Giáo án môn Ngữ văn 6 - Tuần 22 - Năm học 2020-2021

 Tuần: 22 Ngày soạn: 21.1.2021
Từ tiết 85 đến 88
Tiết: 85,86 BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI 
 (Tạ Duy Anh)
I. Mục tiêu: 
 1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
 Kiến thức
 - Tình cảm của người em có tài năng đối với người anh.
 - Những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật và kể chuyện.
 - Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: không khô khan, giáo 
huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính.
 Kỹ năng
 - Đọc diễn cảm, giọng đọc phù hợp với tâm lý nv.
 - Đọc-hiểu vb truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm lý nhân vật.
 - Kể tóm tắt truyện.
 - THGDKNS.
 Thái độ: Giúp các em có được kĩ năng trong cách nhận xét thành công của người khác.
2. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
- Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
- Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
II. Chuẩn bị:
1. Giáo viên: Soạn bài, CKTKN
2. Học sinh: Đọc, soạn văn bản 
III. Tổ chức các hoạt động dạy học
1. Ổn định lớp: (1’)
2. Kiểm tra bài cũ: (5’)
 Nêu cảm nhận của em về vùng sông nước Cà Mau? 
3. Bài mới: (75’)
 Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
 Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (2 phút)
 MĐ: Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
 Nội dung: Lời dẫn vào bài mới.
 Hoạt động 2: Tìm tòi, tiếp nhận kiến thức: (75 phút)
 MĐ: Sơ giản về tác giả, tác phẩm. Cảm nhận được tình cảm của người em có tài
 năng đối với người anh; những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật và 
 kể chuyện; cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện.
 KT1: Đọc - tìm hiểu chung I. Đọc – tìm hiểu chung
 - Giáo viên hướng dẫn đọc: nhẹ - Nghe 1. Đọc
 nhàng, tình cảm.
 - Gọi hs đọc. - Học sinh đọc
 - Nhận xét phần đọc của hs - Nghe nhận xét
 - YK: Gọi 1 hs tóm tắt truyện - 1 học sinh tóm tắt 
 - Giáo viên nhận xét truyện 
 2. Tìm hiểu chung - Đọc chú thích (*) SGK/23 - Đọc chú thích a. Tác giả: Tạ Duy Anh, 
- Hãy nêu một vài nét chính về tác - Học sinh trao đổi, sinh 1959, quê Hà Nội.
giả, tác phẩm. trả lời b. Văn bản: đạt giải Nhì 
- Nhân vật chính trong câu chuyện - Hai anh em vì hai trong cuộc thi viết “Tương 
là ai? Vì sao em lại cho đó là nhân nhân vật này có vị lai vẫy gọi”.
vật chính? trí quan trọng hơn.
- Truyện được kể theo lời và ý - Ngôi thứ nhất: lời 
nghĩ của nhân vật nào? Việc lựa người anh bộc lộ 
chọn ngôi kể như vậy có tác dụng được suy nghĩ, tâm 
gì? trạng, tình cảm của 
 mình.
* KT1: Tìm hiểu nhân vật II. Đọc-hiểu văn bản
cô em gái 1. Nhân vật Kiều Phương
- Em hãy tìm những chi tiết nói - Học sinh nhận xét - Mặt luôn bị bôi bẩn
lên nét hồn nhiên, lòng nhân hậu - Vui vẻ, chấp nhận khi anh 
của Kiều Phương. gọi là Mèo Con.
- Điều gì khiến em cảm mến nhất - Nêu nhận xét - Tự chế thuốc vẽ
ở nhân vật này?  Hồn nhiên, hiếu động, có 
- KG: Đặt trong tương quan với - Nhận xét tài năng hội hoạ.
nhân vật anh trai, nhân vật cô em - Muốn cả anh nhận giải
gái có có những phẩm chất gì?  Tình cảm trong sáng, vô 
Điều đó đã tác động đến suy nghĩ tư, nhân hậu.
của người anh ntn?
