Bài giảng Mĩ thuật 6 - Bài 12: Một số công trình tiêu biểu của mĩ thuật thời Lý

 PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
thêng thøc mÜ thuËt MI THU T 6
 CHAØO CAÙC EM !
 CHUÙC CAÙC EM MOÄT TIEÁT HOÏC 
 THAØNH COÂNG VAØ VUI VEÛ ! PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
thêng thøc mÜ thuËt MI THU T 6
 Bµi 12
 mét sè c«ng tr×nh tiªu biÓu
 cña mÜ thuËt thêi lý
 I. KiÕn tróc
 Ii. §iªu kh¾c vµ gèm 
 iII. Bµi tËp PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
thêng thøc mÜ thuËt MI THU T 6
 I. kiÕn tróc
 Chïa Mét Cét (Hµ Néi)
 Thiền sư Huyền Quang (1254-1334) có 
 một bài thơ về chùa Một Cột như sau: 
 Diên Hựu tự Nguyễn Huệ Chi dịch:
 Thượng phương thu dạ nhất chung lan Đêm thu chùa thoảng tiếng 
 chuông tàn 
 Nguyệt sắc như ba phong thụ đan Phong đỏ, trăng ngời, sóng nguyệt 
 Si vẫn đảo miên phương kính lãnh lan 
 In ngược hình chim, gương nước 
 Tháp quang song trĩ ngọc tiêm hàn lạnh 
 Vạn duyên bất nhiễu thành giá tục Sẫm đôi bóng tháp, ngón tiên hàn. 
 Muôn duyên chẳng vướng: xa 
 Bán điểm vô ưu nhãn phóng khoan trần tục 
 Tham thấu thị phi bình đẳng tướng Một mảy nào lo: rộng nhãn quan 
 Thấu hiểu thị phi đều thế cả 
 Ma cung Phật quốc hảo sinh quan Dầu ma dầu Phật, chốn nào hơn? thêng thøc mÜ thuËt
 PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
 MI THU T 6
 I. kiÕn tróc
 Chïa Mét Cét (Hµ Néi)
 Chùa Một Cột (gọi theo Hán-Việt là Nhất Trụ tháp 一柱塔), còn có tên 
 khác là Diên Hựu (延祐) hoặc Liên Hoa Đài (蓮花臺, "đài hoa sen"), là 
 một ngôi chùa nằm giữa lòng thủ đô Hà Nội. Đây là ngôi chùa được coi
 là một trong những công trình kiến trúc tiêu biểu của kinh thành Thăng 
 Long và độc đáo nhất Việt Nam.
 - LÞch sö
 - KiÕn tróc
 - BiÓu tîng thêng thøc mÜ thuËt
 PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
 MI THU T 6
 I. kiÕn tróc
 LÞch sö Chïa Mét Cét
 Chùa được xây dựng vào mùa đông tháng mười âm lịch năm 1049.
 Chùa chỉ có một gian nằm trên một cột đá ở giữa hồ Linh Chiểu nhỏ 
 có trồng hoa sen. Truyền thuyết kể lại rằng chùa được xây dựng 
 theo giấc mơ của vua Lý Thái Tông (1028-1054) và gợi ý thiết kế của 
 nhà sư Thiền Tuệ. Vào năm 1049, nhà vua đã mơ thấy được Phật bà 
 Quan Âm ngồi trên tòa sen dắt vua lên toà. Khi tỉnh dậy, nhà vua kể 
 chuyện đó lại với bề tôi và được sư Thiền Tuệ khuyên dựng chùa, 
 dựng cột đá như trong chiêm bao, làm toà sen của Phật bà Quan 
 Âm đặt trên cột như đã thấy trong mộng và cho các nhà sư đi vòng 
 xung quanh tụng kinh cầu kéo dài sự phù hộ, vì thế chùa mang tên 
 Diên Hựu. thêng thøc mÜ thuËt
 PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
 MI THU T 6
 I. kiÕn tróc
 LÞch sö Chïa Mét Cét
 Đến năm 1105, vua Lý Nhân Tông cho sửa ngôi chùa và cho 
 dựng trước sân hai tháp lợp sứ trắng.
 Năm 1108, Nguyên phi Ỷ Lan sai đúc một cái chuông rất to, nặng 
 một vạn hai nghìn cân, đặt tên là "Giác thế chung" (Quả chuông 
 thức tỉnh người đời).
