Giáo án Nâng cao Ngữ văn 6 - Tuần 7 - Năm học 2020-2021

 Tuần: 7 Ngày soạn: 12.10.2020
 Tiết: 20,21,22
 Chuyên đề 3 (Văn bản)
 TRUYỆN CỔ TÍCH - ĐẶC ĐIỂM VÀ Ý NGHĨA 
 I. Mục tiêu: 
 1. Kiến thức:
 Hiểu, cảm nhận những nét chính về nội dung và nghệ thuật của một số truyện cổ 
 tích Việt Nam và nước ngoài.
 Khái quát được khát vọng về sự chiến thắng của cái Thiện, về sự công bằng trong 
 đời sống; về phẩm chất, năng lực kì diệu của một số kiểu nhân vật, nghệ thuật kì ảo, 
 kết thúc có hậu là tư tưởng xuyên suốt các truyện cổ tích được học.
 2. Kỹ năng:
 Phân tích được đặc điểm, phương thức biểu hiện trong một số truyện cổ tích đã 
 học; biết liên hệ với truyền thống văn hoá lâu đời của dân tộc.
 3. Thái độ:
 Trân trọng di sản văn học quá khứ, cảm thông với tâm tư, nguyện vọng của quần 
 chúng nhân dân. Có ý thức về công bằng sự khoan dung trong xã hội hiện đại.
 II. Chuẩn bị:
 - GV: Giáo án + Tài liệu tham khảo về truyện cổ tích Việt Nam.
 - HS: Bài soạn + Sách Ngữ Văn nâng cao 6.
 III. Các bước lên lớp:
 1. Ồn định lớp:
 2. Kiểm tra bài cũ: 
 3. Nội dung bài mới: 
 Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cơ bản
- Cho hs kể tên các truyện cổ - Kể tên các truyện cổ I. Đặc điểm của truyện cổ 
tích mà em đã học và đọc tích mà em đã học và tích (đặc điểm, phương thức 
thêm. đọc thêm. riêng)
- Ngoài ra các em còn biết - Kể thêm những 1. Cốt truyện: Thường được 
thêm những truyện cổ tích truyện cổ tích khác. xây dựng theo một vài sơ đồ 
nào nữa? Hãy tóm tắt truyện Tóm tắt truyện đó. (vd: chung, có thể tìm thấy các 
đó. Sự tích trầu cau, Tấm kiểu truyện quen thuộc như:
 Cám, Trương Chi) + Dũng sĩ diệt đại bàng cứu 
 - Qua những truyện cổ tích - Nhận xét chung về người đẹp.
 đã học, đọc em thấy chúng cốt truyện. + Người xấu xí mà có tài 
 thường có cốt truyện chung + Kết thúc có hậu.
 là gì?
 - VD: GV hướng dẫn HS - Tìm chi tiết thể hiện 
 tìm hiểu, phân tích truyện sự tài giỏi của Sọ Dừa 
 “Sọ Dừa”: Sự tài giỏi của Nhận xét về quan hệ 
 Sọ Dừa được thể hiện qua giữa hình dáng bên 
 những chi tiết nào? Nhận ngoài và phẩm chất 
 xét về quan hệ giữa hình bên trong của nhân 
 dáng bên ngoài và phẩm vật.
 chất bên trong của nhân vật?
- Kết thúc truyện, phản ánh 
ước mơ gì của người lao 
động? - Nhận xét về kết thúc - Từ sự phân tích trên và truyện. 2. Nhân vật:
 những văn bản đã học cho - Nhân vật trong cổ tích là 
 học sinh thảo luận rút ra các - Rút ra các đặc điểm nhân vật hành động. Từ hành 
 đặc điểm về nhân vật của về nhân vật của truyện động nhân vật ta có thể rút ra 
 truyện cổ tích. cổ tích. tính cách. Nhân vật cổ tích 
 chưa được cá thể hóa, tâm lí 
- Hãy dựa vào định nghĩa hóa.
truyện cổ tích, hãy xác định - Các kiểu nhân vật
các kiểu nhân vật thường + Nhân vật là con người: mồ 
gặp? - Dựa vào định nghĩa côi, con riêng, em út, xấu xí, 
 truyện cổ tích, hãy xác bất hạnh,..
 định các kiểu nhân vật + Ông Tiên, Bụt, chim thần, 
 thường gặp. sách ước,..
