Giáo án Ngữ văn 6 - Tuần 19, Tiết 73-76 - Năm học 2020-2021 - Trịnh Phương Lan

 Giáo án Ngữ Văn 6 Năm học: 2020- 2021 
Tuần: 19 Ngày soạn: 04/01/2021
Từ tiết 73 đến 76
Tiết: 73, 74 Văn bản: BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN 
 (Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài)
I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức, kỹ năng, thái độ
 * Kiến thức:
 - Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi.
 - Dế Mèn: một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ nhưng tính tình bồng bột, kiêu ngạo.
 - Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích.
 * Kỹ năng:
 - Văn bản hiện đại kết hợp yếu tố tự sự và miêu tả. Phân tích các n/vật trong đoạn trích.
 - Vận dụng so sánh và nhân hóa khi viết văn miêu tả.
 - THGDKNS: Tự nhận thức và xác định cách ứng xử sống kiêm tốn và biết tôn trọng 
người khác.
 * Thái độ: GD cho hs thái độ sống hòa nhã với mọi người xung quanh, không hung 
hăng hống hách, kiêu ngạo, sự cảm thông chia sẻ, biết hối hận khi phạm lỗi.
 2. Phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh
 Các phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho HS qua nội dung bài/ chủ đề 
dạyhọc:
 - Năng lực tự học, đọc hiểu: Nhận diện được nhân vật, sự kiện, cốt truyện; hiểu được 
tính cách nhân vật Dế mèn một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ nhưng tính tình bồng bột, kiêu 
ngạo; một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo: Từ tính cách nhân vật, liên hệ bản thân.
 - Năng lực hợp tác nhóm: trình bày và trao đổi thông tin.
 II. Chuẩn bị:
 - Giáo viên: SGK, giáo án, tìm hiểu về tác giả + CKTKN
 - Học sinh: Soạn bài.
 III. Tổ chức các hoạt động dạy học
 1. Ổn định lớp: (1 phút)
 2. Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra bài soạn của HS
 3. Bài mới: (80 phút)
 Cách thức tổ chức hoạt 
 Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
 động
 Tiết 1
 Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (2 phút)
 Mục đích: Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
 Nội dung: Lời dẫn vào bài mới: Tô Hoài là nhà văn chuyên viết chuyện ngắn cho 
 thiếu nhi. Các tác phẩm của ông đều là những tác phẩm mang màu sắc tưởng tượng 
 phong phú. ''Dế mèn phiêu lưu kí'' cũng là một trong những tác phẩm như vậy. 
 Truyện vô cùng hấp dẫn nên đã được chuyển thành phim và dịch ra nhiều thứ tiếng 
 trên thế giới. Bài học ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu một đoạn trích trong 
 tác phẩm dài này.
GV: Trịnh Phương Lan Giáo án Ngữ Văn 6 Năm học: 2020- 2021 
 Hoạt động 2: Tìm tòi, tiếp nhận kiến thức: (75 phút)
 Mục đích: Nhận diện được nhân vật, sự kiện, cốt truyện; hiểu được tính cách nhân 
 vật Dế Mèn một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ nhưng tính tình bồng bột, kiêu ngạo; một 
 số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật. Ý nghĩa của truyện. 
 * Kiến thức 1: Đọc - tìm I. Đọc - tìm hiểu chung:
 hiểu chung - Nghe hướng dẫn 1. Đọc
 - HDHS đọc phân vai: 
 + Dế Mèn: khi miêu tả, đọc 
 nhẹ nhàng, tự hào; khi nói 
 với Dế Choắt giọng hống 
 hách; khi trêu chọc chị Cốc 
 giọng kiêu căng, khiêu khích
 + Dế Choắt giọng yếu ớt.
 + Chị Cốc giọng tức tối. - Đọc phân vai. 
 - Tổ chức cho hs đọc phân 
 vai. - Nghe nhận xét. 
