Giáo án Nâng cao Ngữ văn 6 - Chuyên đề 2: Những đặc trưng cơ bản của truyện truyền thuyết Việt Nam (Tiết 2-4) - Năm học 2019-2020

 Tuần 3 Ngày soạn: 19.8.2019 
Chuyên đề 2 (Văn bản): 
 NHỮNG ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA
 TRUYỆN TRUYỀN THUYẾT VIỆT NAM (Tiết 2,3,4)
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
 Những nét chính về nội dung và nghệ thuật của một số truyện truyền thuyết 
Việt Nam được học trong chương trình từ đó mở rộng ra tìm hiểu những đặc 
điểm chung của thể truyền thuyết ở một số truyện truyền thuyết khác ngoài 
chương trình được học.
 2. Kĩ năng:
 Biết cách đọc-hiểu, cảm nhận nội dung và nghệ thuật của truyền thuyết theo 
đúng đặc trưng của nó qua từng văn bản cụ thể.
 Phân biệt thần thoại với truyền thuyết và với lịch sử. Thậm chí là phân biệt 
truyền thuyết về thời đại Hùng Vương và truyền thuyết về thời Hậu Lê (ít yếu tố 
hoang đường và theo sát lịch sử hơn).
3. Thái độ: 
 Lòng tự hào về trí tuệ văn hoá, lịch sử dựng nước và giữ nước, khơi gợi 
những khát vọng chinh phục thiên nhiên, làm chủ cuộc sống và có ý thức thực 
hiện những khát vọng cao đẹp ấy. 
II. Chuẩn bị:
 - GV: Giáo án + Tài liệu tham khảo về truyện truyền thuyết Việt Nam.
 - HS: Bài soạn + Sách Ngữ Văn nâng cao 6.
III. Các bước lên lớp:
 1. Ồn định lớp:
 2. Kiểm tra bài cũ: 
 3. Nội dung bài mới: 
 Hđ của thầy Hoạt động của trò Nội dung cơ bản
 III. Các loại truyền thuyết trong 
 chương trình Ngữ Văn 6:
- Trong chương - Phân loại các truyện 1. Truyền thuyết về họ Hồng Bàng 
trình Ngữ Văn 6, truyền thuyết và thời kì thành lập nước Văn 
các truyện truyền Lang:
thuyết chia làm - Con Rồng Cháu Tiên.
mấy loại? - Bánh chưng bánh giầy.
- HS liệt kê các - HS liệt kê các truyện - Thánh Gióng.
truyện đã học vào đã học vào từng loại? - Sơn Tinh,Thủy Tinh.
từng loại? Mang đạm chất thần.
 2. Truyền thuyết thời phong kiến 
 tự chủ Lê sơ): Sự tích Hồ Gươm.
 Có phần theo sát lịch sử hơn và 
 bớt dần tính chất hoang đường.
 IV.Quan hệ giữa các yếu tố hoang 
- Yêu cầu hs phân - Phân tích các quan hệ đường và sự thực lịch sử trong 
tích các quan hệ giữa các yếu tố hoang từng văn bản truyền thuyết đã 
giữa các yếu tố đường với sự thật lịch học:
hoang đường với sử trong các truyện 1. Con Rồng Cháu Tiên: sự thật lịch sử truyền thuyết đã học. - Sự kết hợp giữa các bộ lạc Lạc 
trong các truyện Việt, Âu Việt là nguồn gốc của các 
truyền thuyết đã cư dân Bắc Việt.
học. - Gắn với nước Văn Lang - tên đầu 
- GV phân HS - Nghe GV phân nhóm tiên của nước ta.
theo nhóm hoạt hoạt động: 2. Bánh chưng bánh giầy:
động: + N1: Con Rồng Cháu Trong lịch sử, vua thường truyền 
 + Nhóm 1: Con Tiên. ngôi cho con cả. Trong “Bánh 
Rồng Cháu Tiên. + N2: Bánh chưng bánh chưng bánh giầy”, vua chọn người 
 + Nhóm 2: Bánh giầy. “vừa ý ta”. -> Độ lệch giữa yếu tố 
chưng bánh giầy. + N3: Thánh Gióng. “sử” và yếu tố “truyện”.
