Giáo án Lịch sử 6 - Tuần 19-25, Chủ đề: Thời kì Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lập - Năm học 2020-2021

 - Tuần 19- 25 Ngày soạn: 04/01 /2021 
- 7 tiết
 Chủ đề: THỜI KÌ BẮC THUỘC VÀ ĐẤU TRANH
 GIÀNH ĐỘC LẬP
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức, kỹ năng, thái độ: 
*Kiến thức:
 - Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc và cuộc sống của nhân dân 
Giao Châu:
+ Chính trị: trực tiếp cai trị, chia châu, quận huyện
+Kinh tế: chiếm ruộng đất, tô thuế nặng nề
+ Xã hội và Văn hóa: đồng hóa dân tộc Việt, bắt nhân dân ta theo phong tục và luật pháp 
của người Hán. Thực hiện đồng hóa về văn hóa.
+ Những thay đổi của nước ta dưới thời thuộc Đường.
- Các cuộc đấu tranh giành độc lập tiêu biểu từ năm 40 đến thế kỉ IX. (Tập trung vào các 
cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: Hai Bà Trưng - năm 40; Khởi nghĩa Lý Bí, Nước Vạn Xuân, 
Mai Thúc Loan.
*Kĩ năng : 
 + Rèn luyện kỉ năng lập bảng thống kê: tên cuộc khởi nghĩa, thời gian, địa điểm, người 
lãnh đạo, kết quả và ý nghĩa)
 + Hs biết phân tích , đánh giá những thủ đoận cai trị của phong kiến phương bắc thời 
bắc thuộc; Biết tìm nguyên nhân vì sao nhân dân ta không ngừng đấu tranh chống áp bức 
của phong kiến phương Bắc
*Thái độ :
- Bồi dưỡng ý thức căm thù quân xâm lược, ý thức tự hào, tự tôn dân tộc.
2. Năng lực, phẩm chất :
- Năng lục : Tự học , giải quyết vấn đề , tu duy , hợp tác ...
+ Năng lực thực hành bộ môn, tái hiện sự kiện lịch sử, nhận xét, đánh giá sự kiện l/s, 
nhân vật tiêu biểu, rút ra bài học lịch sử từ sự kiện, hiện tượng lịch sử.
- Phẩm chất : Yêu quê hương ,đất nước , ...
II. Chuẩn bị
 Gv : giáo án
 Hs: Đọc trước bài và trả lời các câu hỏi trong sgk
III.Tổ chức các hoạt động dạy học:
1. Ổn định lớp:
2. Kiểm tra bài cũ:
3. Bài mới:
A. HĐ1. Hoạt động tìm hiểu thực tiễn :
* Tổ chức khởi động
- GV dẫn dắt vào bài mới .
 1 B. HĐ 2. Hoạt động hình thành kiến thức mới :
 Hoạt động của giáo Sản phẩm hoạt động Kết luận của giáo viên
 viên và học sinh của học sinh
 Kiến thức 1: 1.Chính sách cai trị của các 
 Chính sách cai trị của triều đại phong kiến phương 
 các triều đại phong kiến Bắc và cuộc sống của nhan 
 phương Bắc và cuộc dân Giao Châu:
 sống của nhan dân Giao a. Chính trị:
 Châu: * §Þa giíi hµnh chÝnh : 
 Sau cuộc kháng chiến của - Dân tộc ta bước vào - Năm 179 TCN, Triệu Đà nhập 
 An Dương Vương chống tình trạng hơn 1000 Âu Lạc vào Nam Việt, chia Âu 
 Triệu Đà thất bại, dân tộc năm Bắc thuộc. Lạc thành 2 quận: Giao Chỉ và 
 ta đã ở vào tình trạng như Cửu Chân.
