Giáo án Nâng cao Ngữ văn 6 - Tuần 10, Chuyên đề 6: Cách làm bài tập cảm thụ văn học (Tiết 1-3) - Năm học 2020-2021

 Tuần: 10 Ngày soạn: 02/11/2020
Tiết 29,30,31
Chuyên đề 6: CÁCH LÀM BÀI TẬP CẢM THỤ VĂN HỌC (tiết 1,2,3)
I. Mục tiêu: 
 1. Kiến thức: Vai trò tác dụng của việc cảm thụ văn chương, các bước làm bài 
 văn cảm thụ văn chương, yêu cầu cụ thể khi thực hiện từ đó có thể vận dụng để 
 bình giá, cảm thụ trong giờ Đọc –Hiểu văn bản và giờ làm văn. 
 2. Kỹ năng: 
 - Rèn năng lực đọc, phát hiện cảm thụ thơ văn .
 - Vận dụng kiến thức về từ ngữ, các phép tu từ để hỗ trợ bài học và khắc sâu 
thêm kiến thức Môn Tiếng Việt cũng như năng lực miêu tả, tự sự trong quá trình 
làm văn. 
3. Thái độ: Hiểu và yêu văn chương, yêu cuộc sống, sống tốt hơn.
II. Chuẩn bị:
 - GV: Giáo án + Tài liệu tham khảo về truyện truyền thuyết Việt Nam.
 - HS: Bài soạn + Sách Ngữ Văn nâng cao 6.
III. Các bước lên lớp:
 1. Ồn định lớp:
 2. Kiểm tra bài cũ: 
 3. Nội dung bài mới: 
 Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cơ bản
Nâng cao 1- Tiết 1 - Nghe GV giới I. Ý nghĩa của việc cảm 
- GV giới thiệu cho HS bước thiệu thụ cái hay, cái đẹp trong 
đầu hiểu được về cảm thụ văn chương
văn học là gì. - Hiểu và yêu văn chương, 
 (Cảm thụ văn học chính là học tốt môn Ngữ văn hơn.
 sự cảm nhận những giá trị - Hiểu và yêu cuộc sống, 
 nổi bật về nội dung và nghệ sống tốt hơn.
 thuật, những điều sâu sắc, tế 
 nhị và đẹp đẽ của văn học 
 thể hiện trong tác phẩm (bài 
 văn, bài thơ) hay một bộ 
 phận của tác phẩm (đoạn 
 văn, đoạn thơ thậm chí 
 một từ ngữ có giá trị trong 
 câu văn, câu thơ). 
- GV giới thiệu về ý nghĩa - Nghe GV giới 
của việc cảm thụ cái hay, cái thiệu về ý nghĩa 
đẹp trong văn chương. của việc cảm thụ 
 cái hay, cái đẹp 
 trong văn chương. - GV hướng dẫn HS tìm II. Các bước làm bài tập 
hiểu cách làm một bài cảm cảm thụ thơ văn: :
thụ văn học: 1. Đọc kĩ đề bài, xác định 
+ Đề làm được bài cảm thụ - Nêu cách làm yêu cầu của đề.
văn học, trước hết các em - Đọc kĩ đoạn trích, xác 
cần làm gì? định nghệ thuật-nội dung 
+ Sau đó là làm gì? - Trình bày chính.
+ Bước tiếp theo, em sẽ làm - Trình bày 2. Xác định đoạn thơ, đoạn 
gì? văn đó có mấy ý, có cần 
+ Để viết được thì em cần - Xác định dấu tách ý không? Mỗi ý biểu 
tìm hiểu những dấu hiệu gì hiệu cần tìm. đạt nội dung gì?
trong đoạn văn, đoạn thơ? - Nêu bố cục bài 3. Tìm dấu hiệu nghệ thuật 
- Bố cục của một bài cảm cảm thụ ở từng ý, chỉ ra các biện 
thụ gồm những phần nào? pháp nghệ thuật và tác 
Nhiệm vụ của mỗi phần là dụng.
