Giáo án môn Hình học Lớp 6 - Tiết 1 đến 5 (bản 2 cột)

Soạn: 
Giảng:
 Chương I: Đoạn thẳng
 Tiết 1: điểm. đường thẳng
A. mục tiêu:
- Kiến thức: + HS nắm được hình ảnh của điểm, hình ảnh của đường thẳng.
 + Hiểu được quan hệ điểm thuộc đường thẳng, không thuộc đường thẳng.
- Kĩ năng : + Biết vẽ điểm, đường thẳng.
 + Biết đặt tên điểm, đường thẳng.
 + Biết kí hiệu điểm, đường thẳng.
 + Biết sử dụng kí hiệu ẻ , ẻ.
 + Quan sát các hình ảnh thực tế.
- Thái độ : Đo, vẽ cẩn thận, chính xác.
B. Chuẩn bị của GV và HS: 
- Giáo viên : Thước thẳng, phấn màu, bảng phụ.
- Học sinh : Thước thẳng.
C. Tiến trình dạy học:
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Nội dung
Hoạt động I 
Giới thiệu về điểm (10 phút)
-Vẽ một điểm (1 chấm nhỏ) trên bảng và đặt tên.
- Giới thiệu : Dùng các chữ cái in hoa : A ; B ; C ... để đặt tên cho điểm.
Quan sỏt và vẽ
Nghe và ghi vào vở
1) Điểm:
- Dùng chữ cái in hoa đặt tên cho điểm.
- Một tên chỉ dùng cho một điểm.
- Một điểm có thể có nhiều tên.
* Quy ước:
 Nói hai điểm mà không nói gì thêm thì hiểu đó là 2 điểm phân biệt.
* Chú ý: Bất cứ hình nào cũng là tập hợp các điểm.
Hoạt động 2
Giới thiệu về đường thẳng (15 ph)
? Làm thế nào để vẽ được một đường thẳng ?
? Sau khi kéo dài các đường thẳng về hai phía có nhận xét gì ?
? Mỗi đường thẳng xác định có bao nhiêu điểm thuộc nó ?
(Bảng phụ).
Trong hình vẽ sau, có những điểm nào ? Đường thẳng nào ? Điểm nào nằm trên, không nằm trên đường thẳng đã cho ?
 N
 M
 a 
 A B
- Dùng nét bút vạch theo mép thước thẳng.
- Là hỡnh ảnh của đường thẳng
Vụ số điểm nú
-Điểm A,B,N,M.
- Đường thẳng a.
- Aa,Ma,
Na,Ba
2) Đường thẳng:
 Sợi chỉ căng thẳng, mép bàn, bảng là hỡnh ảnh của đường thẳng.
- Biểu diễn đường thẳng: Dùng nét bút vạch theo mép thước thẳng.
- Đặt tên: Dùng chữ cái in thường : a, b, c , m , n ....để đặt tờn cho đường thẳng
 a
 b
- Đường thẳng không bị giới hạn về hai phía.
- Mỗi đường thẳng xác định có vô số điểm thuộc nó.
 Hoạt động 3
Quan hệ giữa điểm và đường thẳng (7 ph) 
- GV nêu các cách nói điểm thuộc đường thẳng và điểm không thuộc đường thẳng như SGK.
Nghe và hiểu
3) Điểm thuộc đường thẳng. Điểm không thuộc đường thẳng :
 A 
 d B
Điểm A thuộc đường thẳng d : A ẻ d.
Điểm B không thuộc đường thẳng d:B d.
Hoạt động 4
Củng cố (10 ph)
- Yêu cầu HS làm ? trong SGK.
- Làm bài tập 2, 3, 4 SGK.
Thực hiện
? . C ẻ a ; E ẻ a . 
Hoạt động 5
Hướng dẫn về nhà
- Biết vẽ điểm, đặt tên điểm, vẽ đường thẳng.
- Biết đọc hình vẽ, nắm vững các quy ước, kí hiệu và hiểu kĩ về nó.
- Làm bài tập : 4 , 5 , 6 , 7 . 1, 2, 3 .