 thế nào? - Năm 111 TCN nhà Hán thay 
 Sau khi nhà Hán đánh - Năm 111 TCN nhà nhà Triệu :
 bại Triệu Đà chúng đã Hán thay nhà Triệu + Chia nước ta thành 3 quận: 
 thực hiện chính sách gì ở thống trị Âu Lạc biến Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam 
 nước ta? nước ta thành 3 quận + Hợp nhất 3 quận của ta với 6 
 Giao Chỉ, Cửu Chân và quận của Trung Quốc thành 
 Nhật Nam. từ Quảng châu Giao
 Nam trở ra - Thế kỉ I: Nhà Hán giữ nguyên 
 Hợp nhất 3 quận của châu Giao.
 ta với 6 quận của - Đầu thế kỷ III, nhà Ngô tách 
 Trung Quốc thành châu Giao thành Quảng Châu 
 Châu Giao, thủ phủ của (thuộc TQ cũ), Giao Châu (Âu 
 Châu Giao là Luy Lâu Lạc cũ).
 ( Thuận Thành - Bắc - Thời nhà Lương chia các 
 Ninh). quận, huyện với tên mới : Giao 
 Sau khi nhà Hán chiếm - Chúng áp dụng chính Châu ( Bắc Bộ), Ai Châu ( 
 nước ta chúng đã thực sách cai trị của người Thanh Hóa), Đức Châu, Lợi 
 hiện chính sách cai trị Hán. Châu, Ninh Châu ( Nghệ Tĩnh), 
 như thế nào? + Đứng đầu châu là Hoàng Châu ( Quảng Ninh)
 Thứ Sử. - Thời nhà Đường : chia nước 
 + Đầu quận là thái thú ta thành 12 châu. Năm 679 nhà 
 ( chính trị); Đô úy ( Đường đổi Giao châu thành An 
 quân sự). Nam đô hộ phủ trụ sở đặt tại 
 + Đứng đầu huyện là Tống Bình
 Lạc tướng ( người 
 Việt). * Tổ chức bộ máy châu Giao :
 + Từ huyện trở xuống - Thời nhà Hán:
 bộ máy như cũ. + Đứng đầu châu là Thứ sử 
 - 6 quận Trung Quốc ( người Hán. 
 2 Quảng Châu Trung + Đứng đầu quận là thái thú 
 Quốc) và 3 quận Giao coi việc chính trị và đô uý coi 
 Chỉ, Cửu Chân, Nhật việc quân sự (đều là người 
 Nam. Hán).
 - Thế kỉ I Giao Châu + Đứng đầu huyện là Lạc tướng 
- Thế kỉ I Giao Châu gồm gồm 9 quận ( 6 quận (người Việt)
những vùng đất nào? của Nam Việt cũ và 3 - Đến thế kỷ thù III nhà Hán 
 quận của Âu Lạc). Nhà đưa người Hán trực tiếp 
 -Thế kỉ III, nhà Ngô nắm đến cấp huyện.
- Đầu thế kỉ thứ III, chính tách Châu Giao thành - Đến thời nhà Lương thực hiện 
sách cai trị của phong Quảng Châu ( Trung chính sách phân biệt đối xử 
kiến Trung Quốc với Quốc) và Giao Châu ( trắng trợn , không cho người 
nước ta có gì thay đổi? Âu Lạc cũ) việt giữ chức vụ quan trọng
Thế kỉ thứ III Đông Hán - Gồm 3 quận Giao b. Kinh tế:
suy yếu nên Trung Quốc Chỉ, Cửu Chân và Nhật - Đặt ra nhiều thứ thuế vơ vé, 
bị phân thành Ngụy, Nam. bóc lột kinh tế nước ta
Thục, Ngô. - Giao châu - Cống nạp các sản vật quý 
 hiếm như: vàng, bạc, ngọc trai, 
- Em hãy cho biết miền - Giữ độc quyền về sản xuất và 
đất Âu Lạc trước đây bao - Nhà Lương buôn bán sắt, muối
gồm những quận nào của 
Châu Giao? - Chia nhỏ nước ta : 
- Từ thế kỷ III dưới ách Giao Châu ( Bắc Bộ), 
thống trị của nhà Ngô Ai Châu ( Thanh Hóa), 
nước ta có tên gọi là gì? Đức Châu, Lợi Châu, 
- Đến thế kỷ VI nước ta Ninh Châu ( Nghệ 
chịu sư thống trị của ai? Tĩnh), Hoàng Châu 
- Đầu thế kỉ VI ách thống ( Quảng Ninh).