- GDKNS: Từ nhân vật này, em - Tự rút ra bài học
có suy nghĩ và rút ra được bài học 
gì về thái độ và cách ứng xử với 
mọi người xung quanh?
* KT1: Tìm hiểu nhân vật người 2. Tâm trạng, thái độ của 
anh trai người anh:
- Theo em, diễn biến tâm trạng của - Trước, trong và a. Trước khi tài năng của 
người anh thể hiện qua những thời sau khi tài năng của em được phát hiện: 
điểm nào? em gái mình được - Đặt tên em là Mèo Con
 bộc lộ. - Theo dõi em chế màu
- Em hãy tìm những chi tiết diễn tả - Học sinh tìm các - Tỏ thái độ làm anh khi em 
tâm trạng của nhân vật người anh chi tiết lục lọi đồ vật.
từ trước cho đến lúc thấy em gái  Gọi đó là trò trẻ con
tự chế màu vẽ. Tình cảm tự nhiên.
- KG: Em hãy nhận xét về giọng - Tự nhiên đúng với 
điệu, lời kể của người anh khi thấy tâm lý trẻ em.
em gái hay lục lọi đồ vật và khi 
em gái chế màu vẽ?
- Khi tài năng hội hoạ của cô em - Cả bố mẹ, chú b. Khi tài năng của em được 
gái được phát hiện thì tâm trạng, Tiến Lê đều ngạc phát hiện:
thái độ của gia đình và thái độ của nhiên, vui mừng, - Cảm thấy buồn
người anh có gì khác nhau? sung sướng nhưng - Khó chịu, gắt gỏng riêng người anh lại - Không thể thân như trước 
 cảm thấy buồn. nữa.
- Người anh đã thể hiện thái độ - Tìm chi tiết (Hay - Lén xem tranh của em vẽ, 
qua những cử chỉ, hành động nào? cáu gắt về cả những công nhận Mèo vẽ đẹp.
 chuyện nhỏ)  Tự ái, mặc cảm, tự ti vì 
- KG: Vì sao người anh lại buồn - Lý giải không có tài năng như em 
khi em gái mình có tài năng về hội gái.
hoạ?
- GD KNS: Nếu ở trong trường - Nêu cách xử lý.
hợp như người anh trai thì em sẽ 
làm gì? 
- GD KNS: Cần nhận ra điểm thua - Nghe
kém của mình để cố gắng phấn 
đấu, vươn lên nhằm hoàn thiện 
bản thân.
- Khi đứng trước bức tranh của em - Tìm chi tiết c. Khi dự lễ trao giải của em 
gái vẽ, người anh có tâm trạng gì? gái
- Tại sao lại có sự thay đổi trong - Lý giải - Nhìn thấy bức tranh em 
tâm trạng của người anh như vậy? vẽ về mình đề “Anh trai 
(Ngạc nhiên: Bất ngờ là bức vẽ về tôi” Ngạc nhiên, hãnh 
mình; Hãnh diện: vì cậu hiện ra rất diện, xấu hổ.
đẹp; Xấu hổ: tự nhận ra điểm yếu - Không trả lời mẹ, muốn 
kém của mình, thấy mình không khóc Miêu tả chân thực 
xứng đáng được như vậy.) diễn biến tâm lý nhân vật:
- Vậy theo em, bức tranh của cô - Giúp anh soi vào xấu hổ vì tự nhận ra điểm 
em gái có tác động gì đến tâm tâm hồn trong sáng, yếu kém của mình (ganh 
trạng của người anh? sự hồn nhiên của ghét, đố kị), thấy mình 
 em gái qua bức không xứng đáng được như 
 tranh. vậy.
- KG: Em thấy giọng kể của người - Nhận xét: 
anh có gì thay đổi so với giọng kể 
trước đó? (Trước: giọng khó chịu; 
Nay: ngậm ngùi, suy tư)
- KG: Ở thời điểm thứ 2, người 
anh “muốn khóc” vì điều gì và ở 
thời điểm cuối cùng, người anh 
cũng “muốn khóc” vì điều gì?
