Giáo án Nâng cao Ngữ văn 6 - Tuần 19, Chuyên đề 4: Văn miêu tả. Đặc điểm cơ bản. Cách làm văn miêu tả (Tiết 1-3) - Năm học 2020-2021

 Tuần 19 Ngày soạn: 05.01.2021
 Tiết 52,53,54
 Chuyên đề 4: VĂN MIÊU TẢ - ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN – 
 CÁCH LÀM VĂN MIÊU TẢ (tiết 1,2,3)
 I. Mục tiêu: 
 1. Kiến thức: 
 - Hiểu thế nào là một bài văn miêu tả; mục đích và cách thức miêu tả từ đó 
 phân biệt được sự khác nhau giữa văn bản tự sự và văn bản miêu tả.
 - Hiểu thế nào là các thao tác quan sát, nhận xét, tưởng tượng, so sánh và vai 
 trò của chúng trong viết văn miêu tả. 
 - Nắm được bố cục, thứ tự miêu tả, cách xây dựng đoạn và lời văn trong văn 
 miêu tả.
 2. Kỹ năng: 
 - Nhận diện được đoạn văn, bài văn miêu tả , xác định được nội dung, đặc 
 điểm nổi bật của từng đối tượng được miêu tả. Rèn kĩ năng quan sát, liên 
 tưởng, tượng tượng và diễn đạt ngắn gọn bằng ngôn ngữ , hình ảnh đặc sắc.
 Biết vận dụng những kiến thức về văn miêu tả vào đọc – hiểu tác phẩm văn học. 
 - Biết viết lời văn, đoạn văn, tả cảnh, tả người theo quy trình cụ thể. 
 3. Thái độ: 
 - Biết phát hiện, yêu quý, trân trọng, nâng niu vẻ đẹp của cuộc sống.
 - Tâm hồn nhạy cảm trước cái đẹp.
 II. Chuẩn bị:
 - GV: Giáo án + Tài liệu tham khảo về văn miêu tả.
 - HS: Bài soạn + Sách Ngữ Văn nâng cao 6.
 III. Các hoạt động trên lớp:
 1. Ồn định lớp:
 2. Kiểm tra bài cũ: 
 3. Nội dung bài mới: 
 Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cơ bản
NC1 T1,2 I. Đặc điểm của văn miêu tả
 Tìm hiểu thế nào là I. Đặc điểm của văn miêu tả: 
miêu tả? - Quan sát 1. Khái niệm: Sgk.
- GV cung cấp cho hs Qua văn miêu tả người đọc 
bài văn miêu tả Cây không chỉ cảm nhận được vẽ 
gạo và Một keo vật bề ngoài (màu sắc hình dáng, 
(tr75 và 100 - Văn kích thước, trạng thái...) mà 
miêu tả và kể chuyện) - Sự vật cũng có sự vận còn hiểu rõ được bản chất bên 
- Hướng dẫn hs phân động theo tg, qua những trong của đối tượng, sự vật.
tích đặc điểm đối tượng ngày đông giá xấu xí thì 2. Trình tự trong miêu tả:
của hai đoạn văn miêu khi xuân sang, gạo lại Tùy đối tượng mà chọn trình 
tả: rực rỡ, nhộn nhịp. tự hợp lý (thời gian, không 
+ Ngoài miêu tả cây gian, cảm xúc cá nhân).
gạo thay đổi qua bốn 3. Ngôn ngữ trong văn miêu tả:
mùa, bài văn còn thể - Sức trẻ khỏe nhanh - Từ ngữ phải giàu hình, ảnh, 
hiện ý nghĩa gì? nhẹn vẫn cần có kinh đường nét âm thanh, màu sắc, 
+ Miêu tả một keo vật, nghiệm mới thành công nhạc điệu. Đặc biệt là dùng hệ 
tác giả không chỉ cho được. thống các từ láy.
ta thấy sự gay cấn, - Nghe - Ngôn ngữ dùng cũng phải quyết liệt mà còn thể chính xác. Nghĩa là chọn đúng 
hiện điều gì? từ ngữ diễn đạt chính xác nhất 
- GV kết luận với HS cái thần, cái hồn của đối tượng 
là miêu tả cần phải đạt miêu tả.