trị của nhà Lương với - Nhà Đường
nước ta như thế nào? - Năm 679 nhà Đường 
 đổi Giao châu thành 
 An Nam Đô Hộ Phủ 
 - Đưa người Hán sang 
 Giao Châu, buộc dân ta 
 phải học chữ Hán và c. Xã hội và văn hóa:
 tiếng Hán, tuân theo - Bắt dân ta phải theo phong tục 
 luật pháp và phong tục Hán.
 của người Hán. - Đưa người Hán sang ở lẫn với 
- Ngoài chính sách bóc -Thực hiện ý đồ đồng ta 
lột thuế, cống nạp, phong hoá nhân dân ta, biến -> Muốn đồng hóa dân ta.
kiến Trung Quốc còn nhân dân thành người =>Đời sống nh©n d©n ta vô 
thực hiện những chính Hán. cùng cực khổ
 3 sách nào ? d. Những thay đổi của nước 
- Vì sao nhà Hán tiếp tục ta dưới thời Đường:
thi hành chủ trương đưa a.Tổ chức bộ máy cai trị:
người Hán sang ở nước - Năm 619 đổi Giao Châu thành 
ta - Đổi Giao Châu thành An Nam đô hộ phủ,Đặt trụ sở ở 
-Từ thế kỷ VII nước ta An Nam đô hộ phủ, Tống Bình (Hà Nội)
chịu sự thống trị của triều nhà Đường chai lại khu chia thành 12 châu, người TQ 
đại nào? vực hành chính và đặt nắm quyền cai trị tới huyện , 
Khi nhà Đường đô hội tên mới, nắm quyền cai Hương , xã do người Việt cai 
nước ta có tên gọi là gì? trị tới huyện quản .
- GV dùng lược đồ trong Ngoài ra còn có các - Miền núi do các tù trưởng địa 
SGK để giải thích chính châu ki mi ở miền núi phương cai quản .
sách cai trị của nhà bắc bộ, trung bộ. 
Đường. - Để có thể đàn áp - Sửa sang đường sá, xây thành, 
- Chính sách cai trị của nhanh các cuộc nổi dậy đắp luỹ và tăng quân.
nhà Đường có gì khác của nhân dân, bảo vệ 
trước ? chính quyền đô hộ.
- Vì sao nhà Đường sửa - Cai trị tàn bạo: trực 
sang các đường giao tiếp đến huyện, làm 
thông thuỷ bộ từ Trung đường giao thông để có 
Quốc sang Tống Bình? thể nhanh chóng đàn 
Em có nhận xét gì về áp những cuộc nổi dậy 
tình hình nước ta dưới của nhân dân ta.
ách thống trị của nhà - Nộp tô thuế và cống 
Đường ? nạp b. Chính sách bóc lột:
- Nhà Đường tiến hành Quan sát lược đồ H 48 - Đặt ra nhiều thứ thuế mới : 
bóc lột nhân dân ta như - Chia lại bộ máy hành muối, sắt, đay, gay .
thế nào ? chính.
- Chính sách bóc lột của - Đặt tên mới. - Tăng cường Cống nạp sản vật 
nhà Đường có gì khác - Bóc lột thuế và cống quí , đặc biệt là quả vải .
với các thời kỳ trước ? nạp.