- GDKNS: Trước thành công và 
tài năng của người khác mỗi người 
đều có những suy nghĩ, cảm nhận 
khác nhau. Khi gặp trường hợp đó, 
em sẽ nghĩ gì? 
- Giáo viên chốt lại - Nghe
 3. Nghệ thuật
- Yêu cầu HS nhắc lại ngôi kể và - Nhắc lại ngôi kể - Kể theo ngôi thứ nhất tạo tác dụng của ngôi kể đó. và tác dụng của nó nên sự chân thật cho câu 
 - Truyện kể diễn biến tâm lí nhân - Nhận xét. chuyện.
 vật có phù hợp với lứa tuổi không? - Miêu tả chân thực diễn 
 biến tâm lí của nhân vật.
 - Từ câu chuyện, em rút ra ý nghĩa - Học sinh rút ra ý 4. Ý nghĩa văn bản
 gì? nghĩa Tình cảm trong sáng, nhân 
 hậu bao giờ cũng lớn hơn, 
 cao đẹp hơn lòng ghen ghét, 
 đố kị.
 * H Đ 4: Ghi nhớ - Học sinh đọc ghi III. Tổng kết: Ghi nhớ 
 - Gọi HS đọc nhớ SGK/35
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 3 phút 
 - Học bài
 - Soạn bài: Luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.
IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả học tập của 
bản thân và của bạn: Em có suy nghĩ gì về nhân vật Kiều Phương và người anh trai?
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
V. Rút kinh nghiệm:
Tiết: 87,88 
 LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH
 VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ 
I. Mục tiêu: 
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ:
 Kiến thức 
 - Nắm chắc các kiến thức về văn miêu tả được sử dụng trong bài luyện nói.
 - Từ những nội dung luyện nói, nắm chắc hơn kiến thức đã học về quan sát, tưởng 
 tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.
 - Những bước cơ bản để lựa chọn các chi tiết hay, đặc sắc khi miêu tả một đối tượng 
 cụ thể.
 Kỹ năng
 - Sắp các ý theo một trình tự hợp lý.
 - Đưa các hình ảnh có phép tu từ so sánh vào bài nói.
 - Biết cách trình bày và diễn đạt một vấn đề bằng miệng trước tập thể rõ ràng, mạch 
 lạc, biểu cảm, nói đúng nội dung, tác phong tự nhiên.
 Thái độ: GD cho HS thái độ tự tin, nghiêm túc khi giao tiếp với mọi người.
2. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
- Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
- Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
II. Chuẩn bị: 1. Giáo viên: Soạn bài, CKTKN
 2. Học sinh: Chuẩn bị kĩ dàn bài ở nhà
III. Tổ chức các hoạt động dạy học
 1. Ổn định lớp: (1’)
 2. Kiểm tra bài cũ: (5’)
 Để làm được bài văn miêu tả, người viết cần có những năng lực gì?
 3. Bài mới: (75’)
 Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
 Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (2 phút)
 MĐ: Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
 Nội dung: Lời dẫn vào bài mới.
 Hoạt động 2: Tìm tòi, tiếp nhận kiến thức: (75 phút)
 MĐ: Từ những nội dung luyện nói, nắm chắc hơn kiến thức đã học về quan sát, tưởng 
 tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả; những bước cơ bản để lựa chọn các chi 
 tiết hay, đặc sắc khi miêu tả một đối tượng cụ thể.
 - GV nêu yêu cầu của tiết luyện - Nghe
 nói: Biết cách trình bày và diễn 
 đạt một vấn đề bằng miệng trước 
 tập thể rõ ràng, mạch lạc, biểu 
 cảm, nói đúng nội dung, tác 
 phong tự nhiên.
 * Tiến hành luyện nói Bài 1/35: Trình bày ý 
 - Từ truyện “Bức tranh của em - 3 HS lên trình bày kiến:
 gái tôi”, hãy lập dàn bài trình bày theo bài chuẩn bị sẵn. a. Cảm nhận và tả lại 
 ý kiến theo hai câu hỏi của bài 1 hình ảnh Kiều Phương 
 SGK/35, 36. qua tưởng tượng của em.