 - Nhận xét cách đọc của học 2. Tìm hiểu chung: 
 sinh. a. Tác giả: Tên thật là 
 - Em hãy nêu một số nét về - Nêu một số nét về Nguyễn Sen (1920 - 
 tác giả Tô Hoài. tác giả. 6/7/2014), là nhà văn có 
 - Cho học sinh xem hình - Quan sát hình nhiều tác phẩm viết cho thiếu 
 chân dung tác giả, GV nêu nhi.
 thêm chi tiết về năm mất của 
 tác giả. - Dựa vào chú thích , b. Tác phẩm: Thuộc chương I 
 - VB được trích từ tác phẩm trả lời: Trích từ của truyện “Dế Mèn phiêu 
 nào? Thuộc chương mấy? chương I: “Dế Mèn lưu ký”, xb lần đầu năm 
 phiêu lưu kí”. 1941.
 - Nghe
 - GV nhận xét, kết luận. - Nêu từ khó. c. Từ khó (SGK)
 - Cho hs tìm hiểu tử khó. - Tìm bố cục của bài . d. Bố cục: 2 đoạn
 - Bài chia làm mấy đoạn? Ý - Đoạn 1: Từ đầu thiên hạ 
 chính của từng đoạn? - Nghe nhận xét. rồi ->Miêu tả về hình dáng và 
 - GV nhận xét. tính cách của dế Mèn. 
 - Đoạn 2: Tiếp theo Hết -> 
 Bài học đường đời đầu tiên 
 của dế Mèn. 
 - Xác định ngôi kể: - Ngôi kể: thứ nhất
 - Bài văn được kể theo ngôi Ngôi thứ 1, lời của dế 
 thứ mấy? Lời của nhân vật Mèn.
 nào? - Dế Mèn, dế Choắt, 
 - Bài văn có những nhân vật chị Cốc , Dế Mèn là 
 nào? Nhân vật nào là nhân nhân vật chính.
 vật chính?
 * Kiến thức 2: Đọc - hiểu - Đọc đoạn 1 II. Đọc - hiểu văn bản:
 văn bản - Tìm ngoại hình của 1. Vẻ đẹp và tính cách của 
 - Yêu cầu hs đọc đoạn 1. dế Mèn. Dế Mèn:
GV: Trịnh Phương Lan Giáo án Ngữ Văn 6 Năm học: 2020- 2021 
 - Dế Mèn được miêu tả với a. Vẻ đẹp của Dế Mèn:
 ngoại hình như thế nào? * Ngoại hình: 
 - Là chàng thanh niên
 - Càng mẫn bóng
 - Cánh dài
 - Vuốt cứng dần và nhọn.
 - Đầu to, nổi tảng
 - Răng đen nhánh
 - Thảo luận tìm hành - Râu dài, cong.
 - Yêu cầu học sinh thảo luận động của dế Mèn. * Hành động: 
 nhóm: Dế Mèn có những - Co cẳng đạp phanh phách; - 
 hành động nào đáng chú ý? - Nhai ngoàm ngoạp, 
 - Tác giả đã sử dụng nghệ - Nghệ thuật nhân - Đi hùng dũng... 
 thuật gì để miêu tả? hóa. - Khoan thai vuốt râu
 - Khá giỏi: Qua đó em có - Nhận xét (Sinh => Dùng tính từ miêu tả tỉ mỉ 
 nhận xét gì về nghệ thuật động, hấp dẫn.) hình ảnh -> Dế Mèn là một 
 miêu tả loài vật của Tô chàng dế đẹp cường tráng.
 Hoài?
 Tiết 2
 - Dế Mèn đã đối xử với - Tìm chi tiết b. Tính cách của Dế Mèn:
 những người xung quanh - Cà khịa, to tiếng với tất cả
 ntn? - Quát chị Cào Cào
 - Thái độ lúc đầu của dế Mèn - Xưng hô: mày, chú - Đá ghẹo Gọng Vó.