 2. Các cuộc đấu tranh giành 
 Kiến thức 2:
 độc lập tiêu biểu từ năm 40 
Cuộc khởi nghĩa Hai Bà 
 đến nữa đầu thế kỷ IX
Trưng bùng nổ .
 ở ĩ à ư
- GV: giới thiệu cuộc KN a. Kh i ngh a hai B Tr ng 
Hai Bà Trưng. năm 40.
- Nguyên nhân nào dẫn *Nguyên nhân: 
tới cuộc khởi nghĩa Hai - Do chính sách bóc lột - Do chính sách bóc lột tàn bạo 
Bà Trưng? tàn bạo của nhà Hán. của nhà nước.
- Cuộc khởi nghĩa nổ ra - Thi Sách bị Tô Định - Thi Sách bị Tô Định giết.
vào năm nào? ở đâu? giết. *Diễn biến:
 4 - Với 4 câu thơ trong - Năm 40 tại Hát Môn - Mùa xuân năm 40, Hai Bà 
SGK, em hãy cho biết (Hà Tây) Trưng dựng cờ khởi nghĩa ở 
mục tiêu của cuộc khởi Hát Môn (Hà Tây)
nghĩa ? Nghĩa quân nhanh chóng làm 
- Cuộc khởi nghĩa Hai - Mục tiêu chủ yếu của chủ Mê Linh, tiến đánh Cổ Loa, 
Bà Trưng diễn ra ntn? cuộc khởi nghĩa là Luy Lâu. Tô Định hoảng sợ 
- Lực lượng tham gia giành lại độc lập cho trốn về nước.
cuộc khởi nghĩa gồm dân tộc, sau đó là khôi 
những người nào ? phục lại sự nghiệp họ 
 Hùng. *Kết quả: cuộc khởi nghĩa 
- Việc khắp nơi kéo về Hát Môn Mê Linh thắng lợi hoàn toàn
Mê Linh đã nói lên điều Cổ Loa Luy Lâu. * Nguyên nhân thắng lợi của 
gì ? - Nhân dân các quận: cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng :
 Giao Chỉ, Cửu Chân, - Sự lãnh đạo tài tình của Hai 
 Nhật Nam và cả Hợp Bà Trưng.
- Nguyên nhân thắng lợi Phố. - Sự ủng hộ của nhân dân.
của cuộc khởi nghĩa Hai - Ách thống trị tàn bạo * Kết quả và ý nghĩa của cuộc 
Bà Trưng ? khiến mọi người đều khởi nghĩa:
 căm giận và nổi dậy. - Khôi phục độc lập dân tộc sau 
- Kết quả và ý nghĩa của - Sự lãnh đạo tài tình hơn hai thế kỷ bị đô hộ.
cuộc khởi nghĩa ? của Hai Bà Trưng. -Thể hiện tinh thần yêu nước, ý 
 - Khôi phục độc lập chí bất khuất quật cường của 
 dân tộc sau hơn hai thế dân tộc ta.
 kỷ bị đô hộ.
 - Thể hiện tinh thần 
 yêu nước, ý chí bất 
 khuất quật cường của 
 dân tộc ta.
 Hoạt động 3:
Khởi nghĩa Lý Bí – b . Khởi nghĩa Lý Bí – Nước 
Nước Vạn Xuân thành Vạn Xuân thành lập.
lập. Cho HS đọc SGK
- GV: Giới thiệu vài nét -----> Tiểu sử HS đọc phần 
về tiểu sử Lý Bí. - Khắp cả nước, được (sgk)
Khởi nghĩa Lý Bí bùng nổ nhân dân hưởng ứng 
như thế nào ? mạnh mẽ.