gì? 4. Lập ý
 5. Viết cảm thụ:
 a. MB: Dẫn dắt, giới thiệu 
 đoạn trích nằm ở tác phẩm 
 nào, nội dung tư tưởng 
 chính là gì?
 b. TB: Nêu dẫn chứng từ 
 tác phẩm, chỉ ra nghệ thuật 
 và cho biết nhờ biện pháp 
 nghệ thuật ấy mà tác giả thể 
 hiện nội dung, tư tưởng, t́nh 
 cảm như thế nào.
 c. KB: Thâu tóm lại vấn đề 
 và khái quát ở mức độ cao 
 hơn.
 * Thực hành:
- GV nêu yêu cầu - Nêu cmả nhận Cảm nhận của em về vẻ đẹp 
 bước đầu của nhân vật Thach Sanh
Nâng cao 2- Tiết 2,3 II. Yêu cầu cần đạt của 
 một bài cảm thụ văn học: 
- GV nêu yêu cầu cần đạt - Nghe - Giới thiệu tác giả, tác 
của một bài cảm thụ VH phẩm, xuất xứ của đoạn 
 văn, đoạn thơ, trích dẫn lại 
 (nếu có thể). 
 - Phân tích nghệ thuật dùng 
 từ, đặt câu của tác giả.
 - Phân tích các biện pháp 
 nghệ thuật tu từ được sử 
 dụng và nêu giá trị của nó.
 - Chốt lại điểm sáng về 
 nghệ thuật, cái hay, cái đẹp, 
 giá trị nội dung mà nghệ 
 thuật đó đem lại cho cả đoạn văn. 
 - Phải bám sát ngôn từ và 
 có những liên tưởng phù 
 hợp; phân tích và bình giá 
 được các hình ảnh nghệ 
 thuật để cảm thụ được cái 
 hay, cái đẹp của văn 
 chương cần phát hiện.
 VÍ DỤ: Cảm nhận của em 
 về đoạn đầu trong bài thơ 
- GV nêu ví dụ cho HS tập - Quan sát Quê hương – Tế Hanh
làm: Mở đầu bài thơ Quê * Yêu cầu: 
hương nhà thơ Tế Hanh - MB: Nêu được: đây là 
viết: đoạn thơ tiêu biểu trích 
Làng tôi ở vốn làm nghề chài trong bài Quê hương của 
lưới nhà thơ Tế Hanh miêu tả 
Nước bao vây cách biển nửa cảnh đoàn thuyền ra khơi 
ngày sông thâu góp gió.
 Em hãy phân tích cái hay, đánh cá.
 cái đẹp của đoạn thơ trên. - TB: Đảm bảo các ý sau: 
- Đề yêu cầu làm gì? + H́nh ảnh con thuyền cùng 
 - Phân tích cái hay, trai tráng của làng chài ra 
 cái đẹp của bốn khơi được miêu tả trong 
- Nội của đoạn thơ này là gì? câu thơ trên. một buổi b́nh minh đẹp có: 
 - Tả hình ảnh quê bầu trời trong sáng, gió thổi 
 hương làng chài nhẹ, có ánh mai hồng rực rỡ 
- Biện pháp nghệ thuật được trong buổi sáng đẹp bừng lên.
sử dụng trong đoạn thơ là trời. + Các tính từ: “trong”, 
gì? - So sánh, ẩn dụ, “nhẹ”, “hồng” dùng rất 
- Đoạn thơ có mấy ý chính, nhân hóa,.. chọn lọc tạo nên h́nh ảnh 
đó là những ý nào? đẹp, nên thơ.