 đối với Choắt như thế nào? mày; Lời lẽ: lớn tiếng - Gọi Choắt, mày, chú mày; 
 mắng mỏ. xưng ta, tao, lớn tiếng mắng..
 - Vì sao Dế Mèn lại làm như - Giải thích -> Trịch thượng, khinh 
 vậy? thường, không quan tâm giúp 
 - KG: Em có nhận xét gì về - Nhận xét đỡ người khó khăn.
 thái độ đó?
 - Tâm lí Dế Mèn diễn biến - Thuật lại diễn biến 2. Bài học đường đời đầu 
 của Dế Mèn khi trêu chọc việc Dế Mèn trêu tiên của Dế Mèn: 
 chị Cốc dẫn đến cái chết của chọc chị Cốc dẫn đến - Bày trò trêu chọc chị Cốc
 dế Choắt được diễn ra như cái chết của Dế - Lúc đầu: Huênh hoang, đắc 
 thế nào? Choắt. ý, nằm bắt chân chữ ngũ. 
 - Tính hay nghịch ranh của - Cái chết thương tâm - Lúc sau: Khiếp sợ, im thin 
 Dế Mèn dẫn đến hậu quả gì? cho Dế Choắt. thít, biết chị Cốc đi rồi mới 
 - Trước khi chết, Choắt đã - Tìm câu nói của mon men bò lên. 
 nói gì với Mèn? Choắt - Tính nghịch ranh của dế 
 - Khá giỏi: Tại sao Dế Mèn - Phát biểu: Nêu cách Mèn đã gây ra cái chết cho dế 
 lại bất ngờ trước lời khuyên lý giải Tính phục Choắt. 
 của Choắt? Điều đó cho ta thiện của Mèn. - Dế Mèn suy ngẫm sâu sắc 
 thấy tính cách của Mèn ntn? về bài học từ lời chăng chối 
 - Dế Mèn đã rút ra được bài - Nêu bài học của Dế của Choắt: “Ở đời ” 
 học ý nghĩa gì cho bản thân? Mèn
 - THGDKNS: Qua bài học - Liên hệ: Nhắc nhở: 
GV: Trịnh Phương Lan Giáo án Ngữ Văn 6 Năm học: 2020- 2021 
 của Dế Mèn, em thấy khi ứng xử khiêm tốn, 
 mình cần có thái độ ntn khi tôn trọng người khác.
 ứng xử với mọi người xung 
 quanh? 
 - Qua câu chuyện về bài học - Nêu ý nghĩa. 2. Ý nghĩa của văn bản:
 đường đời đầu tiên của dế Đoạn trích nêu lên bài học: 
 Mèn, em rút ra ý nghĩa gì? tính kiêu căng của tuổi trẻ có 
 thể làm hại người khác, khiến 
 ta phải ân hận suốt đời.
 - Em hãy nêu đôi nét về nghệ - Nêu nét đặc sắc về 3. Nghệ thuật:
 thuật của đoạn trích. nghệ thuật Kết hợp kể - tả; xây dựng 
 hình tượng nhân vật gần gũi 
 với trẻ thơ; lời văn giàu hình 
 ảnh.
 - Gọi HS đọc ghi nhớ - HS đọc ghi nhớ * Ghi nhớ: SGK
 Hoạt động 3: Luyện tập
 Mục đích: HS liên hệ bản thân
 - Hướng dẫn hs viết đoạn - Viết đoạn văn. IV. Luyện tập: 
 văn. Em hãy tự đặt mình vào tâm 
 trạng của Dế Mèn sau cái 
 - Gọi HS kể tóm tắt đoạn - Kể tóm tắt chết của dế Choắt để viết 
 trích. đoạn văn ấy. 
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 3 phút 
 - Học bài vừa học, chú ý vận dụng bài học trong thực tế cs.