Soạn: 
 Giảng:
 Tiết 2: ba điểm thẳng hàng
A. mục tiêu:
- Kiến thức: HS hiểu ba điểm thẳng hàng, điểm nằm giữa hai điểm. Trong ba điểm thẳng hàng có một và chỉ một điểm nằm giữa hai điểm còn lại.
- Kĩ năng : + HS biết vẽ ba điểm thẳng hàng, ba điểm không thẳng hàng.
 + Biết sử dụng các thuật ngữ : Nằm cùng phía, nằm khác phía, 
nằm giữa.
- Thái độ : Sử dụng thước thẳng để vẽ và kiểm tra ba điểm thẳng hàng cẩn thận, chính xác.
B. Chuẩn bị của GV và HS: 
- Giáo viên : Thước thẳng, phấn màu, bảng phụ.
- Học sinh : Thước thẳng.
C. Tiến trình dạy học: 
- ổn định tổ chức lớp, kiểm tra sĩ số HS.
- Kiểm tra việc làm bài tập ở nhà và việc chuẩn bị bài mới của HS.
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Nội dung
 Hoạt động I 
Kiểm tra bài cũ (5 phút)
HS1: -Vẽ điểm M, đường thẳng b sao cho Mb. rồi Vẽ đường thẳng a, điểm A sao cho M ẻ a , A ẻ b , A ẻ a.
- Vẽ điểm N ẻ a và N b.
HS2: Hình vẽ có đặc điểm gì ?
HS 1 lờn bảng thực hiện
Ba điểm M, N, A cùng nằm trên đường thẳng a ị ba điểm M, N, A thẳng hàng.
 Hoạt động 2
1. thế nào là ba điểm thẳng hàng (15 ph)
 Khi nào có thể nói Ba điểm A, B, C thẳng hàng ? Không thẳng hàng ?
Cho VD về ba điểm thẳng hàng ? Ba điểm không thẳng hàng ?
- Để vẽ ba điểm thẳng hàng, vẽ ba điểm không thẳng hàng ta làm thế nào?
- Yêu cầu HS thực hiện vẽ.
? Để nhận biết ba điểm cho trước có thẳng hàng hay không ta làm thế nào ?
? Có thể xảy ra nhiều điểm cùng thuộc đường thẳng không ? Vì sao ?
ị Giới thiệu nhiều điểm thẳng hàng.
* Củng cố :
 Yêu cầu HS làm bài tập 8, 9.
Khi cựng nằm trờn một đường thẳng thỡ thẳng hàng,và khi khụng vẽ được đường thẳng thỡ khụng thẳng hàng
Trả lời rồi ghi vào vở
Trả lời ta dựng thước thẳng để kiểm tra.
- Ba điểm A, B, C cùng thuộc một đường thẳng ta nói chúng thẳng hàng.
 A B C
- Ba điểm A, B, C không thẳng hàng
 B 
 A C
- Vẽ ba điểm thẳng hàng :
 Vẽ đường thẳng rồi lấy ba điểm thuộc đường thẳng đó.
- Vẽ ba điểm không thẳng hàng : Vẽ đường thẳng trước, rồi lấy hai điểm thuộc đường thẳng, một điểm không thuộc đường thẳng đó.
- Để kiểm tra ba điểm cho trước có thẳng hàng hay không ta dùng thước thẳng dóng.
Hoạt động 3
2. quan hệ giữa ba đường thẳng hàng (10 ph)
? Vị trí các điểm như thế nào với nhau?
? Trên hình có mấy điểm đã được biểu diễn ? Có mấy điểm nằm giữa hai điểm A và B ?
 ? Nếu biết một điểm nằm giữa hai điểm thì ba điểm ấy thẳng hàng.
- Không có khái niệm nằm giữa khi ba điểm không thẳng hàng.
Cú điểm cựng phớa và khỏc phớa
Quan sỏt và trả lời
Ba ddiemr đú thẳng hàng
 A B C
C và B cùng phía với A.
A và B cùng phía với C.
A và C khác phía với B.
C nằm giữa A và B.
* Nhận xét :
 SGK.
Hoạt động 4
Củng cố
- HS trả lời miệng bài tập 11.
- HS làm bài tập 12.