 II. Phân loại truyện cổ tích
- GV giới thiệu các loại 1. Cổ tích thần kì: Thể hiện 
truyện cổ tích: niềm mơ ước của người xưa 
+ Cổ tích thần kì. về một thế giới đẹp đẽ, công 
+ Cổ tích sing hoạt - Nghe GV giới thiệu bằng. Nhân vật chính thường 
+ Cổ tích về loài vật các loại truyện cổ tích. là những con người bất hạnh, 
- Hãy lấy ví dụ cụ thể cho - Lấy VD cụ thể cho thấp cổ bé họng. Nhờ sự giúp 
các loại cổ tích trên. các loại cổ tích trên. đỡ của các lưc lượng siêu 
 + Cổ tích thần kì: nhân, cuối cùng được hạnh 
 Thạch Sanh, Sọ Dừa, phúc.
 Tấm Cám, Ai mua 
 hành tôi, Cây tre trăm 2. Cổ tích sinh hoạt: Nói về 
 đốt số phận con người gần như 
 + Cổ tích sinh hoạt: hiện thực cuộc sống, ít sử 
 Nói dối như Cuội, dụng yếu tố thần kì. Nhưng 
 Thằng Ngốc, Em bé các nhân vật thường tinh quái 
 thông minh, hoặc ngờ nghệch.
 + Cổ tích về loài vật: 
 Vì sao gà trống có 3. Cổ tích về loài vật: Giải 
 mào, Con thỏ tinh thích các đặc điểm của các 
 ranh loài vật hoặc về mối quan hệ 
- Từ đó rút ra đặc điểm riêng - Suy nghĩ, nhận xét. giữa chúng.
của từng loại. (những xung đột, mâu III. Ý nghĩa giá trị của 
 thuẫn) truyện cổ tích đối với cuộc 
- Truyện cổ tích được nhân - Nhận xét (một xã hội sống con người
dân sáng tác ra chủ yếu để có đạo lí và công lí). - Truyện cổ tích phản ánh và 
phản ánh nội dung gì trong - Suy luận (Triết lí lí giải những xung đột, mâu 
gia đình và xã hội? sống về đạo lí làm thuẫn trong gia đình và XH
- Truyện cổ tích thể hiện lí người và mơ ước công - Lí tưởng xã hội thẩm mĩ của 
tưởng của nhân dân về một lí..) nhân dân: một xã hội có đạo 
xã hội như thế nào? lí và công lí.
Ngoài ra nó còn thể hiện đạo - Triết lí sống về đạo lí làm 
lí, ước mơ gì của nhân dân người và mơ ước công lí của 
ta? nhân dân
* Gv cho hs thực hành: - Nêu cảm nhận về sự IV. Thực hành
- Hãy nêu cảm nhận của em thay đổi các cảnh biển 1. Cảm nhận của em về sự về sự thay đổi các cảnh biển xanh trong truyện thay đổi của cảnh biển xanh 
xanh trong truyện “Ông lão “Ông lão đánh cá và trong truyện “Ông lão đánh 
đánh cá và con cá vàng”. con cá vàng”. cá và con cá vàng”.
- Hãy nêu cảm nhận của em - Nêu cảm nhận về 2. Cảm nhận về nhân vật 
về nhân vật Thạch Sanh nhân vật Thạch Sanh Thạch Sanh.
- Hãy tưởng tượng và kể lại 
cuộc gặp gỡ của em với một - Tưởng tượng và kể lại 3. Kể về cuộc gặp gỡ của em 
nhân vật nào đó trong truyện cuộc gặp gỡ của em với một vài nhân vật trong 
cổ tich. với một nhân vật nào truyện cổ tích.
- Hướng dẫn HS tưởng đó trong truyện cổ tich.
tượng một kết thúc khác cho - Làm theo hướng dẫn. 4. Tạo cho câu chuyện Tấm 
truyện Tấm Cám Cám một kết thúc mới.
 4. Củng cố: 
 Nêu những đặc điểm về cốt truyện, nhân vật của truyện cổ tích.
 5. Hướng dẫn hs học bài, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà: 
 Tìm đọc một số truyện cổ tích. 
 IV. Rút kinh nghiệm: 
 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Trình. . . . . .kí . .tuần . . . . 7. .- .14.10.2020 . . . . . . . . . . . . 
 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .- .ND, . . . .HT: . . . . . . . . . . . . . . 
 - PP:
 PTT: Hồ Văn Khởi