- Lực lượng của Lý Bí - Vì oán hận quân 
rộng lớn như thế nào ? Lương, mong muốn 
- Vì sao hào kiệt và nhân giành lại độc lập cho 
dân khắp nơi hưởng ứng Tổ quốc.
mạnh mẽ cuộc khởi - Dũng cảm, kiên 
nghĩa ? cường, cuộc khởi nghĩa 
 5 - Em có nhận xét gì về diễn ra trong thời gian 
tinh thần chiến đấu của ngắn đã thành công.
quân khởi nghĩa ? - Đoàn kết được quân *Diễn biến:
- Cuộc khởi nghĩa Lý Bí dân đấu tranh vì độc - Mùa xuân năm 542, Lý Bí 
có nét đặc sắc gì ? lập dân tộc. phất cờ khởi nghĩa được hào 
- Lý Bí đã làm gì sau - Lên ngôi hoàng đế, kiệt các nơi hưởng ứng.
thắng lợi của cuộc khởi đặt tên nước, chọn nơi - Trong vòng ba tháng, nghĩa 
nghĩa ? đóng đô, thành lập quân đã chiếm hầu hết các 
- Việc Lý Bí lên ngôi triều đình. quận, huyện Thứ sử Tiêu Tư 
hoàng đế, đặt tên nước, - Chứng tỏ nước ta có chạy về Trung Quốc.
xây dựng kinh đô đã giang sơn, bờ cõi riêng, * Kết quả:
chứng tõ điều gì ? sánh vai và không lệ - Tháng 4 năm 542 và đầu năm 
 thuộc Trung Quốc. Đó 543, nhà Lương hai lần kéo 
- Vạn Xuân: là thể hiện là ý chí của dân tộc quân sang đàn áp bị thất bại.
lòng mong muốn cho sự Việt Nam. - Mùa xuân năm 542, Lý Bí lên 
trường tồn của dân tộc, ngôi hoàng đế (Lý Nam Đế), 
của đất nước đặt niên hiệu là Thiên Đức.
 - Đặt tên nước là Vạn Xuân, 
 đóng đô ở vùng cửa sông Tô 
 Lịch (Hà Nội)
 - Lập triều đình với hai ban văn 
 Hoạt động 4: võ.
 Khởi nghĩa Mai Thúc c. Khởi nghĩa Mai Thúc Loan 
Loan (722) (722)
- GV: giới thiệu tiểu sử * Tiểu sử: (sgk)
của Mai Thúc Loan.- - Đọc SGK phần tiểu * Diễn biến:
Khởi nghĩa của Mai Thúc sử của Mai Thúc Loan. - Năm 722 trong lúc đi phu, 
Loan nổ ra trong hoàn - Tham gia đoàn người Mai Thúc Loan kêu gọi mọi 
cảnh nào? gánh vải (quả) để nộp người nổi dậy chống lại bọn đô 
 cống, Mai Thúc Loan hộ.
 kêu gọi mọi người nổi - Nghĩa quân chiếm thành Hoan 
- Vì sao Mai Thúc Loan dậy. Châu, ông chọn Sa Nam để xây 
kêu gọi mọi người khởi Do chính sách tàn dựng căn cứ.
nghĩa? bạo của nhà Đường, đã - Mai Thúc Loan tự xưng đế 
- Cuộc khởi nghĩa Mai đẩy nhân dân tới chỗ (Mai Hắc Đế), đóng đô ở Vạn 
Thúc Loan diễn ra như sẵn sàng khởi nghĩa khi An.
thế nào? có thời cơ. * Kết quả:
- Vì sao cuộc khởi nghĩa - Nhanh chóng chiếm - Nhà Đường cử Dương Tư Húc 
Mai Thúc Loan thất bại? thành Hoan Châu, tấn đem 10 vạn quân đàn áp 
 công thành Tống Bình. cuộc khởi nghĩa thất bại.
- Trình bày , kết hợp - Lúc này nhà Đường 
ghi bài học còn rất mạnh.
 6 C.23 HĐ3. Ho¹t ®éng luyÖn tËp : 
-----> Lập bảng thống kê các cuộc khởi nghĩa lớn trong thời kỳ Bắc thuộc theo mẫu SGK. 
