Giáo án Lịch sử 6 - Tuần 25 - Đặng Văn Gấu

 Trường THCS Ninh Hòa Họ và tên giáo viên:
Tổ: Xã hội Đặng Văn Gấu
 Tên bài dạy: 
 BÀI 18: CÁC CUỘC ĐẤU TRANH
 GIÀNH ĐỘC LẬP DÂN TỘC TRƯỚC THẾ KỈ X
 Môn học/hoạt động giáo dục: Lịch sử, lớp 6
 Thời gian thực hiện: Tuần: 25, Tiết 39,40 
I. MỤC TIÊU
1. Mức độ, yêu cầu cần đạt
Thông qua bài học, HS nắm được: Những cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong công 
cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc của nhân dân ta trước thế kỉ X. 
2. Năng lực
 - Năng lực chung: 
 Năng lực giao tiếp, hợp tác: Trao đổi, thảo luận để thực hiện các nhiệm vụ 
 học tập.
 Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Sử dụng các kiến thức đã học ứng 
 dụng vào thực tế, tìm tòi, phát hiện giải quyết các nhiệm vụ trong cuộc sống.
 - Năng lực riêng: 
 Giải thích được nguyên nhân của các cuộc khởi nghĩa.
 Trình bày được những diễn biến chính của các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu.
 Nêu được kết quả và ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu.
 Lập được biểu đồ, sơ đồ về các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu.
3. Phẩm chất
Bồi dưỡng lòng yêu nước, tự hào dân tộc và ý chí căm thù giặc ngoại xâm. 
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên - Giáo án, SGV, SHS Lịch sử và Địa lí 6.
 - Sơ đồ, lược đồ, hình ảnh về các cuộc khởi nghĩa. 
 - Máy tính, máy chiếu (nếu có).
2. Đối với học sinh
 - SHS Lịch sử và Địa lí 6. 
 - Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học (nếu có) và dụng cụ học tập 
 theo yêu cầu của GV.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho học sinh và từng bước làm quen bài học.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề, HS trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức.
d. Tổ chức thực hiện: 
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Em đã biết, sau khi chiếm được Âu Lạc, các triều 
đại phương Bắc đã tìm “trăm phương nghìn kế” để áp đặt ách cai trị đối với nước 
ta. Nhưng thực tế lịch sử có thuận theo ý đồ của họ không? Em suy nghĩ gì về lời 
“phàn nàn” của viên Thái thú người Hán: Dân xứ ấy rất khó cai trị?
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, trả lời câu hỏi: Các triều đại phương Bắc đã tìm “trăm 
phương nghìn kế” để áp đặt ách cai trị đối với nước ta. Nhưng thực tế, theo lời 
“phàn nàn” của viên Thái thú người Hán: Dân xứ ấy rất khó cai trị. Đó là vì tinh 
thần đấu tranh liên tục, quật cường chống ách đô hộ của người Việt qua các cuộc 
khởi nghĩa. 
- GV đặt vấn đề: Chính sách thôn tính, sáp nhập và đồng hoá của các triều đại 
phong kiến Trung Quốc nhằm xoá đi tên đất, tên làng, tiếng nói và phong tục của 
người Việt gặp phải sự phản kháng quyết liệt của nhân dân ta. Một ngàn năm 
không chịu cúi đầu, lớp lớp các thê hệ “con Rồng cháu Tiên” không ngừng vừng 
lên đầu tranh giành lại giang sơn gấm vóc và độc lập tự chủ cho dân tộc. Để tìm 
hiểu rõ hơn về các cuộc khởi nghĩa và những nhân vật lịch sử tiêu biểu chúng ta 
cùng tìm hiểu Bài 18 - Các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc trước thế kỉ X. B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
 Hoạt động 2: Khởi nghĩa Bà Triệu (năm 248)
 a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được nguyên nhân sâu xa, mục đích, 
 diễn biến và ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu.
 b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SHS, trả lời câu hỏi và tiếp 
 thu kiến thức.
 c. Sản phẩm học tập: HS làm việc cá nhân, thảo luận theo cặp và trả lời câu hỏi. 
 d. Tổ chức hoạt động:
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao NV học tập 2. Khởi nghĩa Bà Triệu (năm 248)
- GV đọc diễn cảm câu nói của Bà Triệu: 
“Tôi chỉ muốn cưỡi gió đạp sông, chém 
cá kình lớn ở Biển Đông, quét sạch bờ 
cõi, cửa dân ra khỏi cảnh chìm đắm, há 
lại bắt chước người đời cúi đều khom 
lưng làm tì thiếp kẻ khác, cam tâm phục 
dịch ở trong nhà ư?”