 Đến thời nhà Trần, chùa đã không phải là ngôi chùa đời nhà Lý 
 nữa vì sách cũ đã ghi: Năm 1249, "...mùa xuân, tháng giêng, sửa 
 lại chùa Diên Hựu, xuống chiếu vẫn làm ở nền cũ...".
 Chùa Một Cột được trùng tu vào khoảng những năm 1840-1850 
 và vào năm 1922. Đài Liên Hoa chúng ta thấy hiện nay được làm 
 lại năm 1955.
 Cạnh chùa Một Cột ngày nay còn có một ngôi chùa có cổng tam 
 quan, với ba chữ "Diên hựu tự", là ngôi chùa mới được xây dựng 
 phụ vào với chùa Một Cột, xây khoảng đầu thế kỷ 18. thêng thøc mÜ thuËt
 PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
 MI THU T 6
 I. kiÕn tróc
 KiÕn tróc Chïa Mét Cét
 Chùa được xây dựng vào tháng mười âm lịch năm 1049.
 Chùa chỉ có một gian nằm trên một cột đá đường kính 1,25 m
 ở giữa hồ Linh Chiểu nhỏ có trồng hoa sen. 
 Chïa ®îc trïng tu nhiÒu lÇn. LÇn cuèi vµo n¨m 1954-1955
 Đây là ngôi chùa được coi là một trong những công trình kiến trúc
 tiêu biểu của kinh thành Thăng Long và độc đáo nhất Việt Nam. thêng thøc mÜ thuËt
 PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
 MI THU T 6
 I. kiÕn tróc
 BiÓu tîng Chïa Mét Cét
 Chùa Một Cột đã được chọn làm biểu
 tượng của thủ đô Hà Nội và đài
 truyền hình Hà Nội, ngoài ra biểu
 tượng chùa Một Cột còn được thấy ở
 mặt sau đồng tiền kim loại 5000 đồng
 của Việt Nam.
 Xem h×nh>> thêng thøc mÜ thuËt
 PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
 MI THU T 6
 I. kiÕn tróc
 KiÕn tróc Chïa Mét Cét
 Chùa Một Cột hiện nay bao gồm đài Liên Hoa hình vuông, 
 chiều dài mỗi cạnh 3 m, mái cong, dựng trên cột cao 4 m
 (không kể phần chìm dưới đất), đường kính 1,25 m có cột đá 
 là 2 khúc chồng lên nhau thành một khối. Tầng trên của cột là 
 hệ thống những đòn gỗ làm giá đỡ cho ngôi đài ở trên. Đài 
 Liên Hoa có mái ngói, bốn góc uốn cong, trên có lưỡng long 
 triều nguyệt. Ngày nay không có những cánh sen trên cột đá 
 như đã nói đến trong bia văn thời nhà Lý, nhưng ngôi chùa 
 dựng trên cột vươn lên khỏi mặt nước vẫn là kiến trúc độc 
 đáo, gợi hình tượng một bông sen vươn thẳng lên khu ao 
 hình vuông được bao bọc bởi hàng lan can làm bằng những 
 viên gạch sành tráng men xanh. KiÕn tróc Chïa Mét Cét
Chïa Mét Cét (năm 1922) Chïa Mét Cét thêng thøc mÜ thuËt
 PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
 MI THU T 6
 II. ®iªu kh¾c vµ gèm
 1. §iªu kh¾c
 Tîng A-di-®µ (chïa PhËt TÝch – B¾c Ninh)
 Pho tîng ®îc t¹c tõ khèi ®¸ nguyªn 
 xanh x¸m, lµ t¸c phÈm ®iªu kh¾c xuÊt 
 s¾c cña nghÖ nh©n thêi Lý nãi riªng vµ 
 cña nÒn nghÖ thuËt d©n téc nãi chung. 
 Pho tîng ®îc chia lµm hai phÇn râ rÖt:
 - PhÇn tîng
 - PhÇn bÖ tîng
 C¸ch s¾p xÕp chung cña pho tîng hµi 
 hoµ, c©n ®èi; t¹o ®îc tØ lÖ c©n xøng gi÷a 
 tîng vµ bÖ.