 + Nhóm 3: + N4: Sơn Tinh, Thủy 3. Thánh Gióng:
Thánh Gióng. Tinh. - Thời Hùng Vương, các cuộc chiến 
 + Nhóm 4: Sơn + N5: Sự tích Hồ đấu chống ngoại xâm trở nên ác liệt 
Tinh, Thủy Tinh. Gươm. hơn.
 + Nhóm 5: Sự - “Cơm, áo”: chuẩn bị về lương 
tích Hồ Gươm. thực.
 - “Ngựa sắt, roi sắt”: chuẩn bị về vũ 
 khí.
 - “Nhổ bụi tre bên đường”: Hình 
 ảnh thể hiện cuộc chiến tranh có thể 
 huy động tất cả mỗi nhành cây ngọn 
 cỏ đều trở thành vũ khí.
- Yêu cầu các - Các nhóm thảo luận – - “quật vào giặc”: Anh dũng đánh 
nhóm thảo luận – Cử đại diện trình bày – giặc dù dân tộc Việt cổ tuy nhỏ.
Cử đại diện trình các nhóm khác bổ sung, 4. Sơn Tinh, Thủy Tinh:
bày – các nhóm nhận xét. - Gắn với một giai đoạn lịch sử thời 
khác bổ sung, đại Hùng Vương.
nhận xét. - Nghe GV chốt kiến - Lũ lụt là hiện tượng xảy ra thường 
- Giáo viên chốt thức. xuyên ở vùng bắc Bộ -> Thủy Tinh.
kiến thức. - Nhân dân bắc Bộ thường xuyên 
 đắp đê chống lụt -> Sơn Tinh.
 5. Sự tích Hồ Gươm:
 - Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống 
 quân Minh xâm lược.
 - Thanh gươm công lí, chính nghĩa.
 - Nguồn gốc Hồ Gươm: Hồ Gươm 
 được thuồng luồng hóa.
 V. Thực hành:
 1. Kể một số truyện truyền thuyết 
- HD HS kể một - HS kể một số truyện trong và ngoài chương trình.
số truyện truyền truyền thuyết trong và 
thuyết trong và ngoài chương trình.
ngoài chương 
trình.
 2. Phân tích giá trị nội dung, nghệ 
- Hãy tìm những - HS tìm những yếu tố thuật, bài học ý nghĩa của truyện TT 
yếu tố LS trong LS trong các truyện TT qua một số tp.
các truyện TT đã đã học. Cách miêu tả - Các nhân vật và sự kiện lịch sử. học. Những sự những sự kiện, nhân vật - Khát vọng chinh phục thiên 
kiện, nhân vật ấy LS. nhiên, khát vọng độc lập, hòa bình 
được miêu tả ntn? của nhân dân ta. 
- Hình ảnh bánh - Nhận xét quan niệm 
chưng, bánh giầy của người xưa về thế 
phản ánh quan giới qua hình ảnh bánh 
niệm của người chưng, bánh giầy.
xưa về thế giới 
ntn?
- Truyền thuyết - Nhận xét 
kể về sự ra đời 
của con người có 
gì đặc biệt? Ý 
nghĩa của sự ra 
đời đó ntn?
- Hình ảnh thanh - Cảm nghĩ của em về 
gươm “Thuận thanh gươm “Thuận 
Thiên” có ý nghĩa Thiên”.
ntn trong truyện 
STHG?
- Nhận xét về tính - HS Nhận xét về tính 
chất LS qua các chất LS qua các vb.
vb.
4. Củng cố: 
 Kể lại một câu chuyện về thời vua Hùng bằng cách xâu chuỗi các câu 
 chuyện sự việc chính của các câu chuyện. 
 5. Hướng dẫn hs học bài, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà: 
 Đọc thêm các tài liệu tham khảo về truyện truyền thuyết.
IV. Rút kinh nghiệm: 
. . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
 Tổ kí duyệt tuần 3
 21.8.2019
 TT: Nguyễn Thị Vân