 - GV hướng dẫn hs lập dàn - Xác định ý chính, + Các động từ: “phăng”, 
 ý cho bài cảm thụ đoạn thơ nội dung. “vượt”, tính từ “hăng” -> 
 trên. - Lập dàn ý cho diễn tả thật ấn tượng khí thế 
- HD HS tìm dấu hiệu nghệ bài cảm thụ đoạn băng tới dũng mănh của con 
thuật ở từng ý thơ. thơ trên theo hd thuyền đè sóng để ra khơi, 
 của GV. làm toát lên sức sống mạnh 
 - HS tìm dấu hiệu mẽ, vẻ đẹp hùng tráng, bất 
 - Nêu nội dung chính ở mỗi nghệ thuật ở từng ý ngờ.
 câu thơ. thơ. + Chiếc thuyền được so 
 sánh với: “con tuấn mă”-
 - Nêu nội dung >Ngựa đẹp phi nhanh lướt 
 chính ở mỗi câu sóng ra khơi, đầy khí thế 
 thơ. hăng hái.
 + Hình ảnh cánh buồm 
 trắng căng phồng, no gió ra 
 khơi được so sánh với 
 “mảnh hồn làng” rất sáng 
 tạo, so sánh giữa cái cụ thể với cái trừu tượng không 
 làm cho đối tượng miêu tả 
 cụ thể hơn nhưng nó lại gợi 
 lên vẻ đẹp bay bổng, mang 
 ý nghĩa lớn lao làm sáng lên 
 vẻ đẹp lăng mạn, vừa thơ 
 mộng vừa hùng tráng thể 
 hiện khí thế lao động và 
 khát vọng về sự ấm no, 
 hạnh phúc của ngư dân làng 
 chài thân thương.
 + Câu thơ: “Rướn thân 
 trắng bao la thâu góp gió” 
 là câu thơ đậm đà, ư vị, 
 cánh buồm được nhân hóa 
 gợi tả một cuộc đời trải qua 
 nhiều mưa nắng gắng sức 
 quyết tâm lên đường.
. - KB: Đoạn thơ vừa là 
 phong cảnh thiên nhiên tươi 
 sáng, vừa là bức tranh lao 
 động đầy hứng khởi và dạt 
 dào sức sống.
 III. Thực hành: 
 Bài tập 2:
- Hướng dẫn HS làm bài - HS làm bài tập Hãy cảm nhận vẻ đẹp của 
cảm thụ theo các bước đã theo các bước đã sen trong bài ca dao Việt 
tìm hiểu. tìm hiểu. Nam:
 “Trong đầm gì đẹp bằng 
 sen
 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
 Gần bùn mà chẳng hôi tanh 
 mùi bùn”
 a. Tìm hiểu trình tự tả, cách 
 tả một bông sen, rồi tả cả 
 đầm sen của bài ca dao.
 b. Viết cảm nghĩ, liên 
 tưởng, phân tích bài ca dao 
 trong đoạn văn ngắn từ 10 
 đến 12 câu
- HD HS viết đoạn văn 6-8 - Viết đoạn theo Bài tập 3: Viết đoạn văn 
câu nêu cảm nhận của em về hướng dẫn của GV. 6-8 câu nêu cảm nhận của 
vai trò, tình cảm của người em về vai trò, tình cảm của 
mẹ trong bài thơ “Mẹ ốm” người mẹ trong bài thơ 
của nhà thơ Trần Đăng “Mẹ ốm” của nhà thơ Trần 
Khoa. Đăng Khoa.
- Gọi HS đọc, GV nhận xét. - Đọc nghe nhận 
 xét 4. Củng cố: 
 Nhắc lại 4 bước tìm hiểu một bài tập cảm thụ với những yêu cầu cơ bản.
 5. Hướng dẫn hs học bài, làm bài và soạn bài mới ở nhà: 
 Tự tìm những đoạn văn, đoạn thơ hay và thực hiện phân tích.
IV. Rút kinh nghiệm: 
 Trình kí tuần 10
 04/11/2020
 - ND:
 - PP:
 PTT: Hồ Văn Khởi