 - Nguyên nhân của cuộc khởi nghĩa Bà 
 Triệu: Dưới ách thống trị tàn bạo của nhà 
 Ngô, năm 248, tại vùng Cửu Chân (Thanh 
 Hoá), Bà Triệu phất cờ khởi nghĩa.
 - Diễn biến: - GV giới thiệu cho HS về Bà Triệu: Bà + Từ căn cứ núi Nưa nghĩa quân đánh phá 
Triệu tên thật là Triệu Thị Trinh. Trong các thành ấp của bọn quan lại đô hộ ở Cửu 
các thư tịch cổ Chân rồi từ đó đánh ra khắp Giao Châu.
và truyền 
 + Nhà Ngô lo sợ, vội cử quân sang đàn áp. 
thuyết dân 
 Dù chiến đấu anh dũng nhưng do lực 
gian, Bà Triệu 
 lượng quá chênh lệch, nghĩa quân bị tiêu 
thường được 
 diệt. Bà Triệu hi sinh trên núi Tùng (Phú 
miêu tả là 
 Điền, Hậu Lộc, Thanh Hoá).
người phụ nữ trẻ trung, xinh đẹp thường 
mặc áo giáp vàng, đi guốc ngà cưỡi voi 
mà chiến đấu, rất lẫm liệt, hùng dũng.
- GV yêu cầu thảo luận theo cặp, HS đọc 
thông tin mục II, 
quan sát Lược đồ 
18.7 SHS trang 90, 
91 và trả lời câu 
hỏi:
+ Nêu nguyên nhân 
của cuộc khởi 
nghĩa Bà Triệu.
+ Trình bày những 
nét chính của cuộc 
khởi nghĩa.
- GV yêu cầu HS đọc mục Em có biết 
SHS trang 91, để biết về ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu: không chỉ làm rung 
chuyển chính quyền đô hộ mà còn góp 
phần thức tỉnh ý thức dân tộc, tạo đà cho 
các cuộc khởi nghĩa sau này. 
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV hướng dẫn, HS đọc sgk và thực hiện 
yêu cầu. 
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và 
thảo luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi. 
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện 
nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, 
chuyển sang nội dung mới. 
 Hoạt động 3: Khởi nghĩa Lý Bí và nước Vạn Xuân (năm 542-602)
 a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được nguyên nhân sâu xa, mục đích, 
 diễn biến và ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu.
 b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SHS, trả lời câu hỏi và tiếp 
 thu kiến thức.
 c. Sản phẩm học tập: HS làm việc cá nhân, thảo luận theo nhóm và trả lời câu 
 hỏi. 
 d. Tổ chức hoạt động:
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao NV học tập 3. Khởi nghĩa Lý Bí và nước Vạn Xuân 
 (năm 542-602)
- GV giới thiệu về Lý Bí: + Lý Bí xuất thân trong một gia đình hào 
trưởng ở Phố Yên, Thái Nguyên ngày 
nay. Một thời, ông có ra làm việc với 
chính quyền đô hộ, nhận một chức quan 
nhỏ: giám quận (kiểm soát quân sự) ở 
Cửu Đức, Đức Châu (Đức Thọ, Hà Tĩnh). 
+ Yêu nước, thương dân, bất bình với bè 
lũ đô hộ, ông sớm bỏ quan, về quê ở Thái 
Bình. Lý Bí đã liên kết với hào kiệt các 
châu thuộc miền đất Giao Châu nước ta, 
nổi dậy chống Lương. Theo sử cũ Việt 
Nam, thủ lĩnh Chu Diên (vùng Đan Hoài, 
nay thuộc ngoại thành Hà Nội) là Triệu 
Túc và con là Triệu Quang Phục, phục tài 
đức Lý Bí đã đem quân theo. 
 - Diễn biến cuộc khởi nghĩa Lý Bí:
- GV yêu cầu HS đọc thông tin mục III + Mùa xuân năm 542, Lý Bí lãnh đạo 
SHS trang 91,92 và trả lời câu hỏi: Em nhân dân khởi nghĩa, đánh đuổi Tiêu Tư, 
hãy trình bày về diễn biến cuộc khởi chiếm giữ thành Long Biên (Bắc Ninh), 
nghĩa Lý Bí. làm chủ Giao Châu. Nhà Lương đã hai lần 
 huy động quân sang đàn áp nhưng đều thất 
 bại nặng nề.