 - Gọi HS khác nhận xét GV kết - Nghe, tự rút kinh b. Cảm nhận về anh của 
 luận. nghiệm Kiều Phương, so sánh 
 hình ảnh người anh trong 
 bức tranh và ngoài đời 
 thực.
 - Gọi HS đọc yêu cầu bài 2/36 - 1 học sinh đọc Bài 2/36:
 - Trình bày cho các bạn nghe về - Lập ra nháp Nói Tả về anh, chị, em của 
 anh, chị hoặc em của mình (chú ý theo ý mình.
 làm nổi bật đặc điểm của người 
 mà mình miêu tả bằng các hình 
 ảnh so sánh, sự nhận xét).
 - Giáo viên nhận xét - Nghe, rút k/ nghiệm
 - Gọi HS đọc bài 3 SGK/36 - 1 học sinh đọc Bài 3/36: Nói trước lớp 
 - Bài tập nêu yêu cầu gì? - Lập dàn ý dàn ý miêu tả một đêm 
 - Đó là một đêm trăng ntn? - Miêu tả một đêm trăng đẹp nơi em ở.
 - Đêm trăng đó có gì đặc sắc, tiêu trăng đẹp tại nơi em ở.
 biểu: bầu trời, đêm, vầng trăng, 
 cây cối,.. - HS KG: 3 HS trình bày theo bố - 3 HS lần lượt lên 
 cục 3 phần với những gợi ý như trình bày theo bài đã 
 trên. chuẩn bị sẵn.
 - Giáo viên nhận xét. - Nghe quan sát.
 - Gọi HS đọc bài 3 SGK/36 - 1 học sinh đọc Bài 3/36: Nói trước lớp 
 - Bài tập nêu yêu cầu gì? - Lập dàn ý ra nháp dàn ý miêu tả một đêm 
 - Đó là một đêm trăng ntn? trăng đẹp nơi em ở.
 - Đêm trăng đó có gì đặc sắc, tiêu 
 biểu: bầu trời, đêm, vầng trăng, 
 cây cối,..
 - Gọi 3 HS trình bày theo bố cục - Nói theo ý
 3 phần với những gợi ý như trên.
 - Giáo viên nhận xét. - Nghe, rút k/ nghiệm
 - Gv nêu yêu cầu bài 4/36 - Nghe Bài 4/36:
 - Dựa theo các mẫu trong SGK, - Trình bài dàn ý Nêu ra ý lớn như một 
 trình bày thành dàn ý dàn ý, có dùng so sánh, 
 - Giáo viên nhận xét, cho điểm - Nghe nhận xét. liên tưởng
 - KG: Miêu tả hình ảnh dũng sĩ - Nghe Bài 5/37:
 theo trí tưởng tượng của em: là Tưởng tượng hình ảnh 
 nhân vật đẹp, nhân hậu, khoẻ người dũng sĩ trong các 
 mạnh, dũng cảm. truyện cổ đã học, đọc 
 - Gọi HS lên trình bày - 4 -5 học sinh nói Nói cho các bạn cùng 
 Giáo viên nhận xét, cho điểm trước lớp nghe.
 những em nói tốt. - Nghe
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: (3p)
 Học bài, chuẩn bị bài: Vượt thác.
 IV. Kiểm tra đánh giá bài học: (3p)
 Để miêu tả chân thực và sinh động, trước hết chúng ta phải làm gì?
 Khi tả, cần kết hợp với những biện pháp nghệ thuật nào?
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: GV nhận xét những ưu điểm, hạn chế trong 
tiết luyện nói của các em 
V. Rút kinh nghiệm:
.............................................................................................. ..
 Tổ kí duyệt tuần 22
 27.01.2021
 - ND:
 - PP:
 TP: Đinh Thu Trang