Hoạt động 5
Hướng dẫn về nhà (3 ph)
- Ôn lại những kiến thức quan trọng cần nhớ trong giờ học.
- Làm bài tập 13, 14 SGK ; 6, 7, 8 , 9 SBT.
 Soạn: 
 Giảng:
 Tiết 3: đường thẳng đi qua hai điểm
A. mục tiêu:
- Kiến thức: HS hiểu có một và chỉ một đường thẳng đi qua hai điểm phân biệt.
- Kĩ năng : + HS biết vẽ đường thẳng đi qua hai điểm phân biệt, đường thẳng cắt nhau, song song.
 + Nắm vững vị trí tương đối của đường thẳng trên mặt phẳng.
- Thái độ : Vẽ cẩn thận và chính xác đường thẳng đi qua hai điểm A và B.
B. Chuẩn bị của GV và HS: 
- Giáo viên : Thước thẳng, phấn màu, bảng phụ.
- Học sinh : Thước thẳng.
C. Tiến trình dạy học:
- ổn định tổ chức lớp, kiểm tra sĩ số HS.
- Kiểm tra việc làm bài tập ở nhà và việc chuẩn bị bài mới của HS.
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Nội dung
Hoạt động I 
Kiểm tra bài cũ (5 phút)
HS1: Khi nào ba điểm A ; B ; C thẳng hàng ? Không thẳng hàng ?
HS2: Cho điểm A vẽ đường thẳng m đi qua A. Vẽ được bao nhiêu đường thẳng qua A ?
- Cho điểm B (B ạ A) vẽ đường thẳng đi qua A và B.
HS 1: khi khụng vẽ được đường thẳng đi qua 3 điểm đú thỡ khụng thẳn hàng
HS 2 :lờn bảng thực hiện, vẽ được vụ số đường thẳng m
Hoạt động 2
1. vẽ đường thẳng (10 ph)
- Yêu cầu một HS thực hiện trên bảng, cả lớp vẽ vào vở.
- Cho HS làm bài tập :
 Cho 2 điểm P , Q vẽ đường thẳng đi qua hai điểm P và Q. Có mấy đường thẳng đi qua P và Q ? Số đường thẳng vẽ được .
- Yêu cầu HS đọc mục 2 SGK. Cho biết có những cách đặt tên cho đường thẳng như thế nào ?
- Yêu cầu HS làm ? H18.
- Với hai đường thẳng AB , AC ngoài điểm chung là A, còn có điểm chung nào nữa không ?
- Hai đường thẳng AB, AC gọi là hai đường thẳng như thế nào ?
- Có thể xảy ra hai đường thẳng có vô số điểm chung không ?
1 HS thực hiện trên bảng, cả lớp vẽ vào vở.
Cú một đường thẳng đi qua P ,Q
Đọc mục 2 rồi trả lời
Hai đừng tahawmgr AB và AC gọi là hai đường thẳng cắt nhau
Cú đú là hai đường thẳng trựng nhau
a) Vẽ đường thẳng :
 SGK.
b) Nhận xét :
 SGK.
 M N
Có một đường thẳng đi qua 2 điểm M và N.
2) Cách đặt tên đường thẳng, gọi tên đường thẳng:
- Dùng hai chữ cái in hoa.
- Dùng một chữ cái in thường.
- Dùng hai chữ cái in thường.
 A B
 a
 x y
?. 
 B
 A
 C
- Hai đường thẳng AB, AC
có một điểm chung A ị đường thẳng AB và AC cắt nhau, A là giao điểm.
- Hai đường thẳng có vô số điểm chung là hai đường thẳng trùng nhau.
 Hoạt động 3
3) đường thẳng trùng nhau, cắt nhau, song song (12 ph)
- Hai đường thẳng không trùng nhau gọi là hai đường thẳng phân biệt. Yêu cầu HS đọc chú ý SGK.
- Tìm trong thực tế hình ảnh của hai đường thẳng cắt nhau, song song ?
- Cho 2 đường thẳng a và b. Hãy vẽ hai đường thẳng đó.
- Hai đường thẳng sau có cắt nhau không ?
 b
 a 
Đọc theo SGK
Khụng cắt nhau
- Hai đường thẳng cắt nhau : Có một điểm chung.