 Xem thªm bµi: A-di-®µ
 PhËt gi¸o ViÖt Nam thêng thøc mÜ thuËt
 PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
 MI THU T 6
 II. ®iªu kh¾c vµ gèm
 1. §iªu kh¾c
 PhÇn tîng A-di-®µ
 PhËt A-di-®µ ngåi xÕp b»ng , hai bµn tay 
 ngöa, ®¹t chång lªn nhau ®Ó tríc bông , t× 
 nhÑ lªn ®ïi d¸ng ngåi tho¶i m¸i kh«ng gß 
 bã. C¸c nÕp cña ¸o choµng bã s¸t ngêi 
 ®îc bu«ng tõ vai xuèng t¹o nªn nh÷ng 
 ®êng cong mÒm m¹i , tha thít vµ chau 
 chuèt. M×nh tîng m¶nh kh¶nh, ngåi h¬i d-
 ín vÒ phÝa tríc , tr«ng uyÓn chuyÓn nhng 
 l¹i v÷ng vµng.
 Khu«n mÆt tîng phóc hËu, dÞu hiÒn mang ®Ëm vÎ ®Ñp lÝ tëng cña 
 ngêi phô n÷ ViÖt Nam: m¾t l¸ d¨m, l«ng mµy l¸ liÔu , mòi däc dõa 
 thanh tó , cæ kiªu ba ngÊn vµ nô cêi kÝn ®¸o. thêng thøc mÜ thuËt
 PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
 MI THU T 6
 II. ®iªu kh¾c vµ gèm
 1. §iªu kh¾c
 PhÇn bÖ tîng A-di-®µ
 PhËt A-di-®µ ngù trªn bÖ ®¸ toµ sen 
 ®îc trang trÝ b»ng c¸c hoa v¨n tinh x¶o 
 vµ hoµn mÜ. BÖ ®¸ gåm hai tÇng:
 - TÇng trªn lµ toµ sen h×nh trßn, nh mét 
 ®o¸ sen në ré víi hai tÇng c¸nh, c¸c 
 c¸nh sen ®îc ch¹m ®«i r«ng theo lèi 
 ®ùc n«ng, máng.
 Xem h×nh>>
 - TÇng díi lµ ®Õ tîng h×nh b¸t gi¸c, 
 xung quanh ®îc ch¹m træ nhiÒu ho¹ 
 tiÕt trang trÝ h×nh hoa d©y ch÷ “S” vµ 
 sãng níc. Tîng A-di-®µ (chïa PhËt TÝch – B¾c Ninh) Pho tượng Phật A-di-đà khổng lồ ở Kamakura, tỉnh Kanagawa, Nhật Bản thêng thøc mÜ thuËt
 PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
 MI THU T 6
 II. ®iªu kh¾c vµ gèm
 1. §iªu kh¾c
 Rång
 §Æc ®iÓm Rång thêi Lý cã d¸ng hiÒn hßa, th©n trßn, mÒm m¹i uèn 
 theo h×nh tói th¾t. §Çu kh«ng cã sõng, th©n cã v©y nhá. Rång thêi Lý 
 lµ s¶n phÈm cña s¸ng t¹o nghÖ thuËt d©n téc ViÖt Nam.
 Nh÷ng nÐt ®éc ®¸o cña Rång thêi Lý :
 - Th©n rång
 - §Çu rång
 - MiÖng rång
 Rång thêi Lý chØ ®îc ch¹m kh¾c ë nh÷ng di tÝch liªn quan trùc 
 tiÕp tíi vua nh ë Kinh ®«, mét sè chïa lµ n¬i vua ®· ®i qua hoÆc c 
 tró l¹i nh chïa PhËt TÝch, Chïa D¹m, Chïa Long §äi... Rång têng 
 cã mÆt c¹nh nh÷ng biÓu tîng PhËt gi¸o nh l¸ ®Ò vµ hoa sen. thêng thøc mÜ thuËt
 PhÇn mÒm gi¶ng d¹y
 MI THU T 6
 II. ®iªu kh¾c vµ gèm
 1. §iªu kh¾c
 Th©n Rång
 Xem h×nh >>
 Thân rồng uốn hình sin 12 khúc, đại diện 12 tháng 
 trong năm, biểu trưng cho sự thay đổi thời tiết năm 
 tháng, sự trù phú và phồn vinh của nền văn hóa nông 
 nghiệp lúa nước. Thân mềm mại uốn lượn thể hiện sự 
 biến hóa và khả năng thay đổi, dịch chuyển thiên 
 nhiên của con rồng cai quản thời tiết, mùa màng. Trên 
 lưng có vây nhỏ liền mạch và đều đặn. Rång thêi lý
Rång trung hoa Rång thêi lý