 + Mùa xuân năm 544, khởi nghĩa thắng 
 lợi. Lý Bí lên ngôi vua, hiệu là Lý Nam 
 Đế. Ông đặt tên nước là Vạn Xuân, đóng 
 đô ở vùng cửa sông Tô Lịch (Hà Nội), cho 
 xây điện Vạn Thọ và chùa Khai Quốc, cho 
 đúc tiền riêng.
 + Tháng 5 - 545, Nhà Lương cử quân xâm 
 lược Vạn Xuân. Lý Nam Đế trao quyền 
 chỉ huy kháng chiến cho Triệu Quang 
 Phục, một vị tướng trẻ tài ba. Triệu Quang 
 Phục đưa quân về đầm Dạ Trạch (Khoái 
 Châu, Hưng Yên), xây đựng căn cử và tiếp tục lãnh đạo nhân dân kháng chiến.
 + Năm 550, sau khi đánh bại quân Lương, 
 Triệu Quang Phục xưng vương (Triệu Việt 
 Vương).
 + Năm 602, nhà Tuỳ đem quân xâm lược, 
- GV mở rộng kiến thức: nước Vạn Xuân sụp đổ.
+ Giải thích tên nước Vạn Xuân: mong 
muốn cho xã tắc truyền đến muôn đời. 
+ GV yêu cầu HS quan sát Hình 18.8: 
Chùa Trần Quốc, nguyên là chùa Khai 
quốc (mở nước). Ngôi chùa được xây 
dựng từ thời Tiền Lý với tên là chùa Khai 
Quốc. Thời Lê trung hưng, do sạt lở nên 
người ta đã cho dời ngôi chùa từ bên bờ 
sông Hồng vào phía trong đê Yên Phụ, 
khu gò đất Kim Ngưu. Đến đời vua Lê 
Huy Tông, chùa 
mới đổi tên 
thành chùa Trấn 
Quốc với ý 
nghĩa là nơi 
giúp nhân dân 
xua tan đi thiên 
tai, đem lại cuộc 
sống bình yên cho dân tộc. Chùa là một 
biểu tượng của văn hoá Phật giáo và cũng 
là điểm tham quan nổi tiếng của du khách 
trong và ngoài nước mỗi khi đến Hà Nội 
hiện nay. - Sự giống và khác nhau giữa cuộc khởi 
- GV chia HS thành các nhóm, yêu cầu nghĩa Lý Bí và khởi nghĩa Hai Bà Trưng:
HS thảo luận, trả lời câu hỏi vào Phiếu + Giống nhau: Cùng nổ ra vào mùa xuân 
học tập số 1: Cuộc khởi nghĩa Lý Bí mùa nhằm chống lại chính quyền đô hộ phương 
xuân năm 542 so với khởi nghĩa của Hai Bắc; cùng giành được thắng lợi ban đầu và Bà Trưng có điểm gì giống và khác nhau? thành lập được chính quyền tự chủ một 
 thời gian.
 + Khác nhau: Hai Bà Trưng mới xưng 
 vương thì Lý Bí đã xưng đế; Hai Bà Trưng 
 mới xây dựng được chính quyền tự chủ sơ 
 khai thì Lý Bí đã xây dựng quốc hiệu 
 riêng với chính quyền có hai ban văn, võ; 
 Hai Bà Trưng đóng đô ở Mê Linh trong 
 khi Lý Bí dựng kinh đô ở vùng cửa sông 
 Tô Lịch; chính quyền tự chủ Hai Bà Trưng 
 chỉ tồn tại được ba năm trong khi chính 
 quyền của nhà nước Vạn Xuân tồn tại lâu 
 hơn. 
- GV mở rộng kiến thức: Những đóng 
góp của Lý Bí và “những điều đầu tiên”: 
+ Người Việt Nam đầu tiên tự xưng là 
hoàng đế.
+ Người Việt Nam đầu tiên quyết định 
phế bỏ niên hiệu của phong kiến phương 
Bắc để đặt niên hiệu riêng là Thiên Đức.
+ Người đầu tiên trong lịch sử Việt Nam 
nhận ra vị trí trung tâm của vùng ngã ba 
sông Tô Lịch để đóng đô.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV hướng dẫn, HS đọc sgk và thực hiện 
yêu cầu. 
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và 
thảo luận
- GV gọi HS, nhóm trả lời câu hỏi. 
- GV gọi HS, nhóm khác nhận xét, bổ 
sung. Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện 
nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, 
chuyển sang nội dung mới. 
 **************************