yêu cầu: Làm rõ đặc - Xác định các bước. - Ngôn ngữ cũng cần có sức 
điểm bên ngoài và bản liên tưởng tức là có khả năng 
chất bên trong của đối khơi gợi trí tưởng tượng cho 
tượng. người đọc. Từ dùng được hiểu 
 - Để miêu tả được đối - Nghe theo các lớp nghĩa ẩn, nghĩa 
 tượng, ta phải thực bóng.
 hiện theo những cách - Sắp xếp ngôn ngữ cũng là 
 thức nào? - Nêu các trình tự miêu một nghệ thuật linh hoạt sáng 
 - Gv đưa ví dụ: «Miêu tả mà em biết. tạo. Dùng nhiều dạng câu trong 
 tả cánh đồng lúa chín» - Tùy đối tượng mà tiếng Việt.
 để phân tích. chọn lựa hợp lí.
- Em hãy kể ra các 
trình tự miêu tả? Cho - Kể các kĩ năng cơ bản 
ví dụ. cần thiết khi viết văn 4. Một số kĩ năng cần sử dụng 
- Khi miêu tả cần chọn miêu tả. khi làm bài miêu tả:
trình tự miêu tả như thế - Dựa vào kiến thức đã a. Kĩ năng quan sát và ghi 
nào? học ở lớp 5, HS kể các chép: chọn vị trí phù hợp, ghi 
 - Em hãy kể các kĩ dạng đề miêu tả em đã chép những điều cần thiết.
 năng cơ bản cần thiết làm. b. Kĩ năng tưởng tượng: 
 khi viết văn miêu tả? - Dựa vào kiến thức đã tưởng tượng sáng tạo để bổ 
 - Hs kể, Gv bổ sung, học ở lớp 5, HS kể các sung những hình ảnh phù hợp 
 hoàn chỉnh. dạng đề miêu tả em đã làm cho bức tranh phong phú 
 làm. và sinh động hơn
 - Nhận xét. VD: đọan 1,2 trang 130.
- Kể ra các dạng đề c. Kĩ năng so sánh: so sánh là 
miêu tả em đã làm? hệ quả của quá trình liên tưởng 
 tưởng tượng. Có nhiều hình 
 thức so sánh:
- Có thể qui các đề đó - Người với người: Với gương 
vào mấy dạng? mặt phúc hậu và mái tóc bạc 
 phơ, trông bà như bà tiên trong 
 truyện cổ tích.
 - Người với vật: lão ta quá xảo 
 quyệt y như con cáo già.
 Người với cây cối: Cô bé như 
 cây lúa non lặng lẽ lớn lên từ 
 bùn đất.
 - Người với hiện tượng tự 
 nhiên: giọng lão ngấy như sấm.
 - So sánh vật với vật, cảnh với 
 cảnh: trăng non giữa bầu trời 
 đầy sao y như cái liềm vàng ai 
 bỏ quên giữa đồng lúa chín.
NC2 tiết 1 II. Thực hành 
- Gv dùng bảng phụ - Quan sát các câu văn. 1. Hãy viết tiếp những câu viết các câu văn. - 3 HS lên bảng điền văn sau bằng cách dùng hình 
- Gọi mỗi câu 3 HS lên (nhiều cách so sánh) ảnh so sánh:
bảng điền (nhiều cách - Nghe, tự điều chỉnh. a. Con đường làng uốn lượn 
so sánh khác nhau) b. Bầu trời đầy sao 
- GV nhận xét, kết luận c. Những quả dừa lúc lỉu trên 
 cao 
 4. Củng cố: 
 - Thế nào là văn miêu tả?
 - Các dạng bài chính trong văn miêu tả? 
 5. Hướng dẫn: 
 - Tìm hiểu các dạng bài và phương 
 pháp làm bài văn miêu tả.
 IV. Rút kinh nghiệm: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
 .
 Trình kí tuần 19 - 06.01.2021
 - ND:
 - HT:
 PHT: Hồ Văn Khởi