- Hai đường thẳng trùng nhau : Có vo số điểm chung.
- Hai đường thẳng song song : Không có điểm chung.
* Chú ý: SGK.
 a a
b
 b
 Hoạt động 4
Củng cố (15 ph)
- Yêu cầu HS làm bài tập 16 và 17 ; 19 SGK.
Hoạt động 5
Hướng dẫn về nhà (3 ph)
- Làm bài tập 15 , 18 , 21 SGK và 15 , 16 , 17 , 18 SBT.
- Mỗi tổ chuẩn bị ba cọc tiêu theo quy định SGK, một dây dọi.
Soạn: 
 Giảng:
Tiết 4: thực hành : trồng cây thẳng hàng
A. mục tiêu:
- Kiến thức: HS biết trồng cây hoặc chôn các cọc thẳng hàng với nhau dựa trên khái niệm ba đường thẳng hàng.
- Kĩ năng : 
- Thái độ :.
B. Chuẩn bị của GV và HS: 
- Giáo viên : 3 cọc tiêu, 1 dây dọi, 1 bua đóng cọc.
- Học sinh : 3 nhóm, mỗi nhóm chuẩn bị như GV.
C. Tiến trình dạy học:
- ổn định tổ chức lớp, kiểm tra sĩ số HS.
- Kiểm tra việc làm bài tập ở nhà và việc chuẩn bị bài mới của HS.
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Nội dung
Hoạt động I 
Thông báo nhiệm vụ (5 phút)
- Chôn các cọc hàng rào thẳng hàng nằm giữa hai cột mốc A và B.
- Đào hố trồng cây thẳng hàng với hai cây A và B đã có ở hai đầu.
- Khi đã có những dụng cụ trong tay ta phải làm như thế nào ?
- HS nhắc lại nhiệm vụ phải làm.
Hoạt động 2
Tìm hiểu cách làm (8 ph)
- GV làm mẫu.
- GV thao tác: Chôn cọc C thẳng hàng với hai cọc A, B ở cả hai vị trí của C.
- HS đọc mục 3 (hướng dẫn cách làm) và quan sát kĩ hai tranh vẽ ở hình 24 và 25 trong thời gian 3'.
- Đại diện HS nêu cách làm.
- Lần lượt hai HS thao tác đặt cọc C thẳng hàng với hai cọc A, B trước lớp. (Mỗi HS thực hiện một TH về vị trí của C đối với A và B).
	A C B
Cách làm :
B1: Cắm cọc tiêu thẳng đứng với mặt đất tại hai điểm A và B.
B2: HS1 đứng ở A.
 HS2 đứng ở C (giữa A và B).
B3: HS1 ngắm và ra hiệu HS2 đặt cọc ở C sao cho HS1 thấy A che lấp.
ị Khi đó 3 điểm A , B, C thẳng hàng.
Hoạt động 3
Học sinh thực hành theo nhóm (24 ph)
- Quan sát các nhóm HS thực hành, nhắc nhở, điều chỉnh khi cần.
- Tổ trưởng phân công cho từng thành viên tiến hành chôn cọc thẳng hàng với hai môc A và B mà GV cho trước (cọc ở giữa hai mốc A ; B cọc nằm ngoài A; B).
- Mỗi nhóm HS có ghi lại biên bản thực hành theo trình tự các khâu :
 1) Chuẩn bị.
 2) Thái độ , ý thức.
 3) Kết quả thực hành.
 Thực hành
Hoạt động 4
GV nhận xét, đánh giá kết quả thực hành từng nhóm.
- Nhận xét toàn lớp.
Hoạt động 5
Hướng dẫn về nhà (3 ph)
- HS vệ sinh cá nhân, cất dụng cụ vào lớp.
Soạn: 
 Giảng:
 Tiết 5 : Đ 5: tia 
A. mục tiêu:
- Kiến thức: + HS biết định nghĩa mô tả tia bằng các cách khác nhau.
 + HS biết thế nào là hai tia đối nhau, hai tia trùng nhau.
- Kĩ năng : + HS biết vẽ tia, biết viết tên và biết đọc tên một tia.
