài thơ lục bát về bà Bài thơ lục bát về ông
 Bà tôi váy đụp áo thâm Cùng ông thăm lúa trên đồng
Nón mê bà đội quanh năm ngoài đồng Cháu vui vui giữa mênh mông đất trời
 Như con cò trắng ven sông Bồng bềnh mây trắng êm trôi
 Hai vai gánh nặng lo chồng nuôi con Tiếng chim ríu rít gọi mời hân hoan
 Đường làng mòn vẹt gót son Cánh đồng như một biển vàng
Ước mong con cháu vẹn tròn giấc mơ Gió đưa lớp lớp hàng hàng sóng lay
 Yêu bà từ thuở ấu thơ Hạt vàng tròn trịa căng đầy
 Những ngày xưa ấy bây giờ đã qua Mùi hương thơm ngát ngất ngây đồng chiều
 Khi Cha chinh chiến miền xa Theo ông cháu biết bao điều
 Mẹ đi làm vắng ở nhà bà chăm – Có hạt cơm, phải mất nhiều công lao.
 Cháu đi học lúc lên năm Nói gì mà lúa rì rào?
Thương cháu bé bỏng đêm nằm bà ru Hình như lúa bảo: – sắp vào mùa vui.