 Thời Tên Người 
 gian cuộc lãnh Tóm tắt diễn biến chính Ý nghĩa
 KN đạo
 Năm 40 Hai Trưng - Mùa Xuân năm 40, Hai Bà phát động 
 Bà Trắc, khởi nghĩa ở Mê Linh, nghĩa quân nhanh 
 Trưng Trưng chóng chiếm được Châu Giao.
 Nhị - Thể hiện ý 
 Năm Kháng Trưng - Tháng 4 - 42, Mã Viện mang quân đánh chí đấu tranh 
 42 – 43 chiến Trắc, vào nước ta. Hai Bà Trưng kéo quân từ Mê giành lại độc 
 chống Trưng Linh đến vùng Lãng Bạc để nghênh chiến lập chủ 
 nhà Nhị rồi về giữ Cổ Loa và Mê Linh. Mã Viện quyền của 
 Hán truy đuổi, Hai Bà lui về Cấm Khê (Ba Vì – nhân dân ta. 
 Hà Tây) chiến đấu giữ từng tấc đất, xóm 
 làng. Tháng 3 - 43, Hai Bà hy sinh trên đất 
 Cấm Khê.
 Năm Bà Triệu - Năm 248, khởi nghĩa bùng nổ ở Phú Điền 
 248 Triệu Thị (Hậu Lộc – Thanh Hóa) rồi lan khắp Giao 
 Trinh Châu.
 542 Lý Bí Lý Bí - Năm 542, Lý Bí phất cờ khởi nghĩa. Năm 
 548 542 và 543, quân Lương 2 lần phản công 
 nhưng thất bại. Mùa Xuân năm 544, Lý Bí 
 lên ngôi hoàng đế (Lý Nam Đế), lập ra 
 nước Vạn Xuân.
 548 – Kháng Triệu - Chọn Dạ Trách làm căn cứ, ban ngày tắt 
 602 chiến Quang hết khói lửa, im hơi lặng tiếng. Đêm đến, 
 chống Phục, nghĩa quân chèo thuyền đánh úp trại giặc, 
 quân Lý cướp vũ khí, lương thực.
 Lương Phật - Năm 550, Trung Quốc có loạn, Trần Bá 
 Tử Tiên về nước. Chớp thời cơ đó, nghĩa quân 
 phản công, cuộc kháng chiến kết thúc 
 thắng lợi.
 - Khẳng định 
 Năm Mai Mai - Mai Thúc Loan kêu gọi nhân dân khởi thế lực 
 722 Thúc Thúc nghĩa, nghĩa quân nhanh chóng chiếm phong kiến 
 Loan Loan được Hoan Châu. Ông liên kết với nhân Trung Quốc 
 dân khắp Giao Châu, Chăm-pa, chiếm không thể 
 được thành Tống Bình. cai trị nhân 
 776 Phùng Phùng - Khoảng năm 776, Phùng Hưng cùng em dân ta vĩnh 
 791 Hưng Hưng là Phùng Hải phất cờ khởi nghĩa ở Đường viễn được.
 7 Lâm. Nghĩa quân nhanh chóng chiếm được 
 thành Tống Bình.
D. HĐ4. Hoạt động vận dụng, mở rộng : 
--->Phát biểu cảm nghĩ về Hai Bà Trưng? Lý Bí....
5. Hướng dẫn về nhà và hoạt động nối tiếp : 
- Sưu tầm tư liệu về công lao của Hai Bà Trưng đối với lịch sử dân tộc.
- Học kĩ nội dung bài
- Chuẩn bị bài 24: Nước Cham Pa từ thế kỉ II – thế kỉ X.
- Chuẩn bị bài theo câu hỏi sách giáo khoa. 
V. Rút kinh nghiệm: 
 Ký duyệt của tổ tuần 20- 25
 ngày 6/01/2021
 - ND:
 - PP:
 - HT:
 Nguyên Thị Định
 8