 + Biết phân loại hai tia chung gốc.
- Thái độ : Phát biểu chính xác các mệnh đề toán học, rèn luyện khả năng vẽ hình, quan sát, nhận xét của HS.
B. Chuẩn bị của GV và HS: 
- Giáo viên : Thước thẳng, phấn màu, bảng phụ.
- Học sinh : Thước thẳng.
C. Tiến trình dạy học:
- ổn định tổ chức lớp, kiểm tra sĩ số HS.
- Kiểm tra việc làm bài tập ở nhà và việc chuẩn bị bài mới của HS.
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
 Nội dung
Hoạt động I
Tia (15 phút)
- GV vẽ lên bảng :
 + Đường thẳng xy.
 + Điểm O trên đường thẳng xy.
- GV giới thiệu : Phần đường thẳng và điểm O là một tia gốc O.
- Thế nào là một tia gốc O ?
- GV nhấn mạnh: Tia Ox bị giới hạn ở điểm O , không bị giới hạn về phía x.
(bảng phụ) Đọc tên các tia trên hình :
 m
 y O x
? Tia Ox , Oy trên hình có đặc điểm
 gì ?
- HS vẽ vào vở, dùng bút mực khác màu tô đậm phần đường thẳng Ox.
Gồm điểm O và đường thẳng bị chia ra bởi điểm O
Thực hiện
Quan sỏt và đọc : cỏc tia:
Ox, Oy ,Om
Tia Ox , Oy nằm trờn cựng một đường thẳng, có chung gốc
 x O y
 Hình gồm điểm O và phần đường thẳng bị chia ra bởi điểm O là 1 tia gốc O. ( cũn gọi là nửa đường thẳng gốc O).
Khi đọc (hay viết) tên một tia, phải đọc (hay viết) tên gốc trước. 
 Hoạt động 2
Hai tia đối nhau (14 ph)
- Quan sát và nói lại đặc điểm của hai tia Ox, và Oy trên.
- Yêu cầu HS làm ?1 SGK.
.
Nghe và ghi vào vở
- Quan sát hình vẽ , trả lời
- Hai tia chung gốc.
- Hai tia tạo thành một đường thẳng.
* Nhận xét : 
 Mỗi điểm trên đường thẳng là gốc chung của hai tia đối nhau.
?1.
 x A B y
a) Hai tia Ax, By không đối nhau vì không thoả mãn yêu cầu 1.
b) Các tia đối nhau :
 Ax và Ay.
 Bx và By.
 Hoạt động 3
3) hai tia trùng nhau (8 ph)
- GV dùng phấn xanh vẽ tia AB rồi dùng phấn vàng vẽ tia Ax các nét phấn trùng nhau 2 tia trùng nhau.
? Tìm hai tia trùng nhau trong H28 SGK.
- GV giới thiệu 2 tia phân biệt.
- Yêu cầu HS làm ?2 SGK.
- HS quan sát hình vẽ SGK trả lời.
- HS quan sát và chỉ ra đặc điểm của hai tia Ax và AB.
Thực hiện
Thực hiện
 A B x
 • • 
 Hai tia trùng nhau là hai tia:
- Chung gốc.
- Tia này nằm trên tia kia.
 y
 B 
?2.
 O A x
a) Tia OB trùng tia Oy.
b) Hai tia Ox và Ax không trùng nhau 
vì không chung gốc.
c) Hai tia Ox, Oy không đối nhau vì không thoả mãn yêu cầu (2) không tạo thành một đường thẳng.
 Hoạt động 4
Củng cố (5 ph)
- Yêu cầu HS làm bài tập 22 b, c SGK.
- HS trả lời miệng bài tập 22.c
- Trên hình vẽ có mấy tia ? Chỉ rõ ?
 Bài 22:
c) Hai tia AB và AC đối nhau.
Hai tia trùng nhau :
 CA và CB
 BA và BC.
 Hoạt động 5: Hướng dẫn về nhà (3 ph)
- Nắm vững ba khái niệm : Tia gốc O , hai tia đối nhau , hai tia trùng nhau.
- Bài tập về nhà bài 23 , 24, 25 SGK
 Các bài tập của bài học trong SBT