 - Tập kể tóm tắt truyện
 - Tìm đọc truyện: Dế Mèn phiêu lưu kí
 - Chuẩn bị bài: Tìm hiểu chung về văn miêu tả
 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả học tập 
của bản thân và của bạn: 
 + Chi tiết nào trong truyện gợi cho em sự suy ngẫm gì?
 + Hãy nêu ý nghĩa của truyện?
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
 V. Rút kinh nghiệm:
 ....................................................................................................................................................
 ....................................................................................................................................................
 ....................................................................................................................................................
 Tiết: 75, 76 TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ
 I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ:
 * Kiến thức: Mục đích miêu tả. Cách thức miêu tả.
 * Kĩ năng: 
GV: Trịnh Phương Lan Giáo án Ngữ Văn 6 Năm học: 2020- 2021 
 - Nhận diện được những đoạn văn, bài văn miêu tả. Bước đầu xác định được nội dung 
của đoạn văn hay bài văn miêu tả, xác định đặc điểm nổi bật của đối tượng MT trong 
bài, đoạn văn miêu tả.
 - THGDBVMT: Ra đề văn có đề tài về môi trường.
 *Thái độ: Yêu thích tạo lập vb miêu tả.
 II. Chuẩn bị:
 - Giáo viên: SGK, giáo án+ CKTKN.
 - Học sinh: ĐDHT, bài cũ, bài soạn.
 III. Các bước lên lớp
 1. Ổn định lớp: (1 phút)
 2. Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
 Kiểm tra bài soạn của HS
 3. Nội dung bài mới: (80 phút)
 Cách thức tổ chức hoạt động SP Hoạt động của Kết luận của GV
 học sinh
 Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn (2 phút)
 Mục đích: Giúp HS hiểu khi giao tiếp hoặc tạo lập vb cần phải sd miểu tả.
 Hoạt động 2: Hoạt động tìm tòi, tiếp nhận kiến thức. (40 phút)
 Mục đích: Hiểu được mục đích miêu tả, cách thức miêu tả.
 I. Thế nào là văn miêu tả? 
 1. Tình huống: sgk
 - Yêu cầu học sinh đọc các - Đọc các tình - Tình huống 1: chỉ đường cho 
 tình huống. huống. người lạ
 - Yêu cầu học sinh trả lời cụ - Giải quyết các tình - Tình huống 2: chỉ chiếc áo 
 thể các câu hỏi. huống. cần mua.
 - Nhận xét cách giải quyết tình - Nghe nhận xét, bổ - Tình huống 3: hỉnh ảnh lực 
 huống của hs. sung. sĩ.
 - Ở tình huống nào cần sử - Xác định tình 
 dụng văn miêu tả? huống
 - Khá giỏi: Từ cách tìm hiểu - Trả lời theo sự -> Cả 3 tình huống đều sử 
 các tình huống trên em hãy hiểu biết của bản dụng văn miêu tả. 
 cho biết thế nào là văn miêu thân. -> Là loại văn nhằm giúp 
 tả? người đọc, người nghe hình 
 dung được đặc điểm, tính chất 
 nổi bật của sự vật, sự việc, con 
 người, phong cảnh 
 2. Tìm hiểu 2 đoạn văn: 
 - Yêu cầu học sinh đọc mục 2. - Đọc yêu cầu 2. - Miêu tả Dế Mèn và Dế 
 - Yêu cầu tìm 2 đoạn văn miêu - Tìm và đọc 2 đoạn Choắt 
 tả Dế Mèn và Dế Choắt. văn. * Dế Mèn: Là một chàng dế 
 - Dế Mèn được miêu tả như - Là một chàng dế khỏe mạnh. 
 thế nào? khỏe mạnh, cường * Dế Choắt: Gầy gò, ốm yếu, 
 tráng. bệnh hoạn.
