Bài giảng Ngữ văn 6 - Tiết 69: Thực hành tiếng Việt: Mở rộng chủ ngữ

 Trong vòng 2 phút, hãy 
tìm nhanh các danh từ là 
 chủ ngữ trong đoạn (4) 
 của văn bản “Bài học 
 đường đời đầu tiên”? Giáo án của Kim Dung 0336032445 
Tiết 69: THỰC HÀNH
 TIẾNG VIỆT
 Mở rộng chủ ngữ I. Mở rộng chủ ngữ bằng cụm danh từ Giáo án của Kim Dung 0336032445 
 Tìm chủ ngữ là cụm danh từ trong 
 những câu dưới đây:
a) Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và 
nhọn hoắt. (Tô Hoài)
b) Những gã xốc nổi thường lầm cử chỉ ngông cuồng 
là tài ba. (Tô Hoài)
c) Hàng ngàn ngọn nến sáng rực, lấp lánh trên cành lá 
xanh tươi và rất nhiều bức tranh màu sắc rực rỡ như 
những bức bày trong các tủ hàng hiện ra trước mắt em 
bé. (Cô bé bán diêm) Xác định danh từ trung tâm và các thành tố phụ trong từng cụm 
danh từ làm chủ ngữ nói trên.
 Cấu tạo
 Cụm từ Phần phụ Phần trung Phần phụ 
 trước tâm sau
Những cái vuốt ở chân, ở khoeo
Những gã xốc nổi
Hàng ngàn ngọn nến sáng rực, 
lấp lánh trên cành lá xanh tươi
Rất nhiều bức tranh màu sắc rực 
rỡ như những bức bày trong các 
tủ hàng Cấu tạo
 Cụm từ Phần phụ Phần trung Phần phụ 
 trước tâm sau
 ở chân, 
Những cái vuốt ở chân, ở Những cái vuốt
khoeo ở khoeo
Những gã xốc nổi Những gã xốc nổi
Hàng ngàn ngọn nến sáng rực, sáng rực 
 Hàng ngàn ngọn nến 
lấp lánh trên cành lá xanh tươi xanh tươi
Rất nhiều bức tranh màu sắc màu sắc 
rực rỡ như những bức bày Rất nhiều bức tranh . các tủ 
trong các tủ hàng hàng Nêu tác dụng của việc 
mở rộng chủ ngữ bằng 
 cụm danh từ? Các thành tố phụ làm cho ý 
nghĩa của danh từ trung tâm và 
 nghĩa của câu cụ thể, đầy đủ 
 hơn, phù hợp với ngữ cảnh, 
 với mục đích giao tiếp hơn. II. Luyện tập, vận dụng Giáo án của Kim Dung 0336032445 
Bài 1: Xếp các từ sau đây vào hai nhóm: từ ghép, 
từ láy.
Mẫm bóng, hủn hoẳn, lợi hại, phành phạch, giòn giã.
 Từ ghép Từ láy
 Hủn hoẳn
 Mẫm bóng
 Phành phạch
 Lợi hại Giòn giã Qua các từ mẫm bóng, 
 hủn hoẳn, em hình dung 
như thế nào về ngoại hình 
 của nhân vật Dế Mèn? Bài 2:
 Chỉ đôi càng rất mập và nhẵn đến 
Mẫm bóng mức phản chiếu ánh sáng như 
 mặt gương.
Hủn hoẳn Chỉ đôi cánh quá ngắn
 Dế Mèn là một chàng dế đang độ phát 
 triển (cánh quá ngắn không che nổi 
 thân mình), có thân thể rất cường tráng 
 (với đôi càng mập mạp, chắc khoẻ). Bài 3:
Các thành ngữ “chết ngay đuôi, vái cả sáu tay” mà 
nhà văn Tô Hoài sáng tạo ra trong văn bản “Bài 
học đường đời đầu tiên” có điểm gì khác những 
thành ngữ đã có sẵn như “chết thẳng cẳng, vái cả 
hai tay”?
- Nhà văn thay từ “thẳng cẳng” bằng “ngay 
 đuôi”, “vái cả hai tay” bằng “vái cả sáu tay”.
- Cách sử dụng của Tô Hoài phù hợp để nói về 
 loài dế vì: loài dế có đuôi và có đến sáu chi. Bài 6:
 Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 dòng) nêu 
cảm nghĩ của em về một nhân vật trong văn 
bản “Bài học đường đời đầu tiên” hoặc “Ông 
lão đánh cá và con cá vàng”, trong đoạn văn 
có sử dụng chủ ngữ là cụm từ. Xác định chủ 
ngữ là cụm từ trong đoạn văn đó. Đoạn văn mẫu
 Văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” được trích từ 
truyện “Dế Mèn phiêu lưu kí” của nhà văn Tô Hoài. Văn bản này 
kể về một chặng đường đời đáng nhớ của nhân vật Dế Mèn qua 
lời tự thuật của chính nhân vật này. Là một chàng dế thanh niên 
cường tráng, Dế Mèn luôn hãnh diện về vóc dáng, sức mạnh của 
mình. Những hành động của Dế Mèn cho thấy anh chàng dế này 
rất bồng bột, xốc nổi. Sai lầm lớn nhất của Dế Mèn là hành động 
trêu ghẹo chị Cốc dẫn đến cái chết đáng thương của Dế Choắt. 
Sau hành động dại dột, tệ hại đó, Dế Mèn đã ân hận và rút ra 
được bài học đường đời đầu tiên cho mình. Bài học của Dế Mèn 
cũng là bài học chung của tuổi trẻ bồng bột, xốc nổi. Hướng dẫn về nhà
Học sinh làm bài tập 4, 5, 6 sách bài tập ngữ văn 6, 
tập 2. Chúc các con học tốt !