 - Dế Choắt được miêu tả như - Là một chàng dế - Dễ hình dung đặc điểm nổi 
 thế nào? ốm yếu. bật của 2 chú dế qua những 
GV: Trịnh Phương Lan Giáo án Ngữ Văn 6 Năm học: 2020- 2021 
 - Hai đoạn văn trên có giúp - Giúp em hình dung chi tiết, hình ảnh: 
 em hình dung được đặc điểm được đặc điểm nổi + Dế Mèn: Càng, chân, khoeo, 
 nổi bật của hai chú dế không? bật của hai chú dế. vuốt, đầu, cánh, răng, râu 
 - KG: Những chi tiết và hình - Trả lời + Dế Choắt: gầy gò, dài lêu 
 ảnh nào giúp em hình dung nghêu..
 được điều đó? 
 - GV củng cố, kết luận và rút - Nghe
 ra ghi nhớ.
 - Cho hs đọc ghi nhớ - Đọc ghi nhớ 
 * Ghi nhớ : SGK
 Hoạt động 2: Luyện tập (30 phút)
 Mục đích: HS vận dụng lý thuyết vào làm bài tập
 II. Luyện tập: 
 - Yêu cầu học sinh thảo luận - Thảo luận nhóm. 1. Đọc các đoạn văn: 
 nhóm bt 1. - Đoạn 1: Tả Dế Mèn là một 
 - Yêu cầu học sinh đọc các - Trình bày kết quả. chú dế thanh niên cường 
 đoạn văn và xác định yêu cầu tráng. 
 bài tập 1. - Đoạn 2: Tái hiện hình ảnh là 
 - Ở đoạn 1 tái hiện lại điều gì? - Trả lời một chú bé liên lạc, đặc điểm 
 - Yêu cầu đại diện nhóm trình - Nhận xét,bổ sung. nổi bật là nhanh nhẹn, vui vẻ, 
 bày kết quả. hồn nhiên, vui tươi.
 - Đoạn 3: Miêu tả vùng bãi 
 ven ao, hồ ngập nước sau 
 mưa, đặc điểm là thế giới 
 động vật đầy sinh động ồn ào, 
 huyên náo.
 - Tìm hiểu đề luyện tập: - Đọc đề luyện tập. 2. Đề luyện tập: 
 - Yêu cầu học sinh đọc đề - Trả lời: Nêu một a. Nếu phải viết đoạn văn 
 luyện tập. vài đặc điểm tiêu miêu tả cảnh mùa mưa thì em 
 biểu. sẽ chú ý những đặc điểm nổi 
 - Nếu tả cảnh mùa mưa thì em - Tự xác định đặc bật: âm thanh, các hiện tượng 
 sẽ chọn đặc điểm nổi bật nào? điểm nổi bật trên bầu trời, hình ảnh cs của 
 - Nhận xét - sửa sai. - Nhận xét - bổ con người,.. 
 - THGDBVMT: Em hãy tìm sung. 
 đoạn văn miêu tả viết về đề tài - Tìm đoạn văn 
 môi trường và nhận xét về miêu tả cảnh quan 
 cảnh được tả. môi trường 
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: (3 phút)
- Học bài vừa học. Tìm và phân tích một đoạn văn MT 
- Chuẩn bị bài: Sông nước Cà Mau
+ Đọc vb.
+ Trả lời các câu hỏi, tìm hình ảnh so sánh, từ miêu tả màu sắc.
IV. Kiểm tra đánh giá bài học: (3 phút)
- Văn miêu tả có đặc điểm gì?
- GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học.
GV: Trịnh Phương Lan Giáo án Ngữ Văn 6 Năm học: 2020- 2021 
V. Rút kinh nghiệm
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
 Tổ kí duyệt tuần 19, Ngày 06/01/2021
 Tổ trưởng
 - ND, HT:
 - PP:
 Nguyễn Thị Định
GV: